تعریف تحقیق یا پژوهشتحقیق از واژه حق گرفته شده و به معنای رسیدن به حق و حقیقت است که انسان نوعاً طال

تعریف تحقیق یا پژوهشتحقیق از واژه حق گرفته شده و به معنای رسیدن به حق و حقیقت است که انسان نوعاً طالب و خواستار آن است. انسان تشنه حقیقت است و از اینکه بداند چگونه آن را به دست می آورد، خوشحال می شود. تحقیق یا پژوهش در سومین واژه نامه بین المللی ویستر (1975، 984) چنین معنا شده است؛ «پژوهش، بررسی یا کاوش سخت کوشانه و به معنای خاص، تحقیق و تجربه انتقادی جامعی با هدف کشف واقعیت های نو و تفسیر درست این واقعیت ها، تجدید نظر در نتیجه گیری ها، نظریه ها و قوانین پذیرفته شده در پرتو واقعیت های تازه کشف شده و به کارگیری عملی نتیجه گیری ها، نظریه ها و قوانین جدید است.» در لغت نامه دهخدا (1377، 6485) در ذیل واژه تحقیق مطالب فراوانی آمده است که بخشی از آن به این قرار است:حقیقت کردن، درست و سر راست کردن، رسیدگی و وارسی کردن، به کنه مطالب رسیدن، واقع چیزی را به دست آوردن؛ بدانستن و تصدیق کردن قولی را، واجب کردن و تایید و اثبات مسئله به دلیل کردن، (کشاف اصطلاحات الفنون) تعمق کردن در علوم و ادبیات، از روی تحقیق، به راستی، بدون تردید و شک، بی گمان. سعدی گوید:نه مرد است آن به نزدیک خردمند که با پیل دمان پیکار جویدبلی مرد آن کس است از روی تحقیق که چون خشم آیدش باطل نگویداهل تحقیق؛ فیلسوفان و مجتهدان (ناظم الاطباء)، اهل حقیقت و راستی و درستی، مردمی که جویای حقیقت و درستی باشند، فرزانگان و آزادگان اهل حکمت و عرفان.@payannamesharifju