- یادداشتی با مضمون کریسمس به گمانم این مساله عمیقا تأسف برانگیز است که اساسا ما ایرانیان از آنجایی که بنیه‌های فرهنگی‌مان در طول این سالیان تقویت نشده و به حال خودمان رها شده‌ایم، اینطور سست‌عنصر گونه به دنبال گرامی‌داشت وصله‌هایی ناهمگون هستیم که از دیگر فرهنگ‌ها به خود چسبانده‌ و آن‌ها را گرامی می‌داریم. یکی از مهم‌ترین آن‌ها همین مساله کریسمس است که این‌ ایام در همسایگی روزشمار تقویم‌هامان خود را پیش می‌کشد تا بروز پیدا کند. فلذا پنداشتم که بد نیست برخی نکات را در این خصوص با شما در میان بگذارم. نگارش این نکات برای شما مخاطبین گرانقدر، بدین جهت است که آسان‌تر بتوانید فرهنگ مورد نظر را درک کنید. چرا که عمدتا این اطلاعات را در جایی نمی‌نویسند که بشود خواند، یا آموزش نمی‌دهند که بتوان آموخت. و همین عامل سبب شده حتی برخی مهاجرین که سال‌هاست در کشورهای غربی زندگی می‌کنند، اصول را رعایت نکنند. در این‌باره بهتر می‌دانم که این یادداشت ابتدائا در خصوص کریسمس و تفاوتی‌که با سال نو میلادی دارد آغاز شود. کریسمس (Christmas)، یا Nöel به زبان فرانسه؛ یک نام برای گرامی‌ برشمردن زادروز حضرت Jesus (عیسی مسیح) است. این روز برای مسیحیان با مذهب کاتولیک -اغلب اروپاییان، آمریکای شمالی و بسیاری از کشورهای جهان با مرکزیت واتیکان و پاپ- و همچنین مسیحیان با مذهب پروتستان -بیشتر ساکن شمال اروپا و آمریکای شمالی- «25 دسامبر» هر سال است. اما کریسمس برای مسیحیانِ با ارتدوکس (یعنی بیشتر کشورهای برآمده از شوروی سابق، ارمنستان و ارمنی‌های ایران و سایر)، روز «7 ژآنویه» است. چنین چیزی به چه معناست؟ در واقع ارتدوکس‌ها در روز تولد حضرت مسیح با کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها اختلاف نظر دارند. فلذا برای این مناسبت است که شما می‌بینید خارجی‌ها به یکدیگر Happy Christmas می‌گوییند؛ که معمولا از 25 دسامبر تا 12 روز پس از آن می‌شود این عبارت را مثلا در ایالات متحده به‌کار برد.در نهایت، سال نو که اول ژآنویه هرسال است -همانند اول فروردین کشورهای فارسی‌زبان- اولین روز سال، عید همگانی است. این دیگر یک مناسبت مذهبی نیست و هر کشوری که مبنای آن تقویم میلادی است، آن روز عید رسمی‌اش محسوب می‌شود. و برای تبریک آن نیز مردم از عبارت Happy New Year استفاده می‌کنند.درخت کریسمس، و مفهوم پاپانوئل (Santa Claus) هرچند متعلق به عید مذهبی مسیحیان است، نه سال‌نوی‌شان در یک هفته بعد آن، اما امروزه بیشتر به عنوان نماد سال نوی میلادی پذیرفته شده است. چرا اینگونه است؟ این نه ریشه در مذهب، که ریشه در بیزنس و جهانی‌سازی فرهنگ دارد که از 200 سال پیش گسترش یافته.یعنی به مرور زمان، با جا انداختن گرامی‌داشت روز مسیح در خانه‌ها به جای لزوما کلیسا رفتن، آوردن درخت کاج یا سرو به خانه‌ها باب شد. طبیعتا اشیا زینتی درخت‌ها، کادوهای زیر این درخت‌ها و میهمانی‌ها و ... بخشی از بیزنس چند تریلیون دلاری کمپانی‌های تولید سرگرمی در جهان است که به مرور حتی به کشورهای مسلمان، کمونیستی یا یهودی هم کشیده شده است. گفته می‌شود اما نخستین بار ایده آوردن کاج به خانه توسط روحانیون مذهبی مسیحیت در قسطنتنیه سابق (استانبول امروز) وارد نمادهای مراسم مذهبی مسیحیان کاتولیک شد. در اصل مفهوم درخت کریسمس نه معادل سفره هفت‌سین ایرانیان در سال نو، بلکه معادل سفره حضرت ابوالفضل ما بوده که بعدها تغییر کاربری داد و بدل شده به نماد سال نو میلادی در خانه‌ها.و چند نکته بسیار مهم برای آشنایی بیشتر؛ که اگر قصد مهاجرت دارید یا مهاجرت کرده‌اید، برای شما بسیار کارآمد خواهند بود:نکته اول؛ این که در اصل Happy Christmas را به ارمنی‌های ایران یا ارمنستان بهتر است که 7 ژانویه (معادل 17 دی) تبریک گفته شود. هرچند اکثریت جهان همان 25 دسامبر را گرامی می‌دارند و جشن می‌گیرند.نکته دوم؛ به نظرم اصلا پسندیده نیست کریسمس را به مسلمان‌ها، یهودیان، هندوها، افرادی که به ادیان اعتقاد ندارند و هرکس که از لحاظ اعتقادی مسیحی یا ارمنی نیست تبریک بگوییم. مثلا به یک ایرانی مهاجر، یا یک همکار چینی‌در کشور مقصد! مهم است که در این زمینه آگاهی عمومی‌مان را افزایش بدهیم. از چرا؟ چون این مانند این است که روز تولد حضرت محمد را با ذوق و خجسته‌بازی به یک یهودی تبریک بگوییم و برای او در یک سال محمدی آینده، بهترین‌ها را بخواهیم و مثلا صلوات بفرستیم!از اشتباه‌هایی که دانشجویان ایرانی، بیزنس‌من‌ها، یا حتی دیپلمات‌های ما در مهربان بودن با طرف‌های خارجی خود مرتکب می‌شوند که به جای تبریک سال نو میلادی (1 ژانویه یا 11 دی) که ریشه‌ی مذهبی ندارد و شامل همه کسانی می‌شود که با تقویم میلادی زندگی می‌کنند، کریسمس را تبریک می‌گویند!