تعلیق را تعلیق کن!محسن سلگیناظر به آنچه ناامیدی و وضعیت تعلیق در ایران خوانده می‌شود، متن حاضر یک ام

تعلیق را تعلیق کن!محسن سلگیناظر به آنچه ناامیدی و وضعیت تعلیق در ایران خوانده می‌شود، متن حاضر یک امید ممکن را برای سوژه یا فرد/جمعی که نمی‌تواند مبتنی بر ایده‌های بزرگ و ایمان عمیق، امیدوار باشد، پیش نهاده است. همچنین می‌کوشم تعلیق را به‌منزله فرصت، واسازی و بازسازی کنم.از تاریکی تا امکان‌های تازهدر تاریخ اندیشه، «نیهیلیسم» غالباً واژه‌ای تیره و سنگین بوده است. از داستایوفسکی تا هایدگر، این اصطلاح بیشتر به معنای فروپاشی ارزش‌ها، بی‌معنایی و فقدان افق اخلاقی تصویر شده است. اما جانی واتیمو، فیلسوف ایتالیایی معاصر، روایتی دیگر ارائه می‌دهد؛ روایتی که حتی می‌توان آن را «نیهیلیسم رهایی‌بخش» یا «نیهیلیسم تمام‌عیار» نامید.تعلیق به‌مثابه رخدادواتیمو می‌گوید: نیهیلیسم، اگر به‌درستی فهمیده شود، نه پایان معنا بلکه آغاز امکان‌های تازه است. من از تعبیری استفاده می‌کنم که شاید برای بسیاری نامأنوس باشد: «تعلیق را به تعلیق بردن». یعنی حتی همان لحظه‌ای را که گویا ما را در میان دو قطب قطعیت و بی‌قطعیتی معلق نگاه می‌دارد، از تصلب و تثبیت رها کنیم. در این نگاه، تعلیق یک رخداد است، نه یک وضعیت. قابل اشاره است که رخداد به‌طور ذاتی سیال، گذرا و مولد معناست، اما وضعیت شدنِ آن، رخداد را از شور و زایش تهی می‌کند.نیچه و ورود نیهیلیسم به خانهاین ایده را می‌توان در پرتو گفته مشهور فردریش نیچه، او که نیهلیسم مثبت را طرح کرد و بر واتیمو اثر گذاشته، نیز بازخوانی کرد: «نیهیلیسم بر آستانه در تکیه داده است.» نیچه گویی از وضعیتی خبر می‌دهد که در آن نیهیلیسم هنوز بیرون از خانه ماست، هنوز می‌توان آن را به تعویق انداخت یا با آن مذاکره کرد. امروز اما دیگر چنین نیست. نیهیلیسم به درون خانه آمده، با مبنا و بنا و جزئیاتش. گاهی حتی خودِ خانه شده است.از هایدگر تا واتیمو؛ از فراموشی وجود تا فروتنی معرفتیهایدگر، در تأملاتش بر نیهیلیسم، آن را سرنوشت متافیزیک غربی می‌دانست و از «فراموشی وجود» سخن می‌گفت؛ وضعیتی که در آن هستی زیر سلطه محاسبه و ابزار قرار می‌گیرد. اما واتیمو، با تکیه بر بازاندیشی‌اش بر سنت هرمنوتیکی و قرائت پست‌مدرن‌اش، نیهیلیسم را نه پایان، بلکه نقطه آغاز نوعی «فروتنی معرفتی» و «کثرت‌گرایی» می‌بیند. این همان جایی است که امید از دل تردید سر برمی‌آورد.پست‌مدرنیسم و رهایی از روایت‌های ادغامیژان فرانسوا لیوتار، در بحث «وضعیت پست‌مدرن»، تأکید داشت که بی‌اعتمادی به روایت‌های ادغامی و مطلق که امر جزئی را نفی می‌کنند، می‌تواند زمینه‌ساز آزاد شدن صداهای کوچک و روایت‌های محلی شود. این دقیقاً همسوی نگاه واتیمو است: گسست از مطلق‌گرایی به‌منظور شکوفایی امکان‌های تازه.تعلیق مضاعف در ایران امروزاما اگر این بحث را به ایرانِ امروز بیاوریم، با تصویری پیچیده روبه‌رو می‌شویم. جامعه در وضعیتی است که می‌توان آن را «تعلیق مضاعف» نامید: آینده در هاله‌ای از ابهام است. همچنین ناامیدی، نه صرفاً به‌عنوان یک احساس فردی، بلکه به‌عنوان یک تجربه جمعی، گاه بر فضای عمومی سایه می‌افکند. این همان جایی است که تعلیق، اگر به «وضعیت» بدل شود، خطرناک می‌شود: رخدادهای تغییر، دیگر جان نمی‌گیرند و جامعه در نوعی بی‌حرکتی فرو می‌رود.از ناامیدی فلج‌کننده تا تعلیق زایندهبه نظر نگارنده، راه رهایی، نه انکار تعلیق، بلکه درک و برگرفتنِ پویایی آن است. به بیان دیگر، باید از همین لحظه‌های نامطمئن، به‌عنوان میدان آزمایش معنا و امکان و فرصتی برای تازگی و تجدید حیات، بهره گرفت. در ایران اکنون، این می‌تواند به معنای بازآفرینی امید از دل همین تعلیق باشد: نه الزاماً امید به یک روایت کلان و قطعی، بلکه امید به شکوفایی صداهای متکثر، خلاقیت‌های اجتماعی و بازتعریف معنای زندگی جمعی با همه کثرت و وحدت‌اش.شاید این نگاه، همان چیزی باشد که ما را از «ناامیدی فلج‌کننده» به «تعلیق زاینده» منتقل کند؛ تعلیقی که نه پایان راه، بلکه آستانه‌ای برای بازاندیشی و آغازهای تازه است.