🔻 جنگ، آینده را تعطیل نمی‌کند؛ فقط هزینه عقب‌ماندن را بیشتر می‌کند ...مرتضی درخشان؛ پژوهشگر پویش فک

🔻 جنگ، آینده را تعطیل نمی‌کند؛ فقط هزینه عقب‌ماندن را بیشتر می‌کند ...مرتضی درخشان؛ پژوهشگر پویش فکری توسعه@pooyeshfekri🔸 در روزهایی که ذهن جامعه ایران درگیر جنگ، امنیت، ارز، انرژی و دوام کسب‌وکارهاست، حرف‌زدن از «فناوری‌های نوظهور» ممکن است کمی تجملی به نظر برسد؛ انگار وقتی سقف خانه می‌لرزد، کسی درباره پنجره‌های هوشمند حرف بزند. اما آینده تعطیل نمی‌شود و باید برای آن فکر کرد. ضمن اینکه گزارش «ده فناوری نوظهور برتر ۲۰۲۶» مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد: فناوری فقط برای روزهای آرام نیست؛ در جهان پرآشوب امروز، فناوری بخشی از توان بقا، تاب‌آوری و بازسازی کشورهاست.🔸 این گزارش ده فناوری را معرفی می‌کند که از آزمایشگاه فاصله گرفته‌اند و به مرز تجاری‌شدن رسیده‌اند؛ فناوری‌هایی که احتمالاً طی سال‌های آینده، انرژی، غذا، سلامت، صنعت و امنیت دیجیتال را تغییر خواهند داد. اما پیام اصلی گزارش، نام این ده فناوری نیست. پیام مهم‌تر این است که اقتصاد آینده بر چهار پایه بنا می‌شود: سامانه‌های توزیع‌شده به‌جای ساختارهای متمرکز و آسیب‌پذیر؛ محصولات شخصی‌سازی‌شده به‌جای نسخه‌های یکسان برای همه؛ بهره‌وری بیشتر از آب، انرژی و مواد اولیه؛ و استفاده گسترده از داده، هوش مصنوعی و شبیه‌سازی.🔸 در حوزه انرژی و محیط‌زیست، فناوری «همه‌چیز به شبکه» قرار است خودروها، باتری‌ها، ساختمان‌ها و تجهیزات را از مصرف‌کنندگان منفعل برق به اجزای فعال یک شبکه هوشمند تبدیل کند. مواد سرمایش تابشی می‌توانند بدون مصرف گسترده برق، بخشی از فشار سرمایشی ساختمان‌ها را کاهش دهند. استخراج مستقیم لیتیوم، مسیر تازه‌ای برای تأمین مواد حیاتی باتری‌ها باز می‌کند و فناوری نابودی مواد شیمیایی پایدار، به جنگ یکی از پیچیده‌ترین آلاینده‌های صنعتی می‌رود.🔸 در حوزه غذا و سلامت، تخمیر دقیق می‌تواند تولید برخی مواد غذایی، دارویی و صنعتی را با مصرف کمتر آب و زمین امکان‌پذیر کند. واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده mRNA و انتقال دارو با اگزوزوم‌ها، پزشکی را از درمان عمومی به درمان متناسب با ویژگی‌های هر فرد نزدیک می‌کنند. شبیه‌سازی کوانتومی نیز می‌تواند زمان و هزینه کشف دارو را کاهش دهد.🔸 در جبهه دیجیتال، «مدل‌های جهان» در هوش مصنوعی به ماشین‌ها امکان می‌دهند محیط را شبیه‌سازی کنند، پیامد تصمیم‌ها را بسنجند و پیش از اقدام، سناریوهای مختلف را بیازمایند. در کنار آن، رمزنگاری مقاوم در برابر رایانه‌های کوانتومی قرار است از داده‌ها و زیرساخت‌های حیاتی در برابر نسل آینده تهدیدهای سایبری محافظت کند.اما آیا این حرف‌ها به درد ایرانِ امروز، آن هم در شرایط جنگی، می‌خورد؟ پاسخ مثبت است؛ البته نه همه فناوری‌ها به یک اندازه و نه با یک افق زمانی.🔸 برای امروز ایران، مهم‌ترین فناوری‌ها آن‌هایی هستند که «تاب‌آوری» می‌سازند: شبکه‌های انرژی توزیع‌شده، مدیریت هوشمند مصرف، سرمایش کم‌مصرف، امنیت سایبری، حفاظت از داده‌های بانکی و زیرساختی، تولید زیستی کم‌آب‌بر و فناوری‌هایی که وابستگی زنجیره تأمین را کاهش می‌دهند. در شرایطی که نیروگاه، شبکه برق، مسیر واردات یا سامانه‌های اطلاعاتی ممکن است با اختلال روبه‌رو شوند، تمرکززدایی و هوشمندسازی دیگر یک انتخاب لوکس نیست؛ بخشی از امنیت اقتصادی کشور است.🔸 بخش دیگری از این فناوری‌ها، مانند پزشکی شخصی‌سازی‌شده، شبیه‌سازی کوانتومی یا استخراج پیشرفته لیتیوم، شاید پاسخ مستقیم به بحران امروز نباشند؛ اما برای اقتصاد پس از بحران حیاتی‌اند. کشوری که تمام منابع خود را صرف خاموش‌کردن آتش امروز کند و برای ساختن فردا چیزی باقی نگذارد، ممکن است از جنگ عبور کند، اما از رقابت جهانی جا بماند.به هر حال، این گزارش یک هشدار مهم هم دارد: خرید تجهیزات یا اضافه‌کردن واژه «هوشمند» به نام پروژه‌ها، توسعه فناوری نیست. فناوری زمانی به قدرت اقتصادی تبدیل می‌شود که پشت آن سرمایه انسانی، تنظیم‌گری درست، امنیت داده، سرمایه‌گذاری خطرپذیر، همکاری دانشگاه و صنعت و امکان تجاری‌سازی وجود داشته باشد. مسئله ایران کمبود ایده نیست؛ مشکل اصلی، فاصله میان آزمایشگاه، کارخانه و بازار است.🔸 پیام نهایی گزارش برای روزهای پر تنش ایران روشن است: در روزهای بحران باید فناوری را برای دوام‌آوردن به کار گرفت و در روزهای پس از بحران، برای دوباره ساختن. جنگ ممکن است اولویت‌ها را تغییر دهد، اما آینده را تعطیل نمی‌کند. برنده دهه آینده، کسب و کاری نیست که فقط به فناوری دسترسی دارد؛ واحد اقتصادی است که بتواند آن را سریع‌تر به بهره‌وری، امنیت، ارزش افزوده و زندگی بهتر تبدیل کند. به امید روزهای آرام برای ایران ... 🌱@pooyeshfekri