نوستالژی (احساس عاطفیِ دلپذیر همراه با نوعی دلتنگی نسبت به موقعیتی در گذشته) چه تأثیری بر تداعی خاطر

نوستالژی (احساس عاطفیِ دلپذیر همراه با نوعی دلتنگی نسبت به موقعیتی در گذشته) چه تأثیری بر تداعی خاطرات و شکل‌گیری روایت دارد؟____غلامرضا آذری خاکستردر مصاحبه‌های تاریخ شفاهی، نوستالژی نقش کلیدی در زنده کردنِ خاطرات و فعال‌سازی حافظه بلندمدت ایفا می‌کند. یادآوری گذشته معمولاً بازگویی احساسات و تجربه‌های عاطفی را همراه دارد. گاهی پرسش‌های مصاحبه‌کننده سبب برانگیخته شدن خاطرات و احساساتی می‌شود که ممکن است خوشایند یا آزاردهنده باشند. همچنین مشاهده آلبوم‌های خانوادگی، فیلم‌های مراسم و.... می‌تواند به‌عنوان محرک حافظه عمل کرده و جزئیات فراموش‌شده را آشکار سازد. ازاین‌رو، مصاحبه‌کننده باید با حساسیت فضایی را فراهم کند تا موجب شکل‌گیری خاطرات مصاحبه‌شونده یا کمکی در جهت یادآوری گذشته‌های دور باشد.حسن بهشتی‌پوراگر تعریف نوستالژی را هیجانی پیچیده و آمیخته از اشتیاق، دلتنگی و لذت بدانیم که در اثر احساس فاصله یا فقدان نسبت به شخص، مکان، زمان، رابطه، فرهنگ یا تجربه‌ای ارزشمند پدید می‌آید و معمولاً با یادآوری آن، احساس تداوم هویت و معنای زندگی را نیز در فرد برمی‌انگیزد؛ نه واقعیت را از میان می‌برد و نه الزاماً روایت را غیر واقعی می‌سازد، بلکه شیوۀ بازنمایی و تفسیر گذشته را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تأثیر نوستالژی در انتخاب خاطرات، برجسته‌سازی یا آرمانی‌سازی گذشته، بازسازی معنای رویدادها، افزایش انسجام روایت، تقویت بار عاطفی، پیوند دادن تجربۀ فردی با حافظۀ جمعی و داوری دربارۀ گذشته دیده می‌شود. پس، نوستالژی بخشی از داده‌های تاریخ شفاهی است و وظیفۀ پژوهشگر حذف یا بی‌اعتبار دانستن روایت نوستالژیک نیست، بلکه وظیفه او تحلیل آن از طریق تفکیک سه لایۀ روایت: گزارش رویداد، تفسیر کنونی راوی از رویداد، و عناصر برخاسته از احساس نوستالژیک است.غلامرضا عزیزیبه نظر می‌رسد نوستالژی می‌تواند تأثیرات مهمی بر تداعی و بازآفرینی خاطرات داشته باشد. این تأثیرات به دلیل همان «احساس عاطفیِ دلپذیر همراه با نوعی دلتنگی نسبت به موقعیتی در گذشته» است. همچنان که در لابه‌لای این عبارت مشخص است، نوستالژی از آنجا که با روح و روان آدمی سروکار دارد، در موارد بسیاری غیرآگاهانه حادث می‌شود. تجارب شخصی نشان داده است احساس تعلق خاطر می‌تواند قسمتی از خاطرات ناخوشایند را (که رویدادها و افراد و اماکن و ... مرتبط با آن احساس دلپذیر را کم‌رنگ می‌سازد)، از ذهن بزداید و قسمتی دیگر را پررنگ ساخته و حتی شاخ و برگی در راستای تجلیل از گذشته در ذهن بیافریند و بدان خاطرات بیفزاید. گاه این تلاش، آگاهانه و برای پیرایش و آرایش موضوع نوستالژی صورت می‌پذیرد.محمدمهدی عبدالله‌زادهمصاحبه‌گران تاریخ‌شفاهی، موارد جالبی برای گفتن دارند. گاهی یک سؤال یا بخشی از پاسخ راوی، او را یکباره به دنیای جدیدی از غم و شادی می‌برد. پس از سکوت، گاه با اشک و لبخند، داستان‌های تازه‌ای از تجارب پیشین خود روایت می‌کند. نوستالژی احساسی پیچیده است. ترکیبی از یادآوری گذشته، احساسات گرم و دلتنگی. مصاحبه‌گر حرفه‌ای این تغییر رفتار را می‌بیند. با ظرافت، احترام و موقعیت‌شناسی از آن استفادۀ مطلوب می‌کند تا روایت را عمیق‌تر و معنادارتر کند این مکانیسم دفاعی روانی، آرامشی در فرد ایجاد می‌کند تا احساس ثبات و پیوستگی کند و دریابد که توانسته از موقعیت‌های دردآور با سرافرازی عبور کند و روایت‌های پراکنده‌اش را در قالب داستانی پیوسته بازگو کند.حمید قزوینینوستالژی همیشه می‌تواند در تحریک حافظه و یادآوری خاطرات نقش داشته باشد و در بیشتر مواقع همراه با حس و انرژی مثبت است. از این طریق احساس شکست و بی‌ثمر بودن زندگی از وجود فرد دور می‌شود و دایرۀ ارتباطی او احیا خواهد شد. نوعی از اعتماد به نفس هم تقویت می‌شود و به باز آرایی هویت راوی کمک می‌کند که گذشتة خود را راحت‌تر مرور کند و سعی در کتمان یا نادیده گرفتن بعضی خاطرات نداشته باشد. همین‌ها موجب حس رضایت در بیان خاطرات خواهد بود. از این جهت پرسش‌گر تاریخ شفاهی باید بتواند در زمان مقتضی حس نوستالژی راوی را احیا کند. البته این کار تا آنجا باید باشد که راوی غرق در نوستالژی‌ها نشود و به لایه‌هایی از زندگی که حس منفی یا شکست هم دارد، توجه کند.🌸مطالعه متن کامل اینجا مطالعه🌸 @oralhistoryiran