آیا طبع و مزاج ریشه ژنتیکی دارد؟یک مطالعه بزرگ ژنوم‌گسترده که ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ در مجله معتبر Nature Huma

آیا طبع و مزاج ریشه ژنتیکی دارد؟یک مطالعه بزرگ ژنوم‌گسترده که ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ در مجله معتبر Nature Human Behaviour منتشر شده، شواهد مهمی ارائه کرده است که نشان می‌دهد طبع و مزاج انسان دارای یک پایه زیستی و ژنتیکی چندژنی و قابل اندازه‌گیری است. (Nature)این پژوهش با عنوان «مطالعات ارتباط گسترده ژنومی طبع در نوزادان و کودکان نوپا در جمعیت‌های اروپایی و چندتبار» و با نویسندگی Anja Hollowell و همکاران، داده‌های ۴۳٬۹۶۳ تا ۷۲٬۶۶۳ کودک را بررسی کرده است. در تحلیل چندتبار نیز تعداد شرکت‌کنندگان به ۵۶٬۰۸۳ تا ۷۸٬۸۹۴ نفر رسید. چه چیزی پیدا شد؟پژوهشگران چهار ویژگی اصلی طبع و مزاج را بررسی کردند:• هیجان‌پذیری• میزان فعالیت• کم‌رویی• اجتماعی‌بودنهر چهار ویژگی دارای مؤلفه ژنتیکی قابل اندازه‌گیری بودند. میزان وراثت‌پذیری مبتنی بر تغییرات ژنتیکی رایج برای آنها به‌ترتیب ۶٫۷۹، ۹٫۵۵، ۱۵٫۲۶ و ۳٫۴۲ درصد گزارش شد. این اعداد به معنی تعیین‌شدن رفتار یک فرد توسط ژن‌ها نیست، بلکه نشان‌دهنده سهم تفاوت‌های ژنتیکی در تفاوت میان افراد یک جمعیت است. طبع و مزاج یک ژن منفرد نداردپژوهشگران ۱۰ جایگاه ژنومی مستقل مرتبط با ویژگی‌های طبع را شناسایی کردند و چندین ژن نیز در تحلیل‌های ژن‌محور با این ویژگی‌ها ارتباط نشان دادند.از جمله ژن‌های مهم شناسایی‌شده می‌توان به:MR1، RHEBL1، RBL1، TRIM26، IMMP2L، DDN، SUFU، ACTR1A و ASXL3اشاره کرد.این یافته‌ها نشان می‌دهد که پایه ژنتیکی طبع و مزاج، چندژنی است؛ یعنی تعداد زیادی تغییر ژنتیکی، هر کدام با اثر کوچک، در تفاوت‌های فردی نقش دارندارتباط ژن با مغز و رفتاریکی از مهم‌ترین یافته‌های مطالعه، ارتباط برخی تغییرات ژنتیکی با میزان بیان ژن در قشر مغز انسان بود.در مورد RHEBL1، یک تغییر ژنتیکی با میزان فعالیت ارتباط داشت و همان تغییر با افزایش بیان این ژن در قشر مغز هم‌مکانی نشان داد.در مورد MR1 نیز یک تغییر ژنتیکی با هیجان‌پذیری ارتباط داشت و همان تغییر با بیان این ژن در قشر مغز هم‌مکانی بسیار قوی نشان داد.این نتایج نشان می‌دهد که ارتباط ژنتیک و طبع فقط یک ارتباط آماری ساده نیست و در برخی موارد می‌توان زنجیره‌ای از تغییر ژنتیکی، بیان ژن و ویژگی رفتاری قابل اندازه‌گیری را مشاهده کردارتباط طبع با ویژگی‌های بعدی زندگیپژوهشگران همچنین دریافتند که برخی تفاوت‌های ژنتیکی مرتبط با طبع دوران کودکی با ویژگی‌های بعدی زندگی ارتباط دارند؛ از جمله ارتباط میان میزان فعالیت و اختلال کم‌توجهی ـ بیش‌فعالی، اجتماعی‌بودن و اوتیسم، هیجان‌پذیری و روان‌رنجوری بزرگسالی، و کم‌رویی و برون‌گرایی بزرگسالیاهمیت این یافتهاین مطالعه نشان می‌دهد که تفاوت‌های فردی انسان که از سال‌های نخست زندگی قابل مشاهده‌اند، تنها حاصل محیط و تربیت نیستند و تفاوت‌های ژنتیکی نیز در شکل‌گیری آنها سهم قابل اندازه‌گیری دارند.بنابراین، یافته اصلی این مطالعه را می‌توان چنین خلاصه کرد:طبع و مزاج انسان دارای یک پایه زیستی، ژنتیکی و چندژنی قابل اندازه‌گیری است.این یافته می‌تواند مسیر پژوهش‌های جدیدی را برای بررسی ارتباط میان ژنتیک، طبع و مزاج، ویژگی‌های فیزیولوژیک و تفاوت‌های فردی انسان باز کند.نکته علمی: این مطالعه سهم ژنتیکی طبع و مزاج را نشان می‌دهد، اما ادعا نمی‌کند که ژن‌ها به‌تنهایی طبع انسان را تعیین می‌کنند؛ عوامل محیطی و تعامل ژن و محیط نیز نقش دارند. منبع : https://www.nature.com/articles/s41562-026-02486-5لینک https://t.me/proffessorkarami/34925