6.16 from matn zist-93 -3_0.pdfگذار از رده‌بندی تکاملی (Evolutionary taxonomy) به رده‌بندی فیلوژنتیک/کلادیستیک (Phylogenetic taxonomy/Cladisticsرده‌بندی زیستی از نظام سنتی و «تکاملی» به سمت رده‌بندی فیلوژنتیک (کلادیستیک) حرکت کرده است. تکامل یک روند نردبانی و رو به کمال نیست؛ بلکه مانند یک درخت منشعب می‌شود. هیچ جانداری را نمی‌توان «تکامل‌یافته‌تر» یا «پست‌تر» از دیگری دانست؛ هر گونه به اندازهٔ سازگاری با محیط خود تکامل یافته است.انسان از دیدگاه تکامل، مقصد یا اوج تکامل نیست و معیار سنجش سایر جانداران محسوب نمی‌شود. اصطلاحاتی مانند «عالی»، «پست»، «ابتدایی» و «پیشرفته» در رده‌بندی نوین اعتبار علمی ندارند. مفهوم کلاسیک «حلقهٔ گمشده» در رده‌بندی فیلوژنتیک جایگاه گذشته را ندارد؛ هر گونه شاخه‌ای مستقل از درخت حیات است، نه صرفاً پلی میان دو گروه. آرکیوپتریکس یک جانور واقعی با تاریخ تکاملی مستقل است، نه صرفاً یک «حد واسط». در کلادیستیک، همهٔ صفات اهمیت دارند و نباید فقط چند ویژگی ظاهری مبنای رده‌بندی قرار گیرد. مبنای اصلی رده‌بندی، نیای مشترک و صفات مشتق‌شدهٔ مشترک (آپومورفی) است. صفات اجدادی (پلزیومورفی) معمولاً معیار مناسبی برای تعریف گروه‌های طبیعی نیستند. گروه‌های معتبر باید مونوفیلتیک باشند؛ یعنی شامل یک نیای مشترک و تمام نوادگان آن. گروه‌های پارافیلتیک (مانند تعریف سنتی خزندگان یا ماهی‌ها) از دیدگاه کلادیستیک نامعتبرند. گروه‌های پلی‌فیلتیک نیز نامعتبرند، زیرا اعضای آن‌ها نیای مشترکِ دارای آن صفت را ندارند. در کلادیستیک، پرندگان زیرگروهی از خزندگان هستند؛ بنابراین پرنده بودن با خزنده بودن تناقض ندارد. به همین ترتیب، نهنگ‌ها همچنان پستاندارند، حتی اگر برخی ویژگی‌های معمول پستانداران را از دست داده باشند. گروه‌های زیستی به صورت تو‌در‌تو تعریف می‌شوند؛ مثلاً یک پرنده هم‌زمان پرنده، خزنده، آمنیوت و مهره‌دار است. کالدوگرام میزان نزدیکی خویشاوندی و نیای مشترک را نشان می‌دهد، نه اینکه کدام گونه «قدیمی‌تر» یا «کم‌تکامل‌تر» است. هدف رده‌بندی فیلوژنتیک، بازسازی تاریخ واقعی تبارزایی جانداران است، نه دسته‌بندی آن‌ها بر اساس شباهت ظاهری یا میزان «پیشرفت». رده‌بندی فیلوژنتیک ابطال‌پذیر است؛ با ورود داده‌های جدید (به‌ویژه داده‌های مولکولی)، درخت‌های تبارزایی می‌توانند اصلاح شوند. گزیده‌های مقاله دکتر خسروی دیرینه شناس که فایل آن بالا فرستاده شده است.🚀 @ofoghroydadd