راز تأمین انرژی شبکیه چشم پرندگان بدون نیاز به اکسیژن چشم‌های جانوران به روش‌های مختلفی تکامل یافته‌

راز تأمین انرژی شبکیه چشم پرندگان بدون نیاز به اکسیژن چشم‌های جانوران به روش‌های مختلفی تکامل یافته‌اند و این موضوع در پرندگان نیز دیده می‌شود. شبکیه‌ی چشم پرندگان، برخلاف چشم انسان، بسیار ضخیم است اما هیچ رگ خونی به درون آن نفوذ نمی‌کند. از آنجایی که بافت شبکیه برای عملکرد صحیح به انرژی زیادی نیاز دارد، این سوال همیشه مطرح بوده که چگونه اکسیژن کافی به این بافت ضخیم و بدون رگ می‌رسد.برای حل این معما، «کریستین دامسگارد» از دانشگاه آرهوس دانمارک و همکارانش، آزمایشی روی چشم سهره‌های زبرا (یک گونه پرنده) انجام دادند. آنها حسگرهای ریزی بر روی چشم این پرندگان قرار دادند تا میزان اکسیژن را اندازه‌گیری کنند. نتیجه‌ی آزمایش نشان داد که لایه‌های داخلی شبکیه‌ی این پرندگان، اصلاً اکسیژنی دریافت نمی‌کنند.پس از این کشف، آنها فعالیت ژن‌های مرتبط با متابولیسم را در بخش‌های مختلف شبکیه اندازه‌گیری کردند. نتایج نشان داد که بخش‌های فاقد اکسیژن، به شدت از فرآیندی به نام «گلیکولیز» استفاده می‌کنند. گلیکولیز یک مسیر متابولیکی است که در آن، مولکول‌های قند (گلوکز) بدون نیاز به اکسیژن تجزیه شده و انرژی تولید می‌کنند. اما سوال بعدی این بود که منبع تأمین این قند فراوان چیست؟دانشمندان دریافتند که یک ساختار خاص در چشم پرندگان به نام «پِکْتِن اکولی» (Pecten Oculi)، که مجموعه‌ای از رگ‌های خونی به شکل شانه است، عملاً شبکیه را در گلوکز غرق می‌کند. به عبارت دیگر، این ساختار، قند مورد نیاز برای فرآیند گلیکولیز را تأمین می‌کند و به شبکیه اجازه می‌دهد تا بدون اتکا به اکسیژن، انرژی خود را از قند دریافت کند. به این ترتیب، مشکل فقدان رگ‌های خونی در شبکیه‌ی ضخیم پرندگان حل می‌شود و آنها می‌توانند با استفاده از قند، نیاز انرژی خود را برطرف سازند.@PlantPhysiol