مارکسیسم و ​​جریان‌های برخاسته از آن -یعنی لنینیسم، استالینیسم و ​​مائوئیسم- را نمی‌توان صرفاً بر اس

مارکسیسم و ​​جریان‌های برخاسته از آن -یعنی لنینیسم، استالینیسم و ​​مائوئیسم- را نمی‌توان صرفاً بر اساس عملکرد اقتصادی‌شان قضاوت کرد. بهای انسانی این مکاتب بسیار هولناک‌تر بود. اجرای این ایدئولوژی‌ها در سده‌ی بیستم، چه بسا موجب مرگ نزدیک به ۱۰۰ میلیون انسان شده باشد. شمار کسانی‌که جان سالم به در بردند ولی زندگی‌شان تحت تأثیر این افکار و سرکوب‌های توجیه‌شده با آن‌ها تباه شد، از حدّ شمارش بیرون است. در تاریخ، نمونه‌های اندکی را می‌توان یافت که در آن‌ها، نیّت‌های خیر به چنین مصیبت عظیمی انجامیده باشد. تابلویی که پس از فروریختن دیوار برلین بر دیوار کارخانه‌ای در آلمان شرقی نصب شد، کاملاً بجا -هرچند دیرهنگام- بود: «خطاب به کارگران جهان: متأسّفم.» نیازی به امضا هم نبود.● جان لوئیس گدیس، جنگ سرد: تاریخ نوین➣ @Notes_On_Liberty