نخستین کشف جَو در یک سیاره سنگیِ بالقوه قابل‌سکونت خارج از منظومه شمسیبرای نخستین بار، اخترشناسان مو

نخستین کشف جَو در یک سیاره سنگیِ بالقوه قابل‌سکونت خارج از منظومه شمسیبرای نخستین بار، اخترشناسان موفق شدند وجود جوّ را در یک سیاره سنگی خارج از منظومه شمسی که در منطقه قابل‌سکونت ستاره خود قرار دارد، شناسایی کنند.این سیاره که LHS 1140 b نام دارد، یکی از مهم‌ترین اهداف جست‌وجوی جهان‌های شبیه زمین محسوب می‌شود.تا پیش از این، دانشمندان بیش از ۲۰ سال توانسته بودند جوّ سیارات فراخورشیدی را بررسی کنند، اما این موفقیت عمدتاً محدود به سیارات بزرگ گازی و بسیار متفاوت از زمین، مانند مشتری‌های داغ، بود. اکنون برای نخستین بار نشانه‌هایی از جوّ در یک سیاره سنگی و بالقوه مناسب برای وجود آب مایع مشاهده شده است.کالین چروبیم، دانشمند علوم سیاره‌ای در دانشگاه هاروارد و نویسنده اصلی پژوهش منتشرشده در مجله Science، می‌گوید:«این نخستین بار است که کسی جوّ یک سیاره سنگی در منطقه قابل‌سکونت یک ستاره دیگر را پیدا کرده است.»ویژگی‌های سیاره LHS 1140 bاین سیاره حدود ۵ برابر جرم زمین و حدود ۱٫۷ برابر شعاع زمین دارد. این ویژگی‌ها نشان می‌دهد که احتمالا یک سیاره سنگی با ترکیبی شبیه زمین است، اما ممکن است دارای لایه‌ای نازک از جوّ و شاید مقداری آب باشد.سیاره LHS 1140 b در فاصله حدود ۵۰ سال نوری از زمین قرار دارد و به دور یک کوتوله سرخ می‌چرخد. این ستاره تقریبا یک‌پنجم جرم و اندازه خورشید را دارد و بسیار سردتر از آن است.اهمیت این یافتهحدود ۲۰ سال پیش، دانشمندان حتی نمی‌دانستند آیا سیارات سنگی مشابه زمین در اطراف ستارگان دیگر رایج هستند یا نه. سپس مشخص شد که این سیارات فراوان‌اند و برخی از آن‌ها در منطقه قابل‌سکونت ستاره خود قرار دارند.اما پرسش بزرگ‌تر این بود:آیا این سیارات توانسته‌اند جوّ خود را حفظ کنند؟اکنون دانشمندان می‌دانند که دست‌کم یکی از آن‌ها چنین قابلیتی داشته است.کشف جوّ هلیومیپژوهشگران پیش از این با استفاده از مدل‌های رایانه‌ای پیش‌بینی کرده بودند که LHS 1140 b ممکن است دارای جوّی عمدتاً متشکل از هلیوم باشد.این مدل نشان می‌داد برخی سیارات می‌توانند هیدروژن سبک خود را از دست بدهند، اما هلیوم را حفظ کنند؛ فرآیندی که ممکن است دسته‌ای جدید از سیارات موسوم به جهان‌های هلیومی ایجاد کند.خروج هلیوم از جوّ سیارهنتایج نشان داد سیاره LHS 1140 b نشانه‌هایی از وجود جوّ هلیومی دارد؛ هلیومی که با سرعت صدها هزار کیلوگرم در ثانیه در حال فرار به فضاست.این جریان گازی به دلیل تابش ستاره تا دمای بیش از ۴۷۰۰ درجه سانتی‌گراد گرم شده و احتمالا تحت تاثیر بادهای ستاره‌ای یا تعامل میدان مغناطیسی سیاره و ستاره قرار دارد.با این حال، این خروج گاز دائمی و ثابت نیست؛ زیرا زمانی که دانشمندان در سال ۲۰۲۵ دوباره سیاره را بررسی کردند، این پدیده مشاهده نشد.مقاومت شگفت‌انگیز در برابر تابش ستارهستاره‌های کوتوله سرخ معمولاً فعالیت‌های شدید پرتو ایکس و فرابنفش دارند که می‌تواند جوّ سیارات نزدیک را از بین ببرد.با این وجود، سیاره LHS 1140 b توانسته است بیش از ۳ میلیارد سال بخشی از جوّ خود را حفظ کند.این سیاره حدود ۴۲ درصد انرژی‌ای را دریافت می‌کند که زمین از خورشید دریافت می‌کند.بنابراین اگرچه در گذشته در معرض تابش‌های شدیدتر قرار داشته، فاصله مناسب آن از ستاره باعث شده احتمالاً مقدار زیادی از هلیوم اولیه خود را حفظ کند.آیا این سیاره میزبان حیات است؟این کشف به معنای یافتن حیات فرازمینی نیست.وجود جوّ، حتی در منطقه قابل‌سکونت، تنها یکی از شرایط لازم برای امکان حیات است. دانشمندان اکنون باید بررسی کنند که آیا LHS 1140 b دارای ویژگی‌های دیگری مانند:اقیانوس‌های پایدار،ترکیبات شیمیایی مناسب،منابع انرژی قابل استفاده برای زیست‌کره،است یا نه.این پژوهش در مجله علمی Science منتشر شده است.🚀 @ofoghroydadd