📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۳۷ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها @OstadZahedi📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۷🔷️فصل نهم: هدایت باطنی، فطرت الله یا وجدانیات (بخش۳)🔸️اصلی‌ترين‌ استعدادهای انسان‌ از ديدگاه‌ اسلام‌خداوند متعال‌ برای آنكه‌ انسان‌ بتواند امور خود را در حيات‌ خاكی اداره‌ كند و وسيله‌ رشد، صعود و رجوع‌ به‌ اصل‌ خويش‌ و ملكوت‌ اعلی و وصال‌ محبوب‌ نمايد، امكانات‌، توانايی‌ها و ابزار سفر در اختيار انسان‌ قرار داده‌ كه‌ از آن‌ به‌ عنوان‌ "استعداد" ياد می‌شود. مهمترين‌ ابزار سفر و اصلی‌ترين‌ استعدادها كه‌ به صورت‌ بالقوه‌ در انسان‌ وجود داشته‌ و ديگر نيروها و اجزاء وجود انسان‌ تحت‌تأثير آنها قرار دارد عبارتند از:۱- استعداد بدنی يا نيروهای جسمی۲- استعداد غريزی يا قوای غريزی۳- استعداد ذهنی يا قوای دِماغی۴- استعداد عقلی يا وجدان‌ يا قوای عقلی۵- استعداد قلبی يا قوای قلبی۶- استعداد ارادی يا قوه‌ اراده‌استعدادهای فوق‌ در لسان‌ قرآن‌ كريم‌ به‌ «شدائد قوا» تعبير شده‌ و منظور آيه‌ ﴿وَلَمّا بَلَغ‌َ اَشُدَّه‌ُ﴾، به‌ حدِ تمام‌ رسيدن‌ و بالغ‌ شدن‌ استعدادهای مذكور است‌. قرآن‌ هر استعداد ديگری را منوط‌ به‌ رشد و كمال‌ استعدادهای فوق‌ می‌داند.🔸️۱- استعداد بدنی يا نيروهای جسمیارزش‌ نيروی جسمی در انسان‌ به خاطر نقش‌ اساسی آن‌ در مهارتهای بدنی است‌ كه‌ تأثير بسيار موثری در ادراكات‌ و ارتباط‌ با عالم‌ خارج‌ و تأثير آن‌ در رفتار و نهايتاََ در شخصيت‌ آينده‌ متربی دارد. نيازهای جسمی انسان‌، دو بخش‌ است: ۱- نيازهايی كه‌ در تمام‌ طول‌ عمر ثابت‌ است مثل‌ نياز به‌ آب‌، هوا، غذا، بهداشت‌، تحرك‌. ۲- نيازهایی كه‌ در هر يك‌ از مراحل‌ رشد ظاهر می‌گردد مانند نيازهای دوران‌ طفوليت‌، دوران‌ دبستانی، دوران‌ بلوغ‌ و جوانی.➖️تربيت‌ نيروی جسمی و توجه‌ به‌ تأمين‌ نيازهای آن‌ از برنامه‌های مهم‌ تربيت‌ اسلامی است‌. تا آنجا كه‌ حفظ‌ سلامت‌ بدن‌ از واجبات‌ شرعيه‌ شمرده‌ شده‌ و برای تمامی جوانب‌ آن‌، دستورات‌ تربيتی اسلام‌ صادر شده‌ است‌. نمونه‌های زير از آن‌ جمله‌ است‌: بهداشت‌ لباس‌، رنگ‌ و زبری و نرمی آن‌، بهداشت‌ محيط‌، ميزان‌ نور، نمناك‌ نبودن‌، درپوش‌ گذاشتن‌ مواد غذايی و آب‌، حفظ‌ نظافت‌ و طهارت‌، مسواك‌ زدن‌، آداب‌ ناخن‌ گرفتن‌، بهداشت‌ غذا خوردن‌، بهداشت‌ خوابيدن‌ و استراحت‌ كردن‌، انتخاب‌ نوع‌ بستر، ميزان‌ خواب‌، اوقات‌ خواب‌، دفعات‌ خواب‌، بهداشت‌ تماس‌ با بيماران‌، بهداشت‌ تخلی و بسياری ديگر.🔸️۲- استعداد غريزی يا قوای غريزیغريزه‌، مجموعه‌ كشش‌ها و تمايلاتی است‌ كه‌ در انسان‌ يا حيوان‌ برای تأمين‌ نيازهای اساسی برای ادامه‌ حيات‌ وجود دارد. تمايلات‌ غريزی انسان‌ را می‌توان‌ در دو قوه‌ يا استعداد غريزی جمع‌‌بندی نمود: الف‌: جاذبه‌ها يا اميالی كه‌ كششهای درونی به‌ سوی نيازهای حيوانی را تشكيل‌ می‌دهد. در تعليم‌ و تربيت‌ اسلامی به‌ شهوت‌ و يا شهوات‌ تعبير می‌شود. ب‌: دافعه‌هايی كه‌ حافظ‌ حيات‌ انسان‌ در مقابل‌ خطرات‌ و تجاوزات‌ است و قوه‌ غضبيه‌ نام‌ دارد. ارضاء و كنترل‌ و هدايت‌ اين‌ اميال‌ و كششها زمينه‌ را برای رشد استعدادهای انسانی فراهم‌ می‌نمايد.➖️نمونه‌هايی از جاذبه‌های درونی و غريزی انسان‌ برای تأمين‌ و بقاء حيات‌شهوت شامل: ميل‌ به‌ آب و غذا، ميل‌ به‌ تنفس‌، ميل‌ به‌ توليد مثل‌، ميل‌ به‌ استراحت‌ و خواب‌، ميل‌ به‌ سرپناه‌ ساختن‌، ميل‌ به‌ ذخيره‌ كردن‌، ميل‌ به‌ جنس‌ مخالف‌ و...غضب شامل: دفاع‌ از خود، حفظ‌ و دفاع‌ از نوزاد، ترس‌ از خطر و دشمن‌، تنفر و كينه‌ و...➖️مجموعه‌ نيروهای غضب و شهوت در صورت‌ عدم‌ كنترل‌، قادر خواهند بود انسان‌ را به‌ حيوانی قدرتمند تبديل‌ نمايند و همه‌ استعدادها، امكانات‌ و تواناييهای انسان‌ را به‌ اسارت‌ خويش‌ درآورده‌ و به‌ اطاعت‌ خويش‌ وادار سازند و پايگاه‌ نفوذ شياطين‌ در وجود انسان‌ گردند. برای كنترل‌ جاذبه‌های قوی و نيرومند غريزی و ظهور نقش‌ نيروهای معنوی در رفتار انسان، عقل‌ ارزشی از "اراده‌" استفاده‌ می‌كند.➖️نقش‌ سازنده‌ یا مخرب‌ غرايز، آنچنان‌ گسترده‌ است‌ كه‌ بخش‌ وسيعی از علم‌النفس‌ يا روانشناسی اسلامی و نيز علم‌الاخلاق‌ را در مكتب‌ تربيتی اسلام‌ به‌ خود اختصاص‌ داده‌ است‌. مكتب‌ تربيتی اسلام‌ به‌ تامين‌ نيازهای غريزی و رشد و هدايت‌ اميال‌ غريزی توجه‌ بسيار نموده‌ است‌. انديشمندان‌ اسلامی، دستورات‌ و برنامه‌های تربيتی اسلام‌ در جهت‌ تربيت‌ اميال‌ غريزی را تحت‌ عنوان‌ مستحبات‌، واجبات‌، محرمات‌ و دستورات‌ اخلاقی عرفانی گردآوری نموده‌اند.📄پایان قسمت ۳۷👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها@OstadZahedi