تاریخ شفاهی «گفتگوی دوسویه» و فرایند فهم مشترک فائزه توکلی تاریخ شفاهی با استفاده از روش تحقیق ک

تاریخ شفاهی  «گفتگوی دوسویه» و فرایند فهم مشترک فائزه توکلی  تاریخ شفاهی با استفاده از روش تحقیق کیفی رویکردی علمی در پژوهشهای تاریخی معاصر است تا قرائت های انسانهای کنشگر و تأثیر گذار را تبیین نماید روشی انسانمدارانه است . در این رویکرد ، رسیدن به فهم مشترک…تاریخ شفاهی امروز ایران با چه خلأهای نظری مواجه است؟____________غلامرضا آذری خاکسترتاریخ شفاهی در ایران با دو مسئله اساسی مواجه است. نخست، فعالان این حوزه، تاریخ شفاهی را به شیوه‌ای تجربی و بر پایه تجربه انجام می‌دهند. دوم، نظریه‌پردازی در این حوزه کمتر برآمده از تجربه‌های بومی و بیشتر متأثر از ترجمه و اقتباس نظریه‌های تولیدشده در خارج از ایران است. در نتیجه، میان شفاهی‌کاران تجربی و نظریه‌پردازان دانشگاهی شکافی شکل گرفته است. از سوی دیگر، مباحث نظری در مراکز علمی شکل می‌گیرند، اما ضعف این ساختارها سبب شده نظریه و تجربه فاصله بگیرند. همچنین، نظریه‌های غربی با توجه به شرایط اجتماعی و سیاسی جوامع غربی تدوین شده‌اند و الزاماً با ویژگی‌های جامعه ایران و تجربه مصاحبه‌شوندگان ایرانی تناسب ندارند. بنابراین، تدوین نظریه‌های بومی و مبتنی بر تجربه‌های میدانی ایران ضروری است.@oralhistoryiranحسن بهشتی‌پورمهم‌ترین خلاء نظری تاریخ شفاهی ایران، تبیین این واقعیت است که افزایش تعداد مصاحبه‌ها نباید ملاک باشد. نظریه‌پرداز باید بگوید چگونه از انباشت روایت به تولید دانش تاریخی برسیم. تاریخ شفاهی باید از تلقی مصاحبه به‌عنوان «سند» فراتر رود، حافظه را فرایندی پویا مطالعه کند، مصاحبه را رابطه‌ای تعاملی و برساختی تحلیل کند، مناسبات قدرت و حذف را ببیند و نظریه‌های موجود را در زمینه تاریخی ایران انتقادی به کار گیرد. در نظریه‌پردازی تاریخ شفاهی، پاسخ نمی‌دهیم که آیا روایت شفاهی را برای بازسازی گذشته استفاده کنیم یا خودِ روایت را به‌عنوان موضوع تاریخی مطالعه کنیم. رویکرد بازسازی گذشته بر تحلیل روایت دردسرساز است. کدام نظریه توضیح می‌دهد چرا رویکرد مصاحبه به‌مثابه سند منسوخ شده و باید به مصاحبه به‌مثابه روایت نگریست؟ابوالفتح مؤمنتاریخ شفاهی یکی از روش‌های نوین جمع‌آوری داده‌های تاریخی است و متولیان بسیاری دارد، که هم می‌تواند فرصت باشد هم تهدید. ما در رشته تاریخ از نظریه‌پردازی داخلی برخوردار نیستیم، به‌ همین دلیل نظریه‌پردازی یکی از مشکلات تاریخ شفاهی است. راه رسیدن به نظریه‌پردازی، دقت در متن مصاحبه‌ها با صنوف و حوزه‌های مختلف است، که می‌بایست استادان و دانشجویان در آن غور کرده و آن را پرورش دهند. بنابراین نظریه‌پردازی در گام نخست نیازمند تجمیع مستندات و تجربیات است. گام دوم، ورود مراکز دانشگاهی به این عرصه است تا با مطالعه و پژوهش به نظریه برسیم. امید است با گذر از تولید و انباشت مصاحبه‌های متعدد، با اجماع مراکز مرتبط و مشارکت اندیشمندان به این مهم دست یافت.محمدمهدی عبدالله‌زادهبنا به ضرورت پس از دو واقعۀ مهم پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در کشورمان تعداد قابل توجهی از افراد در حیطه تاریخ شفاهی فعال شدند تا بتوانند این وقایع را ثبت و ضبط کنند؛ در حالی که با مبانی نظری پژوهش، پژوهش در تاریخ و تاریخ شفاهی آشنا نبودند. افرادی که در این حیطه فعال هستند از مدرسین، مدیران و مجریان بایست تا حدودی به مبانی پژوهش در علوم رفتاری به‌ویژه تاریخ و تاریخ شفاهی آشنا باشند و از آنجا که این علم بین رشته‌ای است باید با نظریه‌های مرتبط در حوزه‌های روانشناسی، روانشناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی نیز آشنا باشند.@oralhistoryiran