ای همسفرِ ذهنی که طاقتش طاق شد. درست میبینی. حقیقت تلخ و شیرین این است: ذهن تو برای این همه سال جنگی

ای همسفرِ ذهنی که طاقتش طاق شد. درست میبینی. حقیقت تلخ و شیرین این است: ذهن تو برای این همه سال جنگیدن ساخته نشده بود.ذهن انسان، آن شاهکارِ تکامل، برای دویدن در دشتها ساخته شده بود، نه ایستادن در صف نان. برای دیدنِ خطرِ لحظهای (شیر پشت بوته)، نه خطری که سالها در افق بماند و هیچوقت حمله نکند. ذهن، برای دویدن و پایانِ خطر در چند دقیقه طراحی شده، نه برای ماندن در انتظاری که پایانش در هالهای از دود گم شده.اما تو چه کردهای ای انسانِ جنگزده؟ تو از ذهن خود خواستهای کاری کند که هیچ مخلوقی روی زمین قادر به انجامش نیست: زندگی در حالت اضطرارِ دائمی.نگاه کن. ذهن تو سه بخش اصلی دارد (بگذر از اصطلاحات علمِ اعصاب، به جانشان بنگر):۱. بخشی که نجاتت میدهد (آمیگدال): این بخش مانند سگی وفادار اما بیشعور است. در جنگل، وقتی صدای خشخش میشنید، تو را وا میداشت فرار کنی. عالی. اما در زندگی امروز تو، این سگ همیشه پارس میکند. شب و روز. حتی زمانی که آرامشی نیست. حتی زمانی که در پناهگاهی. چون دیگر فراموش کرده سکوت یعنی چه.۲. بخشی که برنامهریزی میکند (قشر پیشانی): این استادِ خرد توست. اما وقتی آمیگدال همیشه در حال فریاد است، این استاد هم عقلش را از دست میدهد. دیگر نمیتواند تصمیم بگیرد. دیگر نمیداند راست برود یا چپ. همین میشود آن بلاتکلیفیِ جانکاهی که هر روز با آن دست و پنجه نرم میکنی.۳. بخشی که خاطرات را ذخیره میکند (هیپوکامپ): این قسمت، حافظهات را میسازد. اما استرسِ مزمن، سمی است برای این بخش. کمکم فراموش میکنی روزهای خوبِ قبل از جنگ را. فقط خاطرات بد میماند. دود. آوار. جیغ. بعد ذهنت میماند با یک کتابخانه که همه کتابهایش فاجعه است.ذهن برای لحظه ساخته شده، نه برای ماهها و سالها.تو از ماشینِ مسابقهای خواستهای در ترافیکِ ده ساله بایستد و خاموش نشود. موتور ذهنت دارد داغ میکند. روغنش ته کشیده. چراغهای خطرش همیشه روشن است. و عجیب آنکه خودت را مقصر میدانی که چرا طاقت نمیآوری. اما مگر ماهی را سرزنش میکنی که از آب بیرون بمیرد؟ مگر درخت را که در کویر خشک شود؟اینجا هیچ تقصیری از تو نیست.ذهن تو در محدودهای ساخته شده: چند هفته استرس شدید، نه چندین سال. ذهن تو میتواند یک ضربه را تحمل کند، اما نه هزاران ضربه پیاپی بدون وقفه. ذهن تو میداند چطور از یک حادثه جان سالم به در ببرد، اما نمیداند چطور در حالی که هنوز حادثه تمام نشده، زندگی کند.پس بیا یک قرارداد تازه ببندیم با این ذهن خسته:قرارداد این است: ذهن من بیمار نیست. فقط وظیفهای فراتر از توانش به او دادهاند. مثل کسی که از یک بچهٔ پنج ساله خواسته باشند بار یک مرد را بکشد. کودک نیست. ضعیف نیست. فقط این بار برایش سنگین است.از امروز، دیگر از ذهنت انتظار معجزه نداشته باش. از او نخواه همه چیز را حل کند. از او نخواه منطقی بماند در جنونی که دورت را گرفته.به او اجازه بده گاهی قفل کند.به او اجازه بله گاهی فرار کند.به او اجازه بده ناامید شود، اما فقط برای چند دقیقه.به او اجازه بده بگوید "نمیتوانم دیگر".و وقتی گفت "نمیتوانم"، تو بگو: "میدانم. تو برای این ساخته نشدی. با هم میمانیم تا شاید روزی این بار برداشته شود."درمانِ ذهنِ نساخته برای رنجِ طولانی، تجربه نکردنِ رنجِ طولانی نیست،بلکه تقسیم کردن آن رنج با دیگریست.با خدا. با یک دوست. با یک غریبه همدل. با دفترچه خاطراتت. با یک درخت که زیر باران میایستد.ذهن تو شکسته نشده. فقط بیش از حد انعطاف خواستهاند. الآن وقتِ آن است که یکی بیاید، دستی به سر و گوشش بکشد و بگوید:«حق با توست. این همه سال جنگ، غیرممکن بود. اما تو ماندی. حالا بیا کمی استراحت کنیم، هر چند در میان آتش.»تو قهرمانی، اما حتی قهرمانها هم برای رنجِ بیپایان ساخته نشدهاند.»یزدان«@pathwaystogod@mazeye_malakoot