📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۴۶ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها @OstadZahedi📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۴۶🔷️فصل یازدهم: قلب روحانی (بخش۲)🔸️عاطفه، خروجی استعداد قلبیآثار وجود قلب و فعاليتهای استعداد قلبی در رفتار انسان، بروز عواطف است. طبق توضيحات روانشناسی اسلامی و مبانی تعليم و تربيت اسلامی، عواطف منشأ قلبی دارد و بسيار پيچيده و بااهميت‌ است زيرا عكس‌العمل دريافت مفاهيم توسط قلب يا ادراكات قلبی، بروز عواطف توسط قلب می‌باشد. با تعريف فوق، عواطف غير از احساسات است و ريشه معرفتی و شناختی دارد، ولی احساسات ريشه بيولوژيك و فيزيولوژيك دارد زيرا قلب در مقابل هرگونه ادراك، نوعی عاطفه نشان می‌دهد و شدت و ضعف عاطفه و نوع عاطفه، متناسب با شدت تمايلات و نوع ادراكات قلبی است.🔸️تربيت استعداد قلبیطبق مبانی تعليم و تربيت اسلامی تنها موجودی كه در نظام تربيتی اسلام مورد توجه بوده و تمامی برنامه‌های تربيتی اسلام برای تربيت آن بسيج شده‌اند، قلب يا استعداد قلبی است. اگرچه عقل ارزشی و استعداد عقلی برترين قسمتها از بخشهای وجود انسان است، ولی آن نيز در خدمت قلب و به منظور هدايت، ارشاد و راهنمايی قلب خلق شده است. سعادت و يا شقاوت انسان در گرو تربيت صحيح يا غلط استعداد قلبی است. در تربيت اسلامی، انواع بيماريهای تربيتی برای استعدادهای قلبی مطرح شده و طرق معالجه آنها نيز معرفی شده است. همچنين انواع رفتارهايی كه به صورت بروز عواطف در رفتار انسان ظاهر شده و نشان‌‌دهنده تربيت صحيح و بالنده قلب و استعداد قلبی است، به عنوان شاخص و ملاك تربيت و رشد، مطرح شده و برای دسترسی به‌ آنها و رشد تربيت قلبی، انواع برنامه‌ها ارائه شده است. با رشد انسان و پيمودن مراتب بالاتر، استعدادهای قلبی و شهودی انسان نيز از حالات حيوانی بيرون آمده، متوجه تزكيه و تهذيب خود می‌گردد، رشد می‌كند، انشراح حاصل می‌كند، آرامش می‌يابد، نه می‌ترسد و نه محزون می‌شود، نورانی می‌شود، سكينه و اطمينان می‌يابد، محل رأفت و رحمت می‌شود، به مرتبه يقين می‌رسد و به هر ميزان كه رشد كند، جايگاه وسيع‌تری برای علم به حقايق عالَم وجود شده و مجذوب عالم ملكوت خواهد شد. با تربيت استعدادهای قلبی و شهودی، قلب مركز انعكاس احساسات ملكوتی و معرفت حضوری و يقينی در درون انسان می‌شود. علم‌اليقين و حق‌اليقين و عين‌اليقين از مراتب بلند و معرفت قلبی است كه انسان با تربيت استعدادهای قلبی خويش می‌تواند به آن دست يابد.🔸️شاخص‌های تربيت صحيح استعداد قلبینمونه‌های زير تماماََ از آيات كريمه قرآن اقتباس شده است:◇اطمينان و آرامش◇تدبر و تفقه◇اخلاص◇خيرخواهی◇خشيت◇ميل به عبادت، بندگی و ستايش◇عشق به حق تا سرحد شهادت◇الفت و انس◇سعه صدر◇ايمان و يقين◇الهام و اشراق◇بصيرت و رويت ملكوت◇خوشخويی و نرم‌‌دلی◇مهر و محبت◇عفو و بخشش🔸️نمونه ملاكهای ضعف يا بيماريهای قلبی◇طمع و حرص◇غفلت◇سنگدلی و بيرحمی◇كودنی و نفهمی حقايق◇وحشت و اضطراب◇كينه و حسادت◇كوری، كری و گنگی◇شهوات و ميل به‌ گناه◇بی‌ظرفيتی◇سركشی و عصيان🔸️نتایج ناشی از تربیت غلط قلباز آنجا كه غرايز و استعداد غريزی دارای كشش و جاذبه قوی می‌باشند، استعدادهای قلبی در صورت تربيت غلط، غريزه تمامی فعاليت و امكانات استعدادهای قلبی را متوجه تأمين نيازهای حيات حيوانی خواهد نمود. اگر استعدادهای قلبی تربيت نشود، مرتبه غريزی يا حيوانی، تمامی فعاليت آن را در محدوده حيات حيوانی خود متمركز می‌كند و نيروی عظيمی را كه در استعداد خود نهفته دارد، به مصرف حيات حيوانی خود خواهد رساند. قلب در اين مرتبه همچون حيوانات، عبرتها را نمی‌بيند و كور است و حقايق را نمی‌فهمد و گنگ است. لذات معنوی و ملكوتی را نمی‌تواند بچشد، زيرا مريض حال است. وظايف اصلی و ملكوتی خود را كه هدف خلقت اوست، نمی‌تواند انجام دهد.🔸️مراتب قلب‌ ضايع‌ و حيوانی‌شدهگاهی قسی شده مانند سنگی بی‌اثر و مرده و گاه به مرتبه‌ای چنان پست فرو می‌رود كه اميد هرگونه نجاتی بر او نمی‌رود و اين مرتبه را قرآن كريم قفل‌زدگی، طبع و ختم يا مُهرزدگی قلب ناميده كه هرگز مُهر آن‌ باز نمی‌شود. صاحب چنين قلبی در اين مرتبه همچون حيوانات حتی از همنوعان خود می‌ترسد. برای به دست آوردن غذا و تحقق اميال مادی خشمگين می‌شود. با از دست دادن نيازهای مادی موردنظر، سخت ناراحت می‌شود. با ديدن جنس مخالف، ميل‌ به شهوات پيدا می‌كند و خلاصه دائماََ در يكی از حالات حيوانی بسر می‌برد. بروز رفتارهايی مثل‌ ترس، خشم، غرور، تكبر، خودخواهی، حسادت، حقارت، ميل به ظلم، فساد، خونريزی، بخل، شهوت، شكم‌پرستی، مال‌اندوزی از خصوصيات اين مرتبه از حيات انسان در قلب است‌.📄پایان قسمت ۴۶👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها@OstadZahedi