با هم بسازیم یا با هم می‌سوزیم؟✍🏻 پروانه سلحشوریدر تیرماه ۱۴۰۴، ایران بیش از هر زمان دیگری گرفتار ب

با هم بسازیم یا با هم می‌سوزیم؟✍🏻 پروانه سلحشوریدر تیرماه ۱۴۰۴، ایران بیش از هر زمان دیگری گرفتار بحران‌هایی‌ است که ریشه در سال‌ها ناکارآمدی، سرکوب، و انزوای بین‌المللی دارند. خاموشی‌های گسترده، کاهش محسوس منابع آب، تورمی که به ۴۰ درصد رسیده، و اعتراضات پراکنده در شهرهایی چون اصفهان و یزد، نشان‌دهنده‌ی وضعیتی است که جامعه‌شناسان آن را «آنومی» یا بی‌هنجاری می‌نامند: گسیختگی پیوندهای اجتماعی و فرسایش اعتماد عمومی.واقعیت این است که نظام سیاسی، نه‌تنها پاسخی به این فروپاشی خاموش نمی‌دهد، بلکه با تمرکز بر قدرت نظامی و پروژه‌های پرهزینه‌ی هسته‌ای، از بحران‌های داخلی چشم پوشیده است. در همین حال، اعتراضات مدنی با خشونت سرکوب می‌شوند و هر تلاش برای گفت‌وگو یا اصلاح، به اتهام‌زنی و حذف ختم می‌شود.من نیز مانند بسیاری از شهروندان، بارها این سؤال را از خود پرسیده‌ام: در این شرایط، چه می‌توان کرد؟باید صادقانه اعتراف کرد که کشور ما بیش از آنکه به‌سوی «ساختن» رفته باشد، به‌سمت «سوختن» پیش می‌رود. شکاف‌ها عمیق‌تر شده‌اند. سرکوب شدیدتر. و گفت‌وگو، از هر دو سو، نایاب‌تر.اما این تمام واقعیت نیست.همین اعتراضات محدود ولی پیگیر، همین صدای مادران دادخواه، معلمان، دانشجویان، و فعالان مدنی، گواهی است بر پتانسیل زنده‌ی جامعه. هنوز کسانی هستند که نپذیرفته‌اند همه‌چیز تمام شده. هنوز کسانی می‌نویسند، سخن می‌گویند، امید را منتقل می‌کنند. می‌دانم راه دشوار است. می‌دانم سازمان‌یافتگی اجتماعی نداریم. می‌دانم هزینه‌ها بالاست. اما می‌دانم که هیچ تغییر پایداری، بدون آگاهی، همبستگی، و کنش جمعی ممکن نیست.گام‌هایی برای ایستادگی در دل فروپاشی▪️ تلاش برای مفاهمه و بازسازی زبان گفت‌وگودر جامعه‌ای که سال‌ها با دوگانه‌سازی، طرد متقابل، و حذف صدای مخالف شکل گرفته، مفاهمه نه فقط دشوار، بلکه یک اقدام رادیکال تلقی می‌شود. سیاست رسمی، با ایجاد فضاهای قطبی‌شده و مجازات هر نوع گفت‌وگوی متفاوت، عملاً امکان تفاهم عمومی را به حاشیه رانده است. اما گسست زبانی میان گروه‌های اجتماعی و سیاسی، اگر ادامه یابد، جامعه را در مسیر فروپاشی تدریجی پیش می‌برد.مفاهمه، در این معنا، فقط گفت‌وگو برای توافق نیست؛ بلکه توانایی شنیدن دیگری، درک چشم‌اندازهای متفاوت، و پذیرش تنوع دیدگاه‌هاست. به‌تعبیر هابرماس، گفت‌وگوی حقیقی زمانی ممکن می‌شود که طرف‌ها، از موضع برابر و بدون اجبار، وارد تعامل شوند.ممکن است امروز امکان چنین تعاملاتی در رسانه‌های رسمی و عرصه‌های سیاسی مسدود باشد، اما بازسازی زبان گفت‌وگو را می‌توان از پایین آغاز کرد: در خانواده، در حلقه‌های دوستانه، در جمع‌های محلی، در بستر شبکه‌های اجتماعی، یا حتی از طریق روایت‌های ادبی، هنری و فرهنگی. هر کجا که هنوز بتوان شنید و پاسخ داد، بذر مفاهمه را می‌توان کاشت.▪️ آموزش و آگاهی‌بخشیدر شرایط سانسور شدید، رسانه‌های مجازی، ارتباطات امن، و تولید محتوای مدنی (در قالب پادکست، ویدیو، اینفوگرافیک یا داستان) بیش از گذشته اهمیت دارند. یادگیری مقاومت، آگاهی از حقوق، و فهم سازوکار قدرت، سنگ بنای هر تحول آینده است.▪️ مقاومت مدنی مسالمت‌آمیزشاید دیگر امکان تجمع سراسری وجود نداشته باشد، اما کنش‌های پراکنده مانند تحریم، نافرمانی نرم، مطالبه‌گری محلی، و بیان روایت‌های شخصی، می‌توانند حافظ خاطره‌ی مقاومت باشند و سرمایه نمادین بسازند. مادامی که حتی یک صدا در برابر سکوت بایستد، چراغی روشن مانده است.▪️ بازسازی اعتمادبی‌اعتمادی، میراث سال‌ها فریب و سرکوب است. اما حتی در کوچک‌ترین فعالیت‌های مشترک ـ از کمک‌های خیریه گرفته تا دیالوگ‌های میان‌نسلی در خانواده‌ها ـ می‌توان بارقه‌ای از همبستگی را احیا کرد. اعتماد، بازسازی‌پذیر است، اگر فرصت و نیت آن باشد.جمع‌بندی: فراخوانی برای تأمل و بذر امیددر شرایط فعلی، شاید این یادداشت بیشتر یک هشدار اخلاقی و دعوت به تأمل جمعی باشد تا یک نقشه‌ی عمل. اما حتی در همین هشدار، بذر امید نهفته است. راه نجات، نه در وعده‌های ناگهانی، بلکه در صبوری، شجاعت، و بازسازی تدریجی رابطه‌ی مردم با خود، با همدیگر، و با جامعه است.هنوز دیر نشده. هنوز می‌توان به‌جای سوختن، ساختن را آغاز کرد.📡 t.me/parvanehsalahshouri