دانشمندان مینی‌مغزهایی ساخته‌اند که گذر زمان تجربه می‌کننددانشمندان در پژوهشی منتشرشده در مجله Natur

دانشمندان مینی‌مغزهایی ساخته‌اند که گذر زمان تجربه می‌کننددانشمندان در پژوهشی منتشرشده در مجله Nature توانسته‌اند ارگانوئیدهای مغزی مشتق‌شده از سلول‌های بنیادی را برای نزدیک به شش سال در آزمایشگاه رشد دهند؛ طولانی‌ترین دوره مشاهده‌شده برای چنین مدل‌هایی تا امروز. این اندام‌واره‌های مغزی (ارگانوئیدهای مغزی) نه‌تنها برخی ویژگی‌های مولکولی و سلولی مغز انسان را در طول زمان بازتولید کردند، بلکه شواهدی نشان دادند که سلول‌های مغزی می‌توانند نوعی حافظه از سن رشدی خود را حفظ کنند.پژوهشگران با استفاده از روش‌های ژنتیکی، تصویربرداری و ثبت فعالیت الکتریکی، روند بلوغ سلول‌های این بافت‌های سه‌بعدی را بررسی کردند. استفاده از ساعت‌های اپی‌ژنتیکی نیز نشان داد که بسیاری از انواع سلولی موجود در اندام‌واره‌های مغزی در طول زمان، الگویی از بلوغ مولکولی مشابه آنچه در مغز واقعی انسان رخ می‌دهد، طی می‌کنند. در این فرایند سلول‌هایی مانند آستروسیت‌ها و الیگودندروسیت‌ها پدیدار شدند؛ سلول‌هایی که در حمایت از نورون‌ها و تشکیل غلاف میلین نقش دارند.یکی از شگفت‌انگیزترین یافته‌ها زمانی به دست آمد که پژوهشگران اندام‌واره‌هایی با سن‌های متفاوت را به سلول‌های سازنده‌شان تجزیه و سپس این سلول‌ها را دوباره در کنار یکدیگر قرار دادند. این ساختارهای ترکیبی که چیمروئید نام گرفتند، حتی پس از بازسازی نیز نشانه‌هایی از سن رشدی قبلی سلول‌ها را حفظ کردند.برای نمونه، سلول‌هایی که پیش‌تر مدت طولانی‌تری در محیط کشت رشد کرده بودند، پس از بازسازی می‌توانستند در مدت کوتاهی سلول‌های جدیدی با ویژگی‌هایی متناسب با سن بالاتر ایجاد کنند؛ گویی بخشی از مراحل رشدی را قبلا پشت سر گذاشته بودند. در یک آزمایش، سلول‌های قدیمی توانستند طی حدود دو هفته به مرحله‌ای برسند که در شرایط عادی ممکن بود نزدیک به دو ماه زمان ببرد.این یافته به وجود نوعی سازوکار درون‌سلولی برای سنجش یا ثبت زمان رشد اشاره دارد؛ هرچند ماهیت دقیق مولکولی این «ساعت» و اهمیت عملکردی آن هنوز مشخص نیست.اهمیت اصلی این پژوهش صرفا ساختن مغزهای کوچک نیست. اندام‌واره‌های مغزی هنوز مغز کامل انسان نیستند و بسیاری از ویژگی‌های مهم مغز واقعی، از جمله سازمان‌یافتگی پیچیده، ارتباط با سایر اندام‌ها و محیط فیزیولوژیک بدن را ندارند. اما توانایی نگهداری طولانی‌مدت آن‌ها و مشاهده تغییراتشان در طول سال‌ها، ابزار تازه‌ای برای پژوهش دوره‌هایی از رشد پس از تولد مغز انسان فراهم می‌کند؛ دوره‌ای که به دلیل قرار داشتن مغز در جمجمه و طولانی بودن فرایند بلوغ آن، پژوهش مستقیمش دشوار است.این مدل‌ها می‌توانند در آینده برای بررسی سازوکارهای رشد و بلوغ مغز، نئوتنی انسانی، تکامل مغز و برخی اختلالات عصبی به کار روند. یافته جدید همچنین نشان می‌دهد که رشد سلول‌های عصبی صرفا مجموعه‌ای از تغییرات لحظه‌ای نیست؛ بخشی از تاریخ رشدی سلول ممکن است در خود سلول باقی بماند و بر رفتار آینده آن اثر بگذارد.🧠Nature🚀 @ofoghroydadd