🪸 مرجان‌ها؛ قربانی گرمایش زمین نیستند، سال‌ها خودِ مسببِ آن بوده‌اند!شاید عجیب به نظر برسد، اما صخر

🪸 مرجان‌ها؛ قربانی گرمایش زمین نیستند، سال‌ها خودِ مسببِ آن بوده‌اند!شاید عجیب به نظر برسد، اما صخره‌های مرجانی که امروز به‌عنوان نخستین قربانیان اسیدیشدن اقیانوس‌ها و گرمایش جهانی شناخته می‌شوند، در طول تاریخ ۲۵۰ میلیون‌ساله‌ی زمین، نقش یک «اجاق‌گازِ طبیعی» را هم ایفا کرده‌اند! برخلاف درختان که دی‌اکسید کربن جذب می‌کنند، مرجان‌ها *تولیدکنندهٔ خالص CO2* هستند. دلیلش هم یک واکنش شیمیایی ساده است: وقتی مرجان‌ها اسکلت آهکی خود را از کربنات کلسیم می‌سازند، گاز CO2 به‌عنوان یک محصول جانبی آزاد می‌شود. اما ماجرا به همینجا ختم نمی‌شود؛ یک رقابتِ تنگاتنگِ ژئوشیمیایی در کار است!داستان از چه قرار است؟در اقیانوس‌ها، دو گروه بزرگ برای جذب کلسیم و کربنات با هم رقابت می‌کنند: ۱. مرجان‌های آب‌های کم‌عمق ۲. پلانکتون‌های عمیق‌زی (که پوسته‌شان را هم از کربنات کلسیم می‌سازند).تریستان سالس و همکارانش در دانشگاه سیدنی، با مدل‌سازیِ صفحات تکتونیکی، شبیه‌سازیِ اقلیم و تغییرات رسوبات در ۲۵۰ میلیون سال گذشته، به یک کشف کلیدی رسیدند: هر زمان که صفحه‌های زمین‌شناسی باعث گسترش فلات‌های قاره‌ای (محل ایده‌آل برای رشد مرجان‌ها) می‌شدند، مرجان‌ها همه‌گیر می‌شدند و تمام کلسیم و کربنات را جذب خود می‌کردند.نتیجه‌ی این انحصارطلبیِ مرجانی چه بود؟ پلانکتون‌های عمیق‌زی «گرسنه» می‌ماندند، میزان دفن کربنات در کف اقیانوس به شدت کاهش می‌یافت، و در نتیجه، CO2ِ انباشته‌شده در جو، دمای زمین را به طرز چشمگیری بالا می‌برد. مطالعه‌ی سالس نشان می‌دهد که در سه دورهٔ زمین‌شناسیِ بحرانی—میانه‌ی تریاس، میانه‌ی ژوراسیک و اواخر کرتاسه—گسترش بی‌سابقهٔ آبسنگ‌های مرجانی با افزایش شدید دمای دریاها همزمان بوده است.وقتی تعادل به هم می‌خورد، میلیون‌ها سال طول می‌کشد تا برگردد!به گفتهٔ سالس، اگر این تعادل ظریف بین مرجان‌های کم‌عمق و پلانکتون‌های عمیق برهم بخورد، بازگشتِ نظم بین صدها هزار تا چندین میلیون سال طول می‌کشد—زمانی که به هیچ‌وجه در مقیاسِ عمرِ بشر نمی‌گنجد.اما طنز تلخ امروز چیست؟ امروز، انسان با انتشار بی‌سابقهٔ CO2، همزمان با دو تیغِ «گرمایش جهانی» و «اسیدی شدن اقیانوس‌ها»، هر دو بخشِ این معادله (مرجان‌ها و پلانکتون‌ها) را به سرعت نابود می‌کند. محققان می‌گویند عواقب این اختلالِ همزمان برای چرخهٔ کربن، به‌کلی ناشناخته اما به شدت فاجعه‌بار است.الکساندر اسکلس از دانشگاه ملی استرالیا، در تفسیر این پژوهش به یک نکتهٔ طلایی برای زیست‌شناسان اشاره می‌کند: *«ما معمولاً فکر می‌کنیم گونه‌ها در واکنش به اقلیم تکامل پیدا می‌کنند؛ چون اقلیم را حاصلِ فرآیندهای فیزیکی و شیمیاییِ تغییرناپذیر می‌دانیم. اما بیش از پیش می‌بینیم که خودِ گونه‌های زیستی مستقیماً روی اقلیم اثر می‌گذارند و یک چرخهٔ بازخوردیِ هم‌تکامل‌شونده (Co-evolving feedback loop) خلق می‌کنند.»*---📚 منابع برای مطالعه و ارجاع:- خبر علمی اصلی: Woodford, J. (2026). *Coral reefs caused historical warming*. New Scientist. (بخشِ خبریِ مجله نیوساینتیست)- مقاله‌ی علمیِ مرجع: Salles, T., et al. (2026). *Shallow-water coral reefs and deep-sea plankton imbalances drove historical carbon cycle disruptions and global warming*. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).