📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۴۱ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها @OstadZahedi📘خلاصه‌ای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۴۱🔷️فصل دهم: حقیقت عقل ارزشی در نظریه تربیتی اسلام (بخش۱)از آنجا كه‌ نظام‌ تعليم‌ و تربيت‌ اسلامی بر محوريت‌ عقل‌ بنا شده‌، بنابراين‌ برای آشناشدن‌ با نظريه‌ تربيتی اسلام‌، اولين‌ عنوانی كه‌ بايد مورد تحقيق‌ قرار داد، موضوع‌ ماهيت‌ و حقيقت‌ عقل‌ از ديدگاه‌ قرآن‌ كريم‌ و روايات‌ اهل‌بيت‌ (ع) است‌. منظور از ماهيت‌ عقل‌، چگونگی و وجود خارجی آن‌ در مصاديق‌، يعنی در وجود انسانها است‌. منظور از حقيقت‌ عقل‌، وجود و منشأ، اصل‌، سرشت‌ و ذات‌ عقل‌ است‌.🔸️حقیقت عقلحقيقت‌ عقل‌، موجودی است‌ ملكوتی و عرشی كه‌ از نظر درجات‌ وجود، هم‌سنخ‌ با بالاترين‌ مرتبه‌ وجود يعنی عرض‌ حضرت‌ رب‌ العالمين‌ است. امام‌ صادق‌ (ع) درباره‌ حقيقت‌ عقل‌ ارزشی می‌فرمايند: «ان‌َّ الله‌ عزوجل‌ خلق‌ العقل‌ و هو اول‌ خلق‌ من‌ الروحانيين‌ عن‌ يمين‌ العرش‌ من‌ نوره‌». یعنی حقيقت‌ عقل‌ از بالاترين‌ درجات‌ وجود يعنی عرش‌ و از مقربترين‌ درجات‌ وجود به‌ حقتعالی يعنی نور رب‌ العالمين‌ خلق‌ شده‌ است‌. از نظر عظمت‌، مقام‌، كرامت و تقرب‌ نسبت‌ به‌ بارگاه‌ حقتعالی، هيچ‌ موجودی مقرب‌تر، عزيزتر، محبوبتر، عظيم‌تر و شايسته‌تر از عقل‌ وجود ندارد.🔸️عقل‌ در ادبيات‌ قرآنی و تفاوت‌ آن‌ با خردطبق‌ آيات‌ قرآن‌ و روايات‌، عقل‌ ارزشی از محصولات‌ ذهنی و در نتيجه‌ فعاليتهای هوش‌ و حافظه‌ و... در مغز نمی‌باشد. خرد در تعليم‌ و تربيت‌ غربی، به‌ توانايی خاصی در حوزه‌ شناخت‌ انسان‌ گفته‌ می‌شود كه‌ غلط‌ يا درست‌ و ضرر يا منفعت‌ را با استفاده‌ از دستگاههای ادراكات‌ حسی انسان‌ مثل‌ بينايی و شنوايی تشخيص‌ می‌دهد. اما مكتب‌ تربيتی اسلام‌ ضمن‌ تأييد وجود اين‌ نوع‌ از فعاليتهای روح‌ در حوزه‌ مغز، از توانايی شناختیِ ديگری در وجود انسان‌ سراغ‌ می‌دهد كه‌ در حوزه‌ سينه‌ و قلب‌ انسان‌ شكل‌ می‌گيرد كه‌ عقل‌ نام‌ دارد (منظور از سينه‌ و قلب‌ در ادبيات‌ تربيتی اسلام‌ در فصول بعدی مطرح‌ خواهد شد). عقل‌ لطيفه‌ای است‌ ربانی يا موجودی است‌ روحانی يا توانايی خاصی است‌ در حوزه‌ شناخت‌ برتر انسان‌ كه‌ به‌ خاطر ماهيت‌ و مأموريت‌ آن‌ عقل‌ نام‌ گرفته‌ است‌. عقل‌ ارزشی حاصل‌ تأديب‌ و تهذيب‌ نفس‌ و روح‌ است‌ و مستقيماََ از روح‌ و فطرت‌ انسان‌ نشأت‌ می‌گيرد. شناخت‌ عقلانی، شناختی است‌ برتر و پس‌ از رشد كافی و تعادل‌ جسم‌ و روح‌ و پيدايش‌ آهنگ‌ موزون‌ جسم‌ و روح‌ و رفتار انسان‌ شكل‌ می‌گيرد.🔸️مأموريت‌ عقل‌ ارزشی و توانايی‌های آن‌حوزه‌ فعاليت‌ عقل‌ درباره‌ تشخيص‌ حقايق‌ و كشف‌ ارتباط‌ آنها با هم‌ و هدايت‌ به‌ سوی آنها است‌. ولی حوزه‌ فعاليت‌ ذهن‌ درباره‌ تشخيص‌ واقعيتها و ارتباط‌ آنها با يكديگر است‌. منظور از واقعيتها، صورت‌ ظاهر اشياء و حوادث‌ و ارتباطات‌ اشياء با يكديگر است‌ ولی منظور از حقايق‌، آن‌ امور و مفاهيمی است‌ كه‌ علت‌العلل‌ وجود اشياء و حوادث‌ و قوانين‌ حاكم‌ بر كل‌ هستی در ماورای ظاهر هستی و اشياء است‌. شناخت‌ حقايق‌، انسان‌ را به‌ سمت‌ كمال‌ و كمالات‌ نزديك‌ كرده‌ و با حركت‌ استكمالی عالم‌ هماهنگ‌ می‌نمايد. مخاطب‌ اصلی اولياء و انبياء الهی برای رساندن‌ پيام‌ حقتعالی به‌ انسان‌، عقول‌ انسانها می‌باشد.🔸️شاخص‌های رشد بر اثر عقلگرايی در قرآن‌قرآن‌ كريم‌ با در نظر گرفتن‌ تمامی جوانب‌ و شئون‌ حيات‌ انسانی نمونه‌های بسياری را از رفتار انسان‌ و ملتها آورده‌ تا بدين‌ وسيله‌ اولاََ نشان‌ دهد هر يك‌ از جوانب‌ عقلگرايی دارای چه‌ امتيازات‌ و ثمراتی است. ثانياََ روشهای تربيتی و اهداف‌ رفتاری را برای توفيق‌ در برنامه‌ريزی‌های تربيتی معرفی نمايد. ثالثاََ معيارها و شاخصای رشد را از نظر تربيتی در مكتب‌ عقلگرايی اسلام‌ تعيين‌ نمايد تا محور گزينش‌ها، آزمايش‌ها، امتحانات‌، ارزشيابی‌ها قرار گيرد. به عنوان نمونه، انسانها به‌ خاطر عقلگرايی بسيار، طبق صفات زیر در قرآن، نام برده می‌شوند:◇دارای عقلهای رشيد و صاحبنظر در تمامی امور شوند >> اولوالالباب‌◇صاحب‌ بصيرت‌ >> اولوالابصار◇افراد عالِم‌ و آگاه‌ بر قوانين‌ حاكم‌ بر هستی >> عالمون‌◇به‌ آگاهی عميق‌ برسند >> يومنون‌◇نور اخلاص‌ در رفتارشان ظاهر شود >> مخلصون‌◇به‌ مقام‌ صبر (مدارا، تحمل‌ و مقاومت‌) برسند >> صابرين‌◇به‌ مقام‌ شكر برسند >> شاكرين‌عنايات‌ خاصه‌ حقتعالی را کسب کنند >> اولياءالله‌◇در دفاع‌ از حريم‌ ارزشهای الهس پاكباخته‌ شده‌ و همه‌ چيز خود را فدا كنند و سربازان‌ حق‌ شوند >> حزب‌الله‌📄پایان قسمت ۴۱👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلام‌الله‌علیها@OstadZahedi