🔰تلفات جنگ جهانی دوم در ایران؛ از صدها هزار نفر تا چهار میلیون انسان بی گناه​​سحرگاه سوم شهریور ۱۳۲

🔰تلفات جنگ جهانی دوم در ایران؛ از صدها هزار نفر تا چهار میلیون انسان بی گناه​​سحرگاه سوم شهریور ۱۳۲۰ (۲۵ اوت ۱۹۴۱)، در حالی که آتش جنگ جهانی دوم سراسر اروپا را فرا گرفته بود، نیروهای متفقین شوروی از شمال و شرق و بریتانیا از جنوب و غرب بدون اعلان جنگ به خاک ایران حمله کردند. دولت ایران پیش‌تر بی‌طرفی خود را اعلام کرده بود، اما متفقین به بهانه حضور کارشناسان آلمانی در ایران و تأمین مسیر تدارکاتی به شوروی، کشور را به اشغال خود درآوردند.​ارتش ایران در برابر هجوم نیروهای متفقین عملاً مقاومتی از خود نشان نداد. تلفات نظامی ایران در جریان عملیات نظامی کوتاه‌مدت اشغال، حدود ۲۲ کشته و ۴۲ زخمی بود. این عدم مقاومت، زمینه‌ساز یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران شد؛ دوره‌ای که پیامدهای آن بسیار فراتر از تلفات نظامیِ اندکِ روزهای نخست بود.▪️▪️​خسارات، پیامدها و آسیب‌های جنگ جهانی دوم در ایران​اشغال ایران اگرچه با مقاومت نظامی چندانی روبه‌رو نشد، اما خسارات و پیامدهای آن در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، فاجعه‌ای بی‌سابقه را برای مردم ایران رقم زد.▫️​قحطی و گرسنگی گسترده: نیروهای اشغالگر شبکه ریلی ایران را تحت کنترل خود درآوردند و با نیمی از کامیون‌های دولتی و خصوصی کشور قرارداد بستند. در نتیجه، ۷۵ درصد از ظرفیت توزیع مواد غذایی ایران پس از اشغال در سال ۱۳۲۰ مصادره شد. ظرفیت حمل‌ونقل باقیمانده نیز به دلیل محدودیت واردات قطعات یدکی به سرعت از کار افتاد. این امر تجارت داخلی و خدمات اجتماعی را مختل کرد و هزینه‌های زندگی را بیش از ۷۰۰ درصد افزایش داد. پس از برداشت ضعیف محصول در آن سال، قحطی دام‌گیر ایران شد. دولت بریتانیا قول تأمین غلات مورد نیاز را داد، اما نتوانست به تعهد خود عمل کند و وعده‌های کمک آمریکا نیز هرگز محقق نشد.◽️​تخریب زیرساخت‌ها و اختلال در اقتصاد: اشغال ایران موجب تضعیف کامل دولت مرکزی و تخریب زیرساخت‌های معیشتی کشور شد. متفقین بخش‌های مهم پستی و تلگرافی ایران را اشغال کردند که سبب مختل شدن سیستم ارتباطات در کشور گردید. همچنین اخراج متخصصان و کارشناسان صنعتی آلمان از ایران، به پایان پروژه صنعتی‌سازی کشور انجامید.◽️ شیوع بیماری‌های مرگبار: در پی قحطی و سوءتغذیه گسترده، بیماری‌های واگیردار، به ویژه تیفوس، به یکی از مهلک‌ترین پدیده‌های این دوره تبدیل شد.▫️​ناامنی و هرج‌ومرج: اشغال کشور و تضعیف دولت مرکزی، زمینه را برای افزایش راهزنی، ناامنی و سایر ناهنجاری‌های اجتماعی فراهم کرد.▪️▪️​میزان تلفات و تفاوت‌های آماری​تلفات انسانی جنگ جهانی دوم در ایران، برخلاف تلفات نظامی اندک روزهای نخست اشغال، یکی از بزرگ‌ترین فجایع انسانی تاریخ معاصر را رقم زد. با این حال، برآوردها از میزان دقیق تلفات میان پژوهشگران با اختلاف‌نظر همراه است و ارقام متفاوتی از صدها هزار تا چند میلیون نفر را نشان می‌دهد.​محمدقلی مجد، مورخ، تلفات قحطی جنگ جهانی دوم در ایران را حدود چهار میلیون نفر برآورد می‌کند و معتقد است این رقم معادل یک‌چهارم جمعیت ایران در آن زمان بوده است. با این حال، برخی از مورخان و جمعیت‌شناسان این آمار را نمی پذیرند. با این وجود، تردیدی وجود ندارد که شمار قابل توجهی از مردم ایران بدون اینکه ایران نقش و منافع مستقیم در جنگ داشته باشد قربانی این فاجعه شدند.▪️▪️​دلایل تلفات گسترده▫️​اشغال نظامی و مصادره منابع: حضور نیروهای بیگانه، تولید و توزیع مواد غذایی را مختل کرد. متفقین با مصادره ۷۵ درصد ظرفیت حمل‌ونقل کشور و کنترل شبکه ریلی، عملاً امکان جابه‌جایی و توزیع مواد غذایی را از مردم سلب کردند.▫️​بی‌توجهی متفقین به نیازهای ایران: نیروهای اشغالگر بدون توجه به معیشت داخلی ایران، تمام امکانات کشور را برای رفع احتیاجات جنگی خود مصادره کردند. دولت بریتانیا با وجود آگاهی از بحران قحطی، تعهدات خود برای تأمین غله را عملی نکرد.▫️​اختلال در نظام کشاورزی و حمل‌ونقل: ناامنی راه‌ها، کمبود نیروی کار و اختلال در سیستم حمل‌ونقل، تولید و توزیع محصولات کشاورزی را با بحران مواجه ساخت.▫️​سیاست‌های اقتصادی متفقین: متفقین به مواد غذایی، توتون، مواد خام و سایر منابع ایران برای مصارف نیروهای خود نیاز داشتند و دولت ایران را عملاً وادار به تأمین این نیازها کردند.▫️​ضعف دولت مرکزی: اشغال کشور، استعفا و تبعید رضاشاه، دولت مرکزی را به شدت تضعیف کرد و توانایی آن را برای مدیریت بحران و مقابله با قحطی از بین برد.#علوم_سیاسی ☑️ کانال تلگرام و پیج اینستاگرام علوم سیاسی 👇🅾️ @po_science