آمازون در حال خشک‌تر شدن است؛ جنگل‌زدایی «رودخانه‌های پرنده» را گرسنه می‌کندتحقیقات جدید نشان می‌دهد که جنگل‌زدایی در آمازون، میزان بارندگی در این منطقه را به شدت کاهش داده است. این موضوع نگرانی‌ها را درباره‌ی رسیدن جنگل‌های آمازون به یک «نقطه‌ی بحرانیِ» غیرقابل‌بازگشت، بسیار بیشتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، افزایش داده است.داده‌های آماری چه می‌گویند؟مشاهدات ماهواره‌ای و اندازه‌گیری‌های باران‌سنجی نشان می‌دهد که میزان بارش در بخش جنوبی حوضه‌ی آمازون، بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۹، چیزی در حدود ۸ تا ۱۱ درصد کاهش یافته است. در همین بازه‌ی زمانی، پوشش درختی در همین منطقه، حدود ۱۶ درصد کاهش پیدا کرده است که عمدتاً به خاطر قطع و سوزاندن جنگل برای ایجاد زمین‌های چرای دام (پرورش گاو) بوده است. در بخش شمالی آمازون که جنگل‌زدایی بسیار کمتری داشته، میزان بارندگی فقط افزایشی ناچیز و غیرقابل‌توجه داشته است.رابطه‌ی جنگل و باران چیست؟ («رودخانه‌های پرنده»)برای درک این موضوع، باید بدانیم که آمازون چگونه باران خود را تولید می‌کند. بادهای غالب، رطوبت را از اقیانوس اطلس به سمت خشکی می‌آورند و این رطوبت به صورت باران بر روی جنگل می‌بارد. اما داستان به اینجا ختم نمی‌شود. درختان از طریق فرآیند «تبخیر و تعرق»، حدود سه‌چهارمِ این آبِ باران را دوباره به هوا برمی‌گردانند. این رطوبتِ آزادشده، دوباره در مسیرهای بعدیِ باد به باران تبدیل می‌شود و این چرخه، نیم‌دوجین بار یا حتی بیشتر تکرار می‌شود و جریان‌های هواییِ مرطوبی را به وجود می‌آورد که «رودخانه‌های پرنده» نامیده می‌شوند. این رودخانه‌های پرنده، رطوبت را در سراسر جنگل حمل می‌کنند.وقتی جنگل از بین می‌رود، چه اتفاقی می‌افتد؟اگر یک منطقه‌ی جنگلی به طور کامل نابود شود، بیش از نیمی از آب بارانِ آن منطقه، دیگر جذب درختان نمی‌شود، بلکه به سرعت از روی زمین جاری شده و به رودخانه‌ها و در نهایت به اقیانوس بازمی‌گردد. این یعنی «رودخانه‌های پرنده» از منبع رطوبت خود محروم (گرسنه) می‌شوند و میزان بارندگی کاهش می‌یابد. از طرف دیگر، وقتی درختان کمتری برای کند کردن سرعت باد وجود داشته باشند، باد با سرعت بیشتری وزیده و رطوبت را سریع‌تر از منطقه خارج می‌کند. تیم تحقیقاتی حتی متوجه شد که این شرایط، ناپایداریِ جویِ لازم برای تشکیل ابرهای طوفانی را نیز کاهش می‌دهد.چه کسانی از این قضیه متضرر می‌شوند؟جالب است بدانید که این خشکی، فقط به خود جنگل آسیب نمی‌زند. محققان می‌گویند که از بین رفتن جنگل، حتی به مزارع و زمین‌های کشاورزیِ مجاور که در کنار جنگل قرار دارند، هم آسیب می‌زند. زیرا همین جنگل بود که با حفظ چرخه‌ی رطوبت، بارانِ مورد نیاز آن مزارع را هم تأمین می‌کرد. به عبارت دیگر، «حفاظت از جنگل، یک سرمایه‌گذاری برای تأمین آبِ کشاورزیِ خودمان است.»پیش‌بینیِ نگران‌کننده: نقطه‌ی بحران زودتر می‌رسد!دانشمندان همواره نگران بوده‌اند که ترکیبِ گرما، خشکسالی و جنگل‌زدایی، آمازون را به یک «نقطه‌ی بحرانی» برساند که در آن، جنگل‌های انبوه به یک ساوانای باز (علفزار با درختان پراکنده) تبدیل شوند. اما حالا این تحقیق نشان داده است که مدل‌های اقلیمی قبلی، تأثیر جنگل‌زدایی بر کاهش بارندگی را تا ۵۰ درصد کمتر از واقعیت برآورد می‌کرده‌اند. این یعنی نقطه‌ی بحرانی مذکور، بسیار زودتر از آنچه تصور می‌شد، ممکن است فرا برسد.@PlantPhysiol