📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۵۰ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها @OstadZahedi📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۵۰🔷️فصل یازدهم: قلب روحانی (بخش۶)🔸️ادامه تفاوتهای قلب با ساير دستگاههای ادراكات فوق حسی🔸️۵- قلب با فطرت تفاوت داردفطرة‌الله‌، كيفيت و چگونگی خلقت انسان را تشكيل می‌دهد. مجموعه كششها و تمايلات باطنی انسان به سوی انوار كمال، جمال و جلال الهی، فطرة‌الله‌ ناميده‌ می‌شود. تفاوت وجدان با فطرت این است كه فطرت مهد و جايگاه وجدان است و وجدان، مظروف فطرت است. فطرت شامل چگونگی جاذبه انسان به سوی خيرها و نيكيهاست ولی وجدان، آگاهی انسان برای جاذبه‌هاست. وجدان ماهيت شناختی و معرفتی دارد كه با تلاش، كوشش، تهذيب و تربيت روح، وسعت می‌يابد، رشد می‌كند، فراگير می‌شود، دقيقتر و عميق‌تر می‌شود، تا آنكه‌ به‌ صورت قدرتی متمركز و مستقل در تشخيص خوبيها از بديها به نام عقل درآيد. ولی فطرت، كيفيت خلقت انسان و كيفيت خلقت جاذبه‌های ملكوتی در وجود انسان است. الهام فجور و الهام تقوا در نفس انسان عبارت از همين جاذبه‌ها و تنافرها نسبت به نيكی‌ها و بديها در فطرت انسان است.🔸️۶- قلب با عواطف تفاوت داردعواطف، بازتابها و انعكاس ادراكات قلبی در حالات مختلف قلب هستند و در حقيقت به منزله زبان قلب در درون و برون انسان می‌باشند.🔸️۷- قلب با نفس تفاوت داردنفس، كلمه عامی است كه گاهی به‌ مطلق روح انسان گفته‌ می‌شود گاهی به كل وجود فرد گفته می‌شود و گاهی به خود شخص اطلاق می‌شود. واژه نفس عام است‌ و به قلب اختصاص ندارد ولی شامل قلب هم می‌شود.🔸️۸- قلب با غريزه تفاوت داردمنظور از غريزه كششهای باطنی و ميلهای درونی انسان به سوی خارج است. انسان‌ دارای دو گونه‌ غريزه است. الف: غرايز حيوانی كه جاذبه آنها موجب اداره و ادامه حيات جسمی در زمين است مثل ميل به غذا و جنس مخالف. ب‌: غرايز الهی كه جاذبه آنها موجب اداره و ادامه حيات ملكوتی در عالَم انسانيت و ملكوت می‌باشد مثل ميل به عبادت، ميل به زيبايی، ميل به خلاقيت. پس لغت غريزه لغت عام است. لذا بايد با قيد خاصی آن را مشخص كرد. اما در اينجا اصطلاحاََ و طبق قرارداد، به تمايلات حيوانی اختصاص داده شده است. برای غرايز الهی و ملكوتی نيز اصطلاحاََ از فطرت استفاده می‌شود تا اين دو گونه جاذبه قابل تشخيص در مسير بحث باشند.🔸️۹-قلب با اراده تفاوت دارداراده عبارت است از جاذبه‌ای كه در اختيار قلب قرار دارد تا بدين وسيله فرامين قلب در وجود انسان اجرا شود و حكومت و رهبری قلب را بر وجود انسان، عينيت بخشد و تثبيت كند. اراده در ابتدا عاطفه شوق و رغبت شديد قلب نسبت به ادراك قلب است، ميزان عاطفه شوق و رغبت، به نوع ادراكات قلبی بستگی دارد، بنابراين‌ اراده ماهيت و ريشه معرفتی دارد. اراده جزء ارزشهای حيات انسانی است زيرا اولاََ ريشه معرفتی دارد، ثانياََ با اختيار و انتخاب انسان شكل می‌گيرد.🔸️۱۰- قلب محل اصلی و مركز ادراكات و اداره و رهبری وجود انسان استآيات كريمه قرآن و روايات شريفه معصومين عليهم‌السلام مشحون از اين منظور می‌باشد و نهايتِ تمامی ادراكات و مسئوليتِ تمامی عواقب اعمال را متوجه قلب می‌نمايد. طی كردن همه مقامهای انسانی را منوط به انتخاب حركت و جهت آن توسط قلب می‌داند و سقوط در همه مهالك را به بيماری و خطای قلب نسبت می‌دهد. لذا مركز هماهنگ‌كننده و رهبری در بدن‌ مغز نيست‌، قلب است. مثلاََ در مرگ مغزی، قلب همچنان به كار خود ادامه می‌دهد. مغز صدا و تصویر و... را دريافت می‌كند ولی دستور عكس‌العمل‌ به‌ همان ادراكات، توسط قلب انجام می‌شود.🔸️۱۱- قلب روحانی به قلب ماهيچه‌ای بدن تعلق خاص داردطبق روانشناسی و انسان‌شناسی اسلام، هر يك از اندام حسی و ادراكی در انسان به وسيله يكی از قوای روحی فعال است و بدون آن قوا تبديل به جسمی بی‌حال‌ می‌شود. به عنوان مثال چشم، گوش، اعصاب، مغز و حس لامسه‌ در پوست‌، به خودی خود فعاليت نمی‌كند بلكه يكی از قوای روحی در آن حوزه مشغول فعاليت است. بنابراين قوای روحی انسان، هركدام به تناسب وظايف خود در حوزه يكی از اندام و اعضای بدن، فعاليت خاص دارد مثل قوای ذهنی روح كه در حوزه مغز فعاليت می‌كند يا قوای بینایی كه در حوزه چشم فعاليت می‌كند و نسبت به آن تعلق خاص دارد. استعدادهای قلبی يا قلب روحانی نيز طبق آيات و روايات در حوزه قلب ماهيچه‌ای بدن فعاليت می‌كند و نسبت به آن تعلق خاص دارد.🔸️۱۲- قلب با صدر تفاوت داردبسياری از آيات محل قلب را در سينه يا صدر، معرفی می‌فرمايد. بنابراين صدر يا سينه محل و حوزه فعاليت قلب است‌ ولی قلب، مركز صدور فعاليتها در وجود انسان است و مديريت جسم را به عهده دارد.🔹️پایان فصل۱۱📄پایان قسمت ۵۰👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها@OstadZahedi