کواین و نقد اثبات‌گرایی منطقی در فلسفه تحلیلی مهدی دزفولی ویلارد ون اورمن کواین از مهم‌ترین فیلسو

کواین و نقد اثبات‌گرایی منطقی در فلسفه تحلیلی مهدی دزفولی ویلارد ون اورمن کواین از مهم‌ترین فیلسوفان تحلیلی قرن بیستم است که با نقد برخی مبانی تجربه‌گرایی منطقی، مسیر فلسفه تحلیلی را به شکل قابل توجهی تغییر داد. کواین در آغاز به‌شدت تحت تأثیر سنت منطق‌گرایی…۲. «دو جزم تجربه‌گرایی»مهم‌ترین نقد کواین در مقاله معروف «دو جزم تجربه‌گرایی» در سال ۱۹۵۱ مطرح شد. او دو باور را «جزم» می‌دانست.نخست، تمایز تحلیلی ـ ترکیبی؛ یعنی تمایز میان گزاره‌هایی که صرفاً بر اساس معنا و منطق صادق‌اند و گزاره‌هایی که صدق آنها به واقعیت و تجربه وابسته است.دوم، تقلیل‌گرایی؛ یعنی این تصور که می‌توان معنای هر گزاره را در نهایت به مجموعه‌ای از تجربه‌ها یا داده‌های حسی تقلیل داد.اهمیت این دو نقد در این است که آنها به قلب تجربه‌گرایی منطقی مربوط می‌شوند. اگر این دو اصل قابل دفاع نباشند، تصویر سنتی از رابطه میان زبان، منطق و تجربه نیز دچار مشکل خواهد شد.۳. نقد تمایز تحلیلی ـ ترکیبیدر فلسفه، گزاره تحلیلی گزاره‌ای است که صدق آن به معنای واژه‌ها یا ساختار منطقی مربوط می‌شود. برای مثال:«همه مجردها ازدواج‌نکرده‌اند.»اگر «مجرد» را به معنای «فرد ازدواج‌نکرده» بدانیم، صدق این گزاره به تجربه نیاز ندارد.در مقابل، گزاره‌ای مانند:«برف سفید است.»به وضعیت جهان وابسته است و از طریق تجربه قابل بررسی است.اثبات‌گرایان منطقی این تمایز را بسیار مهم می‌دانستند. اما کواین می‌پرسد چگونه دقیقاً می‌توان «تحلیلی‌بودن» را تعریف کرد؟اگر بگوییم گزاره‌ای تحلیلی است چون معنای واژه‌های آن صدق گزاره را تضمین می‌کند، باید مفهوم «معنا» را توضیح دهیم. اگر بگوییم دو واژه مترادف‌اند، باید توضیح دهیم مترادف‌بودن آنها بر چه اساسی تعیین می‌شود.به نظر کواین، نمی‌توان بدون دور منطقی، یک معیار کاملاً مستقل و بنیادی برای تحلیلی‌بودن ارائه کرد.مقصود او این نیست که تفاوت میان گزاره‌هایی مانند «همه مجردها ازدواج‌نکرده‌اند» و گزاره‌های تجربی وجود ندارد. مسئله این است که نمی‌توان یک مرز فلسفی مطلق و تغییرناپذیر میان آنها ترسیم کرد.این نقد یکی از مهم‌ترین ضربه‌ها به تصویر سنتی تجربه‌گرایی بود.۴. نقد تقلیل‌گراییدومین جزم مورد انتقاد کواین، تقلیل‌گرایی است. تقلیل‌گرایی در اینجا یعنی این تصور که معنای هر گزاره علمی را می‌توان به مجموعه‌ای از تجربه‌ها و مشاهدات منفرد تبدیل کرد.کواین معتقد است علم چنین ساختاری ندارد. نظریه علمی مجموعه‌ای از گزاره‌های مرتبط است و معمولاً یک گزاره منفرد به‌طور مستقل با تجربه آزموده نمی‌شود.فرض کنیم پیش‌بینی یک نظریه علمی با مشاهده‌ای ناسازگار باشد. این ناسازگاری الزاماً به معنای غلط‌بودن یک گزاره خاص نیست. ممکن است فرضیه اصلی مشکل داشته باشد، ممکن است یکی از فرض‌های کمکی اشتباه باشد، یا حتی روش اندازه‌گیری یا شرایط آزمایش مسئله داشته باشد.بنابراین، تجربه معمولاً کل مجموعه نظریه را به چالش می‌کشد، نه یک گزاره منفرد را.@philosophyofscience