📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۴۳ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها @OstadZahedi📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۴۳🔷️فصل دهم: حقیقت عقل ارزشی در نظریه تربیتی اسلام (بخش۳)🔸️مفاهيم‌ دوگانه‌ واژه‌های كليدی در ادبيات‌ تربيتی اسلام‌منظور از واژه‌ كليدی، كاربرد آن‌ واژه‌ در مفاهيم‌ خاص‌ وحيانی است‌ تا معارف‌، پيامها و حقايق‌ عرضه‌شده‌ از جانب‌ وحی، در قالب‌ آن‌ واژه‌ عرضه‌ شود. بسياری از واژه‌های كليدی در ادبيات‌ تربيتی اسلام‌ شامل‌ دو دسته‌ از مفاهيم‌ هستند:دسته‌ اول‌: مفاهيم متعارف انسانها در ادبيات‌ خويش‌ (مفاهيم‌ زمينی)دسته‌ دوم‌: مفاهيم وحيانی و ملكوتی برای واژه‌ موردنظر (مفاهيم‌ آسمانی)➖️مثلاََ واژه‌ «جهل‌» در ادبيات‌ متعارف‌ به‌ مفهوم‌ ندانستن‌ و عدم‌ آگاهی است و در معنی احمق‌ هم بكار می‌رود. اما در ادبيات‌ وحيانی در دو مفهوم به کار رفته:۱- لجبازی با حق‌، كتمان‌ حق‌، برخورد منفی با حقايق‌، مبارزه‌ با حق، سركشی در برابر حقيقت‌، حقيقت‌ستيزیِ آگاهانه‌.۲- بی خبر، نادان، نقص‌ و ضعف.در نهایت، واژه‌ جهل‌ در ادبيات‌ خاص‌ اسلام‌ شامل‌ تمام‌ مفاهيم‌ و معانی و صفات‌ رذيله‌ می‌باشد كه‌ باعث‌ جهنمی شدن‌ انسان‌ و باعث‌ كفر، فساد، فسق‌، فجور، ظلم‌، نفاق‌، ريا و شرك‌ می‌باشد.➖️واژه‌ عقل‌ نيز در ادبيات‌ تربيتی اسلام‌ شامل‌ دو دسته‌ از مفاهيم‌ است. دسته‌ اول‌، مفاهیم زمینی که عقل به معنای ذهن است و دسته دوم مفاهیم آسمانی كه‌ دارای پيامها، معارف‌ و حقايق‌ وحيانی می‌باشند.🔸️مقايسه‌ بين‌ عقل‌ ارزشی (مفهوم وحیانی) با عقل‌ حسی یا ذهن (مفهوم زمینی)➖️عقل‌ ارزشی، شعور يا توانايی خاصی است‌ كه‌ حق‌ و حقايق‌ را می‌شناسد و متضاد آن‌ يعنی باطل‌ را تشخيص‌ می‌دهد اما ذهن‌ و هوش‌، توانايی خاصی است‌ كه‌ واقعيات‌ را می‌شناسد و متضاد آن يعنی اشتباهات‌ و غلط‌ها را تشخيص‌ می‌دهد.➖️ابزار عقل‌ ارزشی، اراده، ذهن‌، هوش‌ و علم‌ به‌ حقايق‌ است اما ابزار ذهن‌، هوش‌، حافظه‌، ادراكات‌ حسی و دانش‌ واقعيات‌ است.➖️راهنمای عقل‌ ارزشی، تفكر (با مفهوم‌ آسمانی آن‌) است‌ اما راهنمای ذهن، اندیشه است.➖️عقل‌ ارزشی به دنبال حقيقت‌يابی، حقيقت‌دوستی، حق‌پرستی، حقيقت‌شناسی، كمال‌شناسی و كمال‌دوستی است‌ اما ذهن‌ به دنبال واقعيات‌، واقعيت‌شناسی، منفعت‌ فهمی و منفعت‌شناسی است‌.➖️موضوع‌ فعاليت‌ عقل‌ ارزشی استفاده‌ از قوانين‌ حاكم‌ بر هستی و اجزاء و اركان‌ آن‌ است اما موضوع‌ فعاليت‌ عقل‌ حسی يا ذهن‌، استفاده‌ و بهره‌‌مندی از قوانين‌ داخل‌ در هستی و روابط‌ آنها با يكديگر است‌.➖️مأموريت‌ عقل‌ ارزشی هدايت‌ بشريت‌ به‌ سوی حقيقت‌ مطلق‌ و كمال‌ مطلق‌ است‌ اما مأموريت‌ ذهن‌ هدايت‌ به‌ سوی جذب‌ منافع‌ بيشتر از دنيا است‌.➖️عقل‌ ارزشی با علم‌ (آگاهی به‌ حقايق‌ امور) رشد می‌يابد اما ذهن‌ با دانش‌ (آگاهی به‌ واقعيات‌ امور) رشد می‌كند.➖️جايگاه‌ عقل‌ ارزشی در صدر و قلب‌ است‌ اما جايگاه‌ عقل‌ حسی يا ذهن‌ در مغز است‌.➖️عقل‌ ارزشی بدون‌ عمل‌ به‌ دستوراتش‌، تضعيف‌ يا نابود می‌شود ولی ذهن‌ بدون‌ عمل‌ به‌ دستوراتش‌، نابود نخواهد شد.➖️عقل‌ ارزشی، تنها وسيله‌ و ابزار ايمان‌ و مترادف‌ با ايمان‌ است‌ و مخالفت‌ با آن‌ در حكم‌ كفر است‌ (انسان‌ بی‌عقل‌، دين‌ ندارد) ولی ذهن‌ مترادف‌ با ايمان‌ نيست‌ و مخالفت‌ با آن‌ در حكم‌ كفر نيست‌.➖️عقل‌ ارزشی رسول‌ حق‌ و محل‌ دريافت‌ پيامها و درك‌ اسرار معارف‌ وحيانی است‌ ولی ذهن‌ از دريافت‌ پيامها و درك‌ اسرار و معارف‌ وحيانی عاجز است‌.➖️با عقل‌ ارزشی به‌ تنهايی می‌توان‌ هواهای نفسانی و اميال‌ شهوانی را شكست‌ داد ولی ذهن‌ به‌ تنهايی نمی‌توان‌ به‌ مبارزه‌ با هواهاي‌ نفسانی و شهوات رفت‌.➖️محصولات‌ عقل‌ ارزشی لزوماََ عبارتند از: ايمان‌، يقين‌، عرفان‌، حكمت‌، هدايت‌ و تقرب‌ الهی ولی محصولات‌ ذهن ممكن‌ است‌ مكتب‌ شكاكيت‌، بی‌ايمانی، گمراهی و بدبختی ملتها را فراهم‌ نمايد.➖️نهايت‌ عقل‌ ارزشی علم‌ حضوری به‌ حقايق‌ و اسرار و يقين‌ و شهود اسرار ملكوت‌ است‌، ولی نهايت‌ ذهن‌، علم‌ حصولی، استدلال‌ و قطعيت‌ به‌ واقعيات‌ و اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ عالَم‌ حسی است.➖️افق‌ عقل‌ ارزشی بی‌كرانه‌ و بی‌انتها و لايتناهی است‌. ولی افق‌ عقل‌ حسی يا ذهن‌ به‌ مرزهای عالَم‌ ناسوت‌ يا دنيا محدود است‌.➖️تمامی ارزشها، اخلاقيات‌ و ملكات‌ فاضله‌ انسانی لزوماََ از لشكريان‌ يا عوامل‌ تقويت‌كننده‌ عقل‌ ارزشی محسوب‌ می‌شوند ولی عقل‌ زمينی، چنين‌ التزامی را با ارزشها و ملكات‌ فاضله‌ انسانی ندارد و چه‌ بسادر جهت‌ معكوس‌ ارزشها و ملكات‌ فاضله‌ انسانی گام‌ بردارد.📄پایان قسمت ۴۳👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها@OstadZahedi