🔻یادداشت پنجاه و دوم▫️روز ملی خلیج فارس؛ آزمون مسوولیت ما▫️دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس، صرفاً ی

🔻یادداشت پنجاه و دوم▫️روز ملی خلیج فارس؛ آزمون مسوولیت ما▫️دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس، صرفاً یادآور نامی بر نقشه یا روایتی در کتاب‌های تاریخ نیست؛ این روز، نماد اراده و کرامت سرزمینی ملت ایران است. ۴۰۴ سال پیش، ایرانیان با اخراج نیروهای استعمارگر پرتغال از تنگه هرمز نشان دادند که این آبراه راهبردی، نه فقط یک گذرگاه تجاری که بخشی از هویت و حاکمیت ملی ماست. امروز نیز، در گرامیداشت روز ملی خلیج فارس، با همان منطق دفاع از حیات و کرامت سرزمینی، اما با زبان محیط‌زیست و صلح سخن می‌گوییم.▫️امسال، این روز را در شرایطی گرامی می‌داریم که خلیج فارس و دریای عمان، زیر سایه جنگ تحمیلی آمریکایی–صهیونی علیه جمهوری اسلامی ایران، با تهدیدهای مضاعف روبه‌رو هستند. تجربه جنگ‌ها و تنش‌های گذشته در خلیج فارس نشان داده است که هر درگیری نظامی در این پهنه، تنها یک بحران امنیتی یا سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند به نشت گسترده آلاینده‌ها، تخریب زیرساخت‌های نفتی و گازی، انتشار مواد شیمیایی خطرناک، آسیب به زیستگاه‌های ساحلی و دریایی، و اختلال در چرخه‌های زیستی منجر شود. آثار چنین خسارت‌هایی سال‌ها در آب‌ها، رسوبات و زنجیره غذایی باقی می‌ماند و مرز جغرافیایی نمی‌شناسد.▫️در این میان، حضور و تهدید تأسیسات حساس، به‌ویژه تأسیسات دارای سوخت هسته‌ای یا مواد پرتوزا، خطری مضاعف برای محیط‌زیست و سلامت انسان است. هرگونه آسیب به چنین تأسیساتی می‌تواند منجر به انتشار مواد پرتوزا، آلودگی منابع آب و خاک، تهدید سلامت نسل‌های کنونی و آینده، و بروز فجایع زیست‌محیطی غیرقابل جبران شود. مخاطرات این‌گونه اقدامات، محدود به مرزهای جغرافیایی نبوده و تبعات آن کل منطقه و حتی فراتر از آن را در بر می‌گیرد؛ تبعاتی که سال‌ها پس از پایان درگیری، همچنان بر زندگی انسان‌ها و گونه‌های جانوری سایه می‌افکند.▫️از همین رو، سازمان حفاظت محیط زیست، پیش از آغاز این جنگ، در اقدامی مسئولانه و مبتنی بر اصول دیپلماسی محیط‌زیستی، طی نامه‌ای رسمی به وزرای محیط زیست کشورهای منطقه، نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی هرگونه تنش و درگیری هشدار داده است. در این نامه تأکید شد که خلیج فارس و دریای عمان، به‌عنوان پهنه‌هایی با ویژگی‌های اکولوژیک منحصربه‌فرد و شکننده، در صورت بی‌ثباتی نظامی، مستقیماً سلامت انسان، منابع آب و خاک، کیفیت هوا و تنوع زیستی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. ما باور داریم که «محیط‌زیست، قربانی خاموش منازعات» است و از همین رو، دیپلماسی محیط‌زیستی باید به پلی برای کاهش تنش و تقویت اعتمادسازی بدل شود.▫️در جریان رویدادهای اخیر، انفجارهای هوایی و ارتعاشات ناشی از آن بر رفتار و آرامش حیات‌وحش جزایر اثرگذار بوده است. این موضوع در برخی بخش‌ها می‌تواند موجب تخریب بخشی از زیستگاه‌های طبیعی آهوی ایرانی و سایر گونه‌های وابسته شود. تیم‌های کارشناسی سازمان، در همکاری با نهادهای محلی، در حال بررسی دقیق ابعاد زیست‌محیطی این رویداد هستند تا بر اساس داده‌های علمی، اقدامات حفاظتی و جبرانی لازم برنامه‌ریزی و اجرا شود.▫️سازمان حفاظت محیط زیست در سال‌های اخیر، با رویکردی علمی و مشارکتی، حفاظت از محیط‌زیست دریایی و ساحلی را تقویت کرده است. پهنه‌بندی محیط‌زیستی سواحل جنوبی کشور—به‌ویژه در مکران—ابزاری کلیدی برای هدایت مکان‌یابی صنایع و تأسیسات انرژی به شمار می‌رود. بانک داده‌ای متشکل از بیش از پنج‌هزار گونه دریایی، اطلس زیست‌بوم‌های حساس و شناسایی زیستگاه‌های مرجانی کمترشناخته‌شده، امکان مداخله هدفمند و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را فراهم کرده است. ▫️برنامه‌های اقدام ملی برای حفاظت از لاک‌پشتان و پستانداران دریایی، کوسه‌ماهیان و سفره‌ماهی‌ها در حال اجراست. در حوزه احیا، نزدیک به یک‌میلیون اصله نهال حرا طی دو سال اخیر با مشارکت صنایع و جوامع محلی کاشته شده و پایش و احیای آبسنگ‌های مرجانی در کیش، خارک و چابهار ادامه دارد. ▫️تصویب پارک ملی دریایی «دارا» و پناهگاه حیات‌وحش ساحلی، به وسعت ۱۶۶ هزار هکتار، گامی مهم در حفاظت قانونی این عرصه‌هاست. همچنین استاندارد کیفیت آب دریا، ضوابط تخلیه در دریا، دستورالعمل لایروبی و نظام برآورد خسارت آلودگی نفتی برای تقویت پیشگیری و پاسخ‌گویی ابلاغ شده است.▫️روز ملی خلیج فارس، روز تأکید دوباره بر این پیام است: خلیج فارس باید امن، پاک و برخوردار از صلح باقی بماند. پاسداری از خلیج فارس، پاسداری از حق مردم منطقه برای نفس کشیدن در هوای سالم، دسترسی به آب پاک و بهره‌مندی از زیست‌بومی پایدار است؛ حقی که نمی‌توان آن را قربانی ماجراجویی‌های نظامی کرد./ روزنامه اعتماد@payeshemohitzist