یافته‌ تازه: محیط پیچیده، نه لزوما محیط اجتماعی، ممکن است موتور تکامل هوش باشداین به چالش کشیده شدن یکی از فرضیه‌های درون تکامل مربوط به فرضیه تکامل هوش است.زیست‌شناسان دهه‌ها بر این باور بودند که تکامل مغزهای بزرگ عمدتا با زندگی اجتماعی پیچیده ارتباط دارد؛ ایده‌ای که به «فرضیه مغز اجتماعی» معروف است.بر اساس این دیدگاه، حیواناتی که در گروه‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر زندگی می‌کنند، برای مدیریت روابط اجتماعی خود به مغزهای بزرگ‌تر نیاز دارند.این الگو در بسیاری از پستانداران اجتماعی مانند گرگ‌ها، شیرها، دلفین‌ها، نهنگ‌ها، خفاش‌ها و نخستی‌ها مشاهده شده است.اما سرپایان دریایی مانند اختاپوس‌ها، ماهی‌های مرکب (اسکوئیدها) و سپیداج‌ها (کاتل‌فیش‌ها) معمایی برای این فرضیه ایجاد کرده‌اند. این جانوران با وجود داشتن مغزهای نسبتا بزرگ و رفتارهای شناختی پیچیده، عموما موجوداتی منزوی هستند.بسیاری از گونه‌های اختاپوس حتی نسبت به همنوعان خود رفتارهای تهاجمی یا همنوع‌خواری نشان می‌دهند و برخلاف بسیاری از جانوران اجتماعی، فاقد ساختارهای خانوادگی و مراقبت والدینی طولانی‌مدت هستند.بنابراین این پرسش مطرح می‌شود که اگر زندگی اجتماعی عامل اصلی تکامل هوش است، چرا این جانوران مغزهای بزرگی دارند؟پژوهش جدیدی که در نشریه iScience منتشر شده، پاسخ متفاوتی ارائه می‌دهد. پژوهشگران با تکیه بر «فرضیه مغز فرهنگی» استدلال می‌کنند که مغزهای بزرگ لزوما برای مدیریت روابط اجتماعی تکامل نیافته‌اند، بلکه برای ذخیره، پردازش و استفاده از اطلاعاتی که از طریق یادگیری به دست می‌آید انتخاب شده‌اند. در این چارچوب، زندگی اجتماعی تنها یکی از مسیرهای ممکن برای تکامل هوش محسوب می‌شود، نه تنها مسیر آن.پژوهشگران داده‌های مربوط به اندازه مغز، رفتار، زیست‌بوم و میزان اجتماعی بودن ۷۹ گونه از سرپایان را بررسی کردند. نتایج نشان داد که مهم‌ترین عامل مرتبط با مغزهای بزرگ در این گروه، نه اجتماعی بودن، بلکه نوع زیستگاه است. گونه‌هایی که در آب‌های کم‌عمق و بستر دریا زندگی می‌کنند، معمولا مغزهای بزرگ‌تری دارند. این محیط‌ها از نظر منابع غذایی و پیچیدگی فضایی غنی‌تر هستند و جانور برای بقا باید مدام یاد بگیرد، تصمیم بگیرد و با شرایط متغیر سازگار شود.اختاپوس‌ها نمونه‌ای شاخص از این وضعیت‌اند. بدن نرم و انعطاف‌پذیر آن‌ها به آن‌ها اجازه می‌دهد در شکاف‌های گوناگون پنهان شوند، اشیاء را دستکاری کنند، از ابزار استفاده کنند و راهبردهای متنوعی برای شکار و دفاع به کار بگیرند. چنین محیطی یادگیری و حل مسئله را ارزشمند می‌کند و می‌تواند فشار تکاملی لازم برای رشد مغز را فراهم آورد، حتی بدون وجود زندگی اجتماعی پیچیده.در مقابل، گونه‌های سرپایی که رفتارهای اجتماعی بیشتری دارند، مانند برخی اسکوئیدها و سپیداج‌ها، الزاما مغزهای بزرگ‌تری نسبت به گونه‌های کم‌اجتماعی‌تر ندارند. این یافته با پیش‌بینی‌های فرضیه مغز اجتماعی سازگار نیست و نشان می‌دهد رابطه میان هوش و زندگی اجتماعی ممکن است بسیار محدودتر از آن چیزی باشد که پیش‌تر تصور می‌شد.البته این پژوهش نیز همچنان بر پایه همبستگی‌های آماری است و به‌تنهایی نمی‌تواند علت دقیق تکامل مغزهای بزرگ را نشان دهد. با این حال نتایج آن از این ایده حمایت می‌کند که هوش می‌تواند از مسیرهای متفاوتی تکامل یابد. به بیان دیگر، طبیعت تنها یک راه برای رسیدن به مغزهای بزرگ و رفتارهای پیچیده ندارد؛ برخی گونه‌ها از طریق تعاملات اجتماعی و برخی دیگر از طریق رویارویی با محیط‌های پیچیده و چالش‌برانگیز به این نقطه رسیده‌اند.جمع‌بندی اصلی پژوهش این است که اختاپوس‌ها و خویشاوندانشان نشان می‌دهند «هوش» الزاما محصول زندگی اجتماعی نیست. گاهی یک محیط غنی، متنوع و پرچالش می‌تواند به‌تنهایی همان فشار تکاملی را ایجاد کند که در دیگر جانوران از طریق زندگی گروهی به وجود آمده است. این یافته تصویری انعطاف‌پذیرتر و چندمسیره از تکامل هوش در جهان جانوران ارائه می‌دهد.🚀 @ofoghroydaddThe research was published in iScience.مستند جانور Animal ؛ با دوبله عالیاین قسمت : اختاپوسکلیپ علمی فرگشت هوش: یک داستانِ ۶۰۰ میلیون ساله