این چیه روی مریخ؟تصویری از سطح مریخ که مریخ‌نورد کنجکاوی ناسا در سال ۲۰۲۳ ثبت کرده، به تازگی دوباره در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. در گوشه تصویر، لکه‌ای تاریک دیده می‌شود که از نظر ظاهری شبیه یک عروس دریایی شناور با شاخک‌های آویزان یا حتی موجودی شبیه سه‌پایه‌های فیلم جنگ دنیاها به نظر می‌رسد.اما تقریبا به‌طور قطع با یک جسم واقعی روی مریخ روبه‌رو نیستیم.مریخ‌نورد کنجکاوی از همان منظره چند تصویر متوالی گرفته است. تصویر عجیب در ۲۰ اوت ۲۰۲۳ ساعت ۲۲:۲۷:۴۶ به وقت UTC ثبت شد، در حالی که دو تصویر از همان صحنه که فقط ۱۳ و ۲۵ ثانیه زودتر گرفته شده‌اند، هیچ اثری از این عروس دریایی نشان نمی‌دهند. این موضوع نشانه بسیار مهمی است که پدیده در خود سامانه تصویربرداری رخ داده، نه در سطح مریخ.محتمل‌ترین توضیح، برخورد یک پرتوی کیهانی با حسگر دوربین است. پرتوهای کیهانی ذرات پرانرژی هستند که دائماً از فضا به سمت سیارات می‌آیند. زمین به‌واسطه میدان مغناطیسی و جو ضخیم خود تا حد زیادی از آنها محافظت می‌شود، اما مریخ نه میدان مغناطیسی جهانی قدرتمندی دارد و نه جوی ضخیم؛ بنابراین حسگرهای کاوشگرهای مریخی بیشتر در معرض این ذرات قرار دارند.وقتی یک ذره پرانرژی با حسگر دوربین برخورد می‌کند، می‌تواند یک اثر مصنوعی و موقتی در تصویر ایجاد کند. این آثار ممکن است به شکل نقاط، لکه‌ها یا خطوط روشن ظاهر شوند و گاهی نیز به صورت یک لکه تاریک دیده شوند. چنین خطاهایی پیش از این نیز در تصاویر کیوریاسیتی مشاهده شده‌اند.بنابراین شکل عجیب این لکه بیشتر نتیجه نحوه برهم‌کنش ذره پرانرژی با حسگر و پردازش تصویر است تا چیزی که واقعاً روی سطح مریخ وجود داشته باشد.البته یک نکته علمی مهم وجود دارد؛ناسا برای همین تصویر خاص، رسما تایید نکرده که عامل آن حتما یک پرتو کیهانی بوده است. از نظر فنی، سایر خطاهای حسگر یا پردازش تصویر نیز نمی‌توانند بدون بررسی اختصاصی تیم تصویربرداری کاملا کنار گذاشته شوند. اما مقایسه تصاویر متوالی به‌شدت نشان می‌دهد که منشا این پدیده دوربین بوده، نه یک موجود یا جسم مرموز روی مریخ.این ماجرا نمونه خوبی از یک خطای شناختی معروف هم هست؛ مغز انسان در برابر الگوهای مبهم، تمایل زیادی به تشخیص اشیای آشنا دارد؛ چیزی که به آن پاریدولیا می‌گوییم. وقتی لکه‌ای نامنظم شبیه عروس دریایی دیده می‌شود، مغز به‌سرعت آن را به یک شی معنادار تبدیل می‌کند.در واقع، شاید خودِ عروس دریایی مریخی جالب نباشد؛ اما اینکه یک ذره کیهانی که شاید مسافتی عظیم را در فضا پیموده، در کسری از ثانیه به حسگر یک ربات روی مریخ برخورد کند و تصویری شبیه یک موجود زنده بسازد، به‌مراتب جالب‌تر است.🚀 @ofoghroydad