چیدن چند جمله پشت سر هم، خودش نتیجه نمی‌سازد• این پست مهم است؛ هر روز به آن برمی‌خورید. مثال‌ها در م

چیدن چند جمله پشت سر هم، خودش نتیجه نمی‌سازد• این پست مهم است؛ هر روز به آن برمی‌خورید. مثال‌ها در متن ساده هستند؛ وگرنه در تمام مباحث علمی و فلسفی مرتبا شما این روش را می‌بینید ـ هر روز.یکی از خطاهای رایج در استدلال این است که چند جمله درست درباره یک موضوع را کنار هم می‌گذاریم و بعد نتیجه‌ای می‌گیریم که ربطش به آن جمله‌ها روشن نیست.مثال: «او پزشک است، در بیمارستان کار می‌کند، لباس سفید می‌پوشد؛ پس آدم قابل‌اعتمادی است.»هر سه جمله ممکن است درست باشند، اما هیچ‌کدام نشان نمی‌دهند که چرا پزشک‌بودن یا لباس‌سفید‌پوشیدن به «قابل‌اعتماد بودن» می‌رسد.برای اینکه این نتیجه واقعا از آن جمله‌ها بیرون بیاید، باید یک قاعده رابط هم داشته باشیم؛مثلا: «هر کسی که پزشک است و در بیمارستان کار می‌کند و لباس سفید می‌پوشد، قابل‌اعتماد است.» تازه با این قاعده است که استدلال شکل کامل پیدا می‌کند. بدون آن، فقط چند جمله درست را کنار هم چیده‌ایم، نه یک استدلال.همین مشکل در استدلال‌های زنجیره‌ای هم پیش می‌آیدگاهی به‌جای یک جهش، چند جهش پشت‌سرهم می‌زنیم:«دیشب دیر خوابیدم، پس امروز خسته‌ام، پس تمرکز ندارم، پس نمی‌توانم امتحان خوبی بدهم، پس بهتر است اصلا نروم.»هر حلقه این زنجیره را جدا باید بررسی کرد.اینکه «دیر خوابیدن» به «خسته‌بودن» می‌رسد، دلیل نمی‌شود که «خسته‌بودن» هم خودبه‌خود به «نتوانستن امتحان دادن» برسد. ممکن است هرکدام از این جهش‌ها به‌تنهایی معقول باشد، اما تا وقتی رابطه هر حلقه با حلقه بعدی را نشان ندهیم، نمی‌توانیم مطمئن باشیم که نتیجهٔ نهایی («بهتر است نروم») واقعا از مقدمات بیرون آمده یا صرفا حسی است که خودمان به آن رسیده‌ایم و بعد برایش زنجیره ساخته‌ایم.دو پرسشی که باید همیشه پرسیدوقتی با چنین استدلالی روبه‌رو می‌شویم، دو چیز را باید جدا از هم بسنجیم:۱. آیا خود جمله‌های اولیه درست‌اند؟ (مثلا واقعا دیر خوابیده‌ام؟)۲. حتی اگر همه‌شان درست باشند، آیا واقعا نتیجه از آن‌ها بیرون می‌آید، یا فقط چند جمله درست را کنار هم گذاشته‌ایم؟این دو با هم فرق دارند. ممکن است همه جمله‌های یک استدلال کاملا درست باشند، اما نتیجه‌ای که از آن‌ها گرفته می‌شود هیچ ربط منطقی به آن‌ها نداشته باشد. درست‌بودن جمله‌ها به‌تنهایی چیزی را ثابت نمی‌کند؛ چیزی که ثابت می‌کند، رابطه‌ای است که میان آن‌ها و نتیجه برقرار می‌کنیم.طولانی‌بودن یک زنجیره استدلال یا تعداد زیاد جمله‌های درست، به‌تنهایی نشانه درست‌بودن نتیجه نیست. آنچه اهمیت دارد این است که در هر قدم بتوانیم توضیح دهیم چرا این جمله‌ها به آن نتیجه می‌رسند، نه اینکه فقط چند جمله درست را پشت‌سرهم ردیف کنیم.این خطا که این پست من به آن پرداخته برخلاف خیلی از مغالطه‌ های دیگر، هیچ نشانه ظاهری غلط‌ بودن ندارد.یعنی وقتی کسی چند گزاره درست را پشت‌ سر هم می‌گوید، هر جمله به‌تنهایی تایید می‌شود، و ذهن مخاطب این تاییدهای پیاپی را با تایید نتیجه اشتباه می‌گیرد.یعنی حس تجمعی می‌سازد ـ انگار هرچه گزاره‌های بیشتری کنار هم بچینیم، به نتیجه نزدیک‌تر شده‌ایم.در حالی که تعداد گزاره‌ها هیچ ربطی به معتبربودن جهش پایانی ندارد.حال، در بحث زنده ( گروه‌های علمی و فلسفی) این مشکل حادتر هم می‌شود، چون طرف مقابل معمولا نتیجه را از قبل در ذهن دارد و گزاره‌ها را در خدمت رسیدن به آن می‌چیند، نه برعکس.و توقف در وسط بحث برای پرسیدن این نتیجه از کجا آمد؟ به‌نظر می‌رسد بحث را کند یا حتی اخساس بی‌ادبی ایجاد کند.شنوندگانِ دیگر (نه فقط طرف مقابل) هم همان خطای شناختی را دارند، پس اگر فقط به طرف مقابل بگویید مغالطه کرده، ممکن است قانع نشوند.راهکار عملی در بحث زنده معمولا این است که به‌جای گفتن این مغالطه است، مستقیم بپرسید «باشد، قبول دارم X و Y و Z درست‌اند؛ حالا این‌ها چطور C را نتیجه می‌دهند؟» این پرسش، بار اثبات را برمی‌گرداند روی طرف مقابل و گاهی خود مدعی متوجه می‌شود که رابطه‌ای ننوشته و فقط لیست کرده است.سام آریامنش 🚀 @ofoghroydadپیشنهاد میکنم برای هوش مصنوعی این متن را بفرستید و از او بخواهید در زمینه‌های مختلف از بحث در زمینه «فیزیک و زیست‌شناسی و تکامل و روانشناسی و انواع فلسفه و عصب‌شناسی» برای شما مثال بزند.• مثلا نمونه این روش نادرست استدلال را ببینید:کد ژنتیک نحو دارد (توالی‌های معنادار)، ساز‌وکار تصحیح خطا دارد، و اطلاعات را رمزگذاری می‌کند. هر سیستم رمزگذاری‌شده‌ای که ما می‌شناسیم، محصول یک ذهن است. پس کد ژنتیک هم باید محصول یک ذهن باشد.یامکانیک کوانتومی نشان می‌دهد واقعیت در سطح بنیادین رفتار قطعی‌گرایانه ندارد. آگاهی هم پدیده‌ای است که علم هنوز نمی‌تواند کاملا توضیح دهد. هر دو پدیده در مرز دانش فعلی ما قرار دارند. پس آگاهی و فرآیندهای کوانتومی از یک جنس‌اند.