📃 نگاهی به نبرد کربلا در منابع غیر اسلامی:نبرد کربلا، که هر سال در سراسر جهان شیعی گرامی داشته می‌ش

📃 نگاهی به نبرد کربلا در منابع غیر اسلامی:نبرد کربلا، که هر سال در سراسر جهان شیعی گرامی داشته می‌شود ظاهراً حدود بیست سال دیرتر تاریخ‌گذاری شده، یعنی در آغاز سال ۶۱ قمری (اکتبر ۶۸۰) قرار داده شده، در حالی‌که احتمالاً در سال‌های ۴۰-۴۱ قمری (۱۷ می ۶۶۰ و ۷ می ۶۶۱) رخ داده باشد شاهد این گمان را می‌توان در نوشته‌های تئوفیلوس ادسایی یافت. او نسبت به تحول دیدگاه اسلامی گذشته آگاه بود، ولی در این مورد با روایت رسمی اختلاف داشت. او صراحتاً می‌گوید که فتنه‌ی اول با ترور علی پایان نیافت. جنگ ادامه داشت و در جریان آن «معاویه در شرق با حسین جنگید» و حسین و بیشتر سپاهش «در مکانی به نام کربلا» به قتل رسیدند. همچنین به تشنگی قبل از مرگ حسین اشاره شده است.بیایید به وقایع‌نگاری مارونی، وقایع‌نگاری سال به سال اواخر سده‌ی هفتم مسیحیان لبنان، و آنچه درباره‌ی چهارمین خلیفه علی می‌گوید، نگاهی بیاندازیم:علی تهدید کرد که علیه معاویه قیام خواهد کرد. در حالی‌که در حیره مشغول نماز بود، او را زدند و کشتند. معاویه به حیره رفت و تمام لشکر عرب با او بیعت کردند و او به دمشق بازگشت. به سال ۹۷۰ [۶۵۹ میلادی]...در همین حال، «تاریخ ارمنی منسوب به سبئوس»، اثر دیگری از سد‌ه‌ی هفتم، می‌گوید که بنی‌امیّه وفاداران علی را درهم‌شکستند و خلیفه را در جنگ صفّین کشتند:آن شاهزاده‌ای که در منطقه‌ی آسورستان [سوریه] بود معاویه نام داشت، پس از پادشاه آن‌ها [عثمان] دومین نفر بود. وقتی دید که چه اتّفاقی افتاده است [یعنی پس از قتل عثمان] قشون خود را گرد آورد، خود نیز به صحرا رفت، آن پادشاه دیگر [علی] را که نصب کرده بودند کشت، در منطقه‌ی اعراب [عراق] با لشکریان جنگید و کشتار بزرگی از آنان کرد. او پیروزمندانه به آسورستان بازگشت.تاریخ‌نگار سریانی دیونیسیوس یکم تلماهارویو (التلمحري) روایت تئوفیلوس را چنین نقل می‌کند:پس از مرگ علی، پسرش حسن جانشین او شد که اندکی بعد مسموم شد و حسین نیز جانشین او شد. این دو پسر علی از فاطمه دختر محمّد، رسول عرب، زاده شدند.هنوز جنگ داخلی تمام نشده بود. معاویه در شرق با حسین نبرد کرد و حسین شکست خورد. بیشتر لشکریان و خود حسین در مکانی به نام کربلا کشته شدند. الحسین به دست شمیر عرب کشته شد. ولی ابتدا با تشنگی شکنجه شد. فاتحان اکثر قبیله و خاندان علی را قربانی کردند. زنان و فرزندانشان را گرفتند و بیش از حدّ تحمّل عذابشان دادند. پس از آن تنها فرد بازمانده در قدرت، معاویه بود.منبع یونانی، در باب اداره‌ی امپراتوری، که تصوّر می‌شود بهتر از دیونوسیوس (که در یک محیط اسلامی نوشته) به تئوفیلوس وفادار است، نیز می‌گوید:پس از مرگ عثمان، ماویاس به حکومت اعراب رسید. و بر شهر مقدس [اورشلیم] و نواحی فلسطین و دمشق و انطاکیه و تمامی شهرهای مصر حکومت کرد. ولی علیم که داماد موآمس بود، پس از ازدواج با دخترش فاطمه، بر اتریبوس [یثرب] و تمام عربستان فرمانروایی کرد.اکنون، در این روزگار، علیم و مائویاس به جنگ علیه یکدیگر شمشیر کشیده بودند... [شرح حکمیّت در نبرد صفین در ادامه آمده، که در آن علی عملاً تسلیم معاویه شده است.]پس، علیم لشکر خود را گرفت و با تمام خویشاوندان خود به منطقه اتریبوس رفت و در آنجا به زندگی‌اش پایان داد [خودکشی؟!]. پس از درگذشت علیم، پسرانش تصمیم پدرشان [یعنی تسلیم] را تصمیمی مزخرف خواندند، علیه ماویاس شورش کردند، و نبرد شدید با ماویاس در گرفت، و تحت فشار قرار گرفت، از جلوی او فرار کرد، و ماویاس تعقیب کرد و همه‌ی آن‌ها را به قتل رساند. و پس از آن حکومت بر همه‌ی اعراب به ماویاس رسید.بنابراین شواهد اوّلیّه‌ی زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد نبرد کربلا در حدود سال ۶۶۰ میلادی، در بطن فتنه‌ی اوّل بین علی و معاویه رخ داده است، و نه در سال ۶۸۰ که تاریخ‌نگاران مسلمان ذکر می‌کنند، و این توضیح دقیق‌تر از برخی از عناصر روایت استاندارد اسلامی است:چرا حسین در زمان صلح حسن و معاویه در حاشیه بود؟چرا حسین مجبور شد خطر سفر بیابانی از مکّه به کوفه را به جان بخرد؟ اگر حسین در حدود سال ۶۶۰ صرفاً جانشین علی شده باشد، مسئله بهتر فهم می‌شود. زیرا به‌هرحال پایتخت او در کوفه بود و مکان نبرد در کربلا منطقی است.آیا گرما و تشنگی که حسین و یاران وفادارش را گرفتار کرده در ماه اکتبر (عاشورای سال ۶۱ هجری) معنادارتر است یا در می/ ژوئن (عاشورای ۴۰ هجری)؟»جیمز هوارد جانستونِ تاریخ‌نگار بیان می‌کند که معقول‌ترین توضیح این است که حسن با معاویه صلح کرد؛ همانطور که منابع اسلامی ادّعا می‌کنند. ولی حسین از تسلیم در برابر حاکم ظالم خودداری کرد. (چنین روایتی را می‌توان در ادّعای طبری که حسین مخالف پیمان صلح حسن و معاویه بود، دید.) حسین با پیروان اندک به مقاومت ادامه داد و متعاقباً سال‌ها زودتر از نبرد ادّعایی کربلا توسط سپاهیان معاویه کشته شد.➣ @Notes_On_Liberty