بهلول‌های زمان ما، کنشگری در جامه دیوانگی🖍️پروانه سلحشوریبهلول بن عمرو کوفی، شخصیتی تاریخی-افسانه‌ا

بهلول‌های زمان ما، کنشگری در جامه دیوانگی🖍️پروانه سلحشوریبهلول بن عمرو کوفی، شخصیتی تاریخی-افسانه‌ای در سنت‌های شیعی و صوفیانه، مردی بود که با «دیوانه‌نمایی» از تله قدرت گریخت و بی‌پروا نقدش را به زبان طنز و کنایه در کوچه و بازار می‌گفت. سخنش ساده بود، اما کنایه‌اش تیز؛ ظاهرش ناتوان، اما در برهم‌زدن آرامش ظاهری اهل قدرت توانا.او حقیقت‌هایی را بیان می‌کرد که همه می‌دانستند ولی از گفتنش می‌ترسیدند. راز مگو را نمی‌دانست، اما بدیهیات فراموش‌شده را بی‌پرده می‌گفت.در فرهنگ ایرانی و عربی، بهلول نماد «دیوانگیِ آگاهانه» است؛ الگویی از کنشگری نمادین که با زبان شوخی و سادگی، نقد اجتماعی و سیاسی را به دل ساختار قدرت می‌برد، بی‌آنکه بهانه حذف مستقیم به دست حاکم دهد.بهلول دیروز و امروزبهلول دیروز: در جامه ژنده، میان بازار بغداد، با کنایه از قاضی، رشوه و کاخ‌های پرخرج می‌گفت. برای بقا گاه در لفافه سخن می‌گفت، اما مرز خطر را می‌شناخت و از آن رو با دیوانگی آن را بیان می‌کرد.بهلول امروز: در لباس رسمی یا در کسوت یک فعال اجتماعی، روزنامه‌نگار، هنرمند یا حتی یک کاربر ساده شبکه‌های اجتماعی، با صراحت و شفافیت آنچه را همه می‌دانند و از بیانش هراس دارند، می‌گوید. گاهی با یک جمله، یک پست یا یک اثر هنری، بدیهیات فراموش‌شده را به یاد جامعه می‌آورد. خطر را به جان می‌خرد و سخنش را به تاریخ می‌سپارد. از آزادی، عدالت و کرامت می‌گوید، حتی زیر سایه شنود، سانسور و تهدید.تنهایی و مسئولیتدر گذشته، بهلول در بستر فرهنگی و اجتماعی‌ای عمل می‌کرد که دیوانگی‌اش به‌عنوان بخشی از سنت عرفانی و صوفیانه پذیرفته‌تر بود. اما امروز، بهلول مدرن در جهانی ایستاده که طعنه‌ها و حملات نه فقط از سوی قدرت، بلکه از جامعه‌ای قطبی‌شده و گاه بی‌تفاوت نیز به او وارد می‌شود. این تنهایی، بار مسئولیت را سنگین‌تر می‌کند.هر دو، ساده‌اند و از دل سادگی حرف می‌زنند. هر دو، از دوست و دشمن سنگ می‌خورند؛ یکی اگر هارون‌الرشید رهایش می‌کرد، آماج سنگ مردم می‌شد، دیگری امروز نیز از هر سو آماج طعنه و حمله است.اما بهلول امروز تنهاتر است؛ بی‌تکلف، بی‌ژست، با عالمی از دیوانگیِ شخصی. دانایان کل و قدرتمندان نمی‌دانند با این «ساده‌لوح‌های پردردسر» چه کنند؛ همان‌ها که در نگاه اول ناپخته می‌نمایند، اما با حقیقت‌گویی آرامش ظاهری را به هم می‌ریزند و آینه‌ای پیش روی جامعه می‌گذارند تا خودش را بی‌پرده ببیند.بهلول‌های امروز، در نگاه بسیاری، «نخاله»‌اند؛ نخاله‌هایی که خیلی‌ها از آن‌ها بیزارند. اندک‌اند، بی‌ادعا، بی‌قدرت. اما همین اندک دیوانگان ساده‌لوح، خواب آرامش از چشم آن‌هایی که می‌خواهند همگان آن‌طور که آن‌ها می‌خواهند ببینند، را ربوده‌اند.📎 : t.me/ParvanehSalahshouri