این جمله‌ی زیبا و تأثیرگذار—«درد من حصار برکه نیست، درد من زیستن با ماهیانی‌ست که فکر دریا به ذهنشان خطور نکرده است»—سال‌هاست با نام صمد بهرنگی در فضای ادبی و اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود. اما نکته‌ی جالب اینجاست: این جمله از خود صمد بهرنگی نیست.بر اساس منابع معتبر، این جمله را نخستین‌بار نجف دریابندری در سال ۱۳۴۹، در توصیف کتاب ماهی سیاه کوچولو و شخصیت آن، در مصاحبه‌ای با مجله سپید و سیاه بیان کرده است⁽¹⁾. او با این جمله، روحیه‌ی جسور و آرمان‌خواه ماهی سیاه را توصیف می‌کرد—ماهی‌ای که برخلاف دیگران، به فکر دریا بود و از برکه‌ی محدود فراتر می‌خواست برود.✨ چرا این جمله مهم است؟ چون به‌زیبایی مفهوم آگاهی، جسارت، و رهایی از محدودیت‌های فکری را بیان می‌کند چون نشان می‌دهد درد واقعی، نه در محدودیت‌های بیرونی، بلکه در هم‌زیستی با ذهن‌های محدود و بی‌افق است و چون همچنان، در دنیای امروز، مصداق دارد—در جامعه، در سیاست، در فرهنگ