حکمرانی غلط؛ عامل اصلی نابودی منابع آبی ایرانوضعیت منابع آبی ایران هرسال بدتر میشود، بارندگی‌ها هرسا

حکمرانی غلط؛ عامل اصلی نابودی منابع آبی ایرانوضعیت منابع آبی ایران هرسال بدتر میشود، بارندگی‌ها هرسال کمتر میشود، رودخانه‌ها، سد‌ها و دریاچه‌ها یکی پس از دیگری خشک میشوند، مسئولان با قدرت به روش‌های غلط خود ادامه میدهند، نمایندگان مجلس و قانون نویسان ایران با جدیت با تصویب قوانین اشتباه به دنبال گسترش کشاورزی در ایران و خودکفایی محصولات کشاورزی در کشوری خشک هستند که اکنون در تامین آب شرب اولیه با مشکل روبرو است. ایرانیان از ۳۰۰۰ سال پیش با عقل و دانش زندگی خود را با کم ابی برپا کرده اند و تمدن کهن و باغات خود را با حفر قنات‌های متعدد در دل کویر حفظ کردند. اما اکنون در نبود تعقل با ابربحرانی مواجه شده‌اند که تلاش هزاران ساله گذشتگان برای حفظ تمدن ایران و باغات و روح زندگی در سرزمین ایران را در خطر نابودی کامل قرار داده است. گرچه بخشی از این بحران بین‌المللی و نتیجه گرمایش جهانی است اما بخش اعظم این ابربحران خودساخته و نتیجه حضور مدیران ناکارآمد و غیرمتخصص در اداره کشور است. اکنون چگونه میتوان مانع نابودی سرزمینی ایران شویم؟در زیر عوامل نابودی منابع آبی ایران در ۴۵ سال گذشته فهرست‌وار آمده است. برای حفظ ایران هیچ راهی جز برطرف کردن تک‌تک این شاخص‌های ویرانگر آبی برای ما وجود ندارد. اما متاسفانه مهم‌تربن مانع در برطرف کردن این چالش‌ها خود حکمرانی در ایران است که جدیت‌و اراده کافی، توان مدیریتی و ابزارهای تکنولوژیکی لازم برای عبور از این ابربحران خودساخته را ندارد: - مدیریت غلط و غیراصولی منابع آبی بویژه آبهای زیرزمینی از سوی دولت و حفرهزاران چاه عمیق غیر قانونی باعث تضعیف منابع اب زیرزمینی و خشک شدن رودخانه‌های ایران شده است.‌ مسدود کردن فوری چاه‌های غیرقانونی ضروری است. - فرسودگی شبکه‌های لوله‌کشی قدیمی ۱۰۰ ساله در ایران موجب هدر رفت مقادیر زیادی اب شده است. نوسازی شبکه‌های آب ایران نیازمند بودجه کلانی است. متاسفانه کشوری که درگیر جنگ و تحریم و بحران‌های متعدد داخلی و خارجی است از تامین آن ناتوان است. - عدم تفکیک شبکه لوله‌های آب شرب از اب غیر تصفیه شده در ایران قیمت تمام شده آب را در ایران بسیار بالا برده و دولت مجبور است بابت ان یارانه هنگفتی پرداخت کند. تفکیک این آب‌ها باید سالها پیش آغاز میشد که متاسفانه نشده.- اصرار غلط ۴۷ سال حکمرانی در ایران برای خودکفایی در محصولات کشاورزی و فاجعه‌بارتر از آن صادرات محصولات کشاورزی ایران به کشورهای دیگر باید متوقف شد. - احداث کارخانه‌های صنعتی کلیدی که مصرف اب زیادی دارند در مناطق خشک و فاقد منابع آبی ایران باعث شده این صنایع ابهای زیرزمینی را بیش از حد مصرف و تمام‌کنند. جابجایی آنها به جنوب ایران و بکارگیری آب‌شیرین‌کن‌ها ضروری است.- مصرف بی‌رویه و سنتی ۷۰  درصد آب کشور در بخش کشاورزی فرسوده فعلی ایران بدون بکار گیری فناوری‌های جدید روز دنیا باید فورا متوقف و اصلاح شود.- دخالت غیر اصولی دولت در تغییر مسیرهای طبیعی رودخانه‌ها و سرچشمه‌های آب به دلایل حضور مافیای آب و عوامل سیاسی و اجتماعی آسیب جدی به اکو سیستم آبرسانی در ایران وارد کرده که مشهور ترین آن خشک شدن دریاچه ارومیه، زاینده رود و دریاچه هامون است.- نبود الگوی صحیح مصرف در میان خانواده‌ها، فقدان آموزش صحیح در مدارس و ادامه استفاده از سیستم سرمایشی ۷۰ سال پیش کولرهای آبی نقش مهمی در وضعیت موجود دارد. دولت کمترین کاری که میتوانست در حوزه آب انجام دهد جمع آوری کولرهای قدیمی آبی و دادن وام به مشترکین برای استفاده از کولر گازی بود.- تمرکزگرایی و ساخت و سازهای بی‌رویه بیش از حد ظرفیت نرمال جغرافیایی در شهرهای بزرگ باید سریعا متوقف شود و مجوز ساخت‌ها باطل گردد. اجرای آمایش سرزمینی و تقسیم جمعیت متناسب با توانمندی‌های سرزمینی ضروری است. - بسیاری از نیروگاه‌های ایران درحال سوختن مازوت هستند که از عوامل اصلی گرمایش هوا و از موانع اصلی عدم بارندگی در کشور است. تهیه سوخت استاندارد از کشورهای توسعه یافته ضروری است که متاسفانه تحریم‌ها و چالشهای بین‌المللی ایران با آمریکا و اروپا مانع آن است.- تردد بیش از ۷ میلیون خودرو فرسوده در ایران موجب آلودگی و افزایش دمای هوا شده که این مسئله مانع مهمی در فرار ابرهای باران‌زا از آسمان ایران و جلوگیری از بارش برف و باران شده است. باید سریع‌تر خودروهای فرسوده با اعطای تسهیلات با خودروهای نو و ترجیحا خودروهای برقی جایگزین شوند.- تامین بودجه و فناوری‌های پیشرفته برای بازیافت آب فاضلاب شهری و تبدیل آن به آب شرب ضروری است. ناتوانی دولت در جذب سرمایه‌گذار خارجی و بکارگیری تکنولوژی از کشورهای توسعه یافته باید مورد توجه فوری قرار گیرد.چمن‌کاری شهرها یکی دیگر از اشتباهات رایج در ایران است که روزانه در حال بلعیدن منابع آبی کشور است.مرکز مطالعات خلیج فارس@persiangulfstudies