در زیر طبقه‌بندی مواضع اصلی نسبت به گزاره «خدا وجود دارد» را می‌آورماین طبقه‌بندی بر پایه دو محور مس

در زیر طبقه‌بندی مواضع اصلی نسبت به گزاره «خدا وجود دارد» را می‌آورماین طبقه‌بندی بر پایه دو محور مستقل است: محور باور (آیا فرد باور دارد خدا وجود دارد؟) و محور معرفت‌ادعا (آیا فرد مدعی می‌شود که این پرسش اصولاً قابل‌دانستن است؟).۱. خداباوری (Theism)باور به وجود خدا یا خدایان. خود به انواعی چون خداباوری کلاسیک (خدای مداخله‌گر ادیان ابراهیمی)، دئیسم و پانته‌ایسم و غیره تقسیم می‌شود که در ادامه می‌آید.۲. بی‌خدایی نرم (Weak/Negative Atheism)فقدان باور به وجود خدا، بدون ادعای اثباتی دربارهٔ عدم وجود آن. موضعی صرفاً سلبی است.(عدم باور به وجود خدا)۳. بی‌خدایی سخت (Strong/Positive Atheism)باور فعال به عدم وجود خدا؛ ادعایی اثباتی که خود نیازمند استدلال است، نه فقط فقدان باور.(باور به عدم وجود خدا)هر دو مورد ۲ و ۳ بیخدایی هستند.۴. ندانم‌گرایی ضعیف/موقت (Weak Agnosticism)تعلیق حکم به دلیل نبود شواهد کافی در حال حاضر، همراه با این باور که اصولا پرسش قابل‌حل است اگر شواهد بیشتری در دسترس باشد.۵. ندانم‌گرایی سخت/دائمی (Strong Agnosticism)این ادعای قوی‌تر که پرسش وجود خدا ذاتا و برای همیشه فراتر از دسترس معرفت بشری است، صرف‌نظر از هر پیشرفتی در شواهد یا استدلال. «تا ابد» به دلیل ماهیت تعریف خدا نمیتوان اثبات یا ردش کرد. «تا ابد» باید ادا شود.۶. ایگناستیسیسم یا ناشناخت‌گرایی الهیاتی (Ignosticism / Theological Noncognitivism)این موضع که پیش از پرسیدن «آیا خدا وجود دارد؟» باید پرسید «آیا مفهوم خدا اصلا معنادار و قابل‌آزمون است؟». اگر تعریف خدا چنان مبهم یا غیرقابل‌ابطال باشد که هیچ مشاهده‌ای نتواند آن را تایید یا رد کند، گزاره «خدا وجود دارد» از نظر شناختی تهی تلقی می‌شود. این موضع با نقد ابطال‌پذیری آنتونی فلو و با پوزیتیویسم منطقی (آیر، کارنپ) پیوند نزدیک دارد.۷. دئیسم (Deism)باور به خدایی که جهان را آفرید اما پس از آن هیچ مداخله‌ای در آن ندارد؛ خدایی غیرشخصی و غیرمداخله‌گر، برخلاف خدای ادیان ابراهیمی.۸. پانته‌ایسم (Pantheism)همانی خدا با کل جهان هستی؛ خدا نه موجودی جدا از جهان، بلکه خودِ جهان یا نظم کلی آن است. اسپینوزا نماینده کلاسیک این موضع است. جهان و قوانینش خداست.۹. پان‌ان‌ته‌ایسم (Panentheism)جهان بخشی از خداست اما خدا فراتر از جهان نیز هست؛ برخلاف پانته‌ایسم که خدا را عین جهان می‌داند.۱۰. آپاته‌ایسم یا بی‌تفاوت‌گرایی (Apatheism)نه انکار و نه اثبات، بلکه بی‌اعتنایی عملی به پرسش؛ فرد پرسش وجود خدا را بی‌ربط به زندگی خود می‌داند، صرف‌نظر از پاسخ آن.فرد می‌تواند هم‌زمان «بی‌خدای نرم» و «ندانم‌گرای ضعیف» باشد (باور ندارد، و معتقد است فعلا هم قابل‌دانستن نیست). این دو غالبا در گفتار روزمره باهم خلط می‌شوند، اما از نظر منطقی مستقل‌اند.سام آریامنش نسخه قبلی🚀 @ofoghroydadd