آیا تاریخ شفاهی می‌تواند همۀ ابعاد واقعه را پوشش دهد؟ ____ غلامرضا آذری خاکستر پاسخ به این پرسش را می‌توان از دو منظر بررسی کرد. نخست، زمانی که امکان مصاحبه با چندین شاهد یک واقعه وجود داشته باشد و هر یک بخشی از آن را روایت کنند. در این حالت، با کنار هم قرار…آیا تاریخ شفاهی می تواند تمام ابعاد واقعه را روایت کند ؟✍دکتر فائزه توکلی در پاسخ به این پرسش که «آیا تاریخ شفاهی می‌تواند تمام ابعاد یک واقعه را روایت کند؟» پاسخ هم ؛ «بله» اما «نه» کامل است . به عبارت دیگر، تاریخ شفاهی ابزاری بسیار توانمند اما ذاتاً ناقص برای ثبت وقایع تاریخی محسوب می‌شود.توانمندی‌های تاریخ شفاهی پنجره‌ای به سوی روایت‌های نادیده است .تاریخ شفاهی می‌تواند با گردآوری روایت‌های متعدد، تصویری جامع‌تر از یک واقعه ارائه دهد. مهم‌ترین قابلیت‌های آن عبارتند از:۱-صدا بخشیدن به خاموشان: روایت افرادی را ثبت می‌کند که معمولاً در تاریخ‌های مکتوب نقشی ندارند.۲-ارائه تصویری ملموس: تجربه زیسته و جزئیات عاطفی و انسانی را به تصویر می‌کشد که در اسناد رسمی یافت نمی‌شود.۳-مکمل اسناد رسمی: شکاف‌های موجود در اسناد و آمار را پر کرده و به درک علت‌ها و پیامدهای یک رویداد کمک می‌کند.اما در تاریخنگاری تاریخ شفاهی با محدودیت‌هایی مواجه هستیم زیرا نقل روایتها از دریچه ذهن راوی است.با وجود این توانمندی‌ها، باید به محدودیت‌های ذاتی آن نیز تأکید شود که امکان روایت «تمام» ابعاد را با چالش مواجه می‌کند ، به دلایل زیر:-ناقص بودن حافظه: خاطرات انسانی مخدوش‌شونده و تحت تأثیر زمان و احساسات هستند.-ذهنی بودن روایت: راویان لزوماً عینیت ندارند؛ آنچه را که به یاد دارند و چگونه تعبیر می‌کنند روایت می‌کنند.-تأثیرپذیری از مصاحبه‌گر: پرسش‌ها و نوع مصاحبه بر محتوای روایت تأثیر می‌گذارد.-نیاز به راویان متعدد: برای پوشش ابعاد مختلف یک واقعه به روایت‌های متعدد نیاز است که همیشه فراهم نیست.-چالش در تأیید صحت: روایت‌های شفاهی تا زمانی که با منابع دیگر تأیید نشوند، قابل استناد نیستند.تنها راه اعتبار روایی تطبیق روایتها با دو راوی غیر از مشارکت کننده در مصاحبه است.کلام اخر تاریخ شفاهی به تنهایی قادر به روایت تمام ابعاد یک واقعه نیست. با این حال، به‌عنوان منبعی حیاتی و مکمل، روایت‌هایی را ثبت می‌کند که در هیچ جای دیگری یافت نمی‌شوند و درک ما از تاریخ را غنی‌تر و انسانی‌تر می‌سازند.@oralhistoryiran