🗣 درنگ بر میل به فالگیریفاش بگویم که روی‌کرد من در این بررسی آن است که این داده‌ها را به‌عنوان علام

🗣 درنگ بر میل به فالگیریفاش بگویم که روی‌کرد من در این بررسی آن است که این داده‌ها را به‌عنوان علامتی از وضعیت روانی جامعه وارسی می‌نمایم، جامعه‌ای که بخشی از آن، در برابر آینده‌ای مبهم، پرهزینه و غیرقابل پیش‌بینی، به جای برنامه‌ریزی، گفت‌وگو، تحلیل و کنش اجتماعی، به زبان پیش‌گویی، فال و جادو پناه برده است. البته باید تاکید نمایم که اعداد گزارش شده به ما نمی‌گوید که ایرانیان ناگهان «خرافاتی‌تر» شده‌اند. تعبیر دقیق‌تر شاید این است که بخشی از جامعه، زیر فشار ناامنی مزمن، تورم، بی‌ثباتی سیاسی، فرسایش اعتماد عمومی و ابهام نسبت به آینده، به شکل‌های ابتدایی‌تر و فوری‌ترِ معنا‌سازی و آرام‌سازی روانی عقب‌نشینی نموده است. این همان چیزی است که می‌توان آن را نوعی «پسرفت روان‌شناختی اجتماعی» نامید.پسرفت روان‌شناختی در سطح فردی، یعنی بازگشت ذهن به شیوه‌های ساده‌تر، قدیمی‌تر و کم‌دردسرتر برای مواجهه با اضطراب. اما در سطح اجتماعی، این پدیده زمانی رخ می‌دهد که جامعه احساس کند ابزارهای عقلانی، نهادی و مدنی برای فهم آینده و اثرگذاری بر آن در اختیار ندارد. در چنین وضعی، آینده از حوزه سیاست، اقتصاد، علم و گفت‌وگوی عمومی خارج می‌شود و به قلمرو فال، پیش‌گویی، شایعه، تحلیل‌های آخرالزمانی و نشانه‌خوانی‌ وارد می‌شود.این وضعیت با نظریه‌های اجتماعی سلامت روان تبیین‌پذیر است. سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که سلامت روان فقط محصول ویژگی‌های فردی یا زیستی نیست، بلکه به‌شدت تحت تأثیر شرایطی است که مردم در آن به دنیا می‌آیند، رشد می‌کنند، زندگی می‌کنند، کار می‌کنند و پیر می‌شوند؛ یعنی دسترسی آنان به منابع، قدرت، امنیت، فرصت و عدالت. همچنین نابرابری‌های اجتماعی با افزایش خطر اختلالات شایع روانی ارتباط دارند. در ایران امروز، چند لایه فشار هم‌زمان بر روان اجتماعی سنگینی می‌کند. نخست، فشار اقتصادی مزمن است. صندوق بین‌المللی پول در داده‌های سال ۲۰۲۶ خود، رشد واقعی تولید ناخالص داخلی ایران را منفی ۶.۱ درصد و تورم مصرف‌کننده را ۶۸.۹ درصد پیش‌بینی کرده است. این ارقام، اگرچه باید با احتیاط و در پرتو عدم‌قطعیت‌های سیاسی و منطقه‌ای بررسی شوند، اما دست‌کم تصویری روشن از فشار سنگین بر معیشت، قدرت خرید و امنیت روانی خانوارها می‌دهند. دوم، چشم‌انداز فقر و نابرابری است. بانک جهانی در گزارش فقر و برابری ایران، با اشاره به انقباض احتمالی تولید سرانه، پیش‌بینی کرده که فقر در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ می‌تواند به حدود ۲۰ درصد افزایش یابد. در گزارش‌های دیگر نیز تأکید شده که تورم بالا و کاهش درآمد واقعی، ظرفیت خانوارهای فقیرتر را برای تاب‌آوری کاهش می‌دهد. سوم، ناامنی سیاسی و منطقه‌ای است. گزارش‌های اخیر صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی نشان می‌دهد که تنش‌های مزمن و جنگ در خاورمیانه، از طریق افزایش قیمت کالاها، فشار تورمی، اختلال در تجارت، نااطمینانی سرمایه‌گذاری و کاهش رشد، چشم‌انداز اقتصادی منطقه را تیره‌تر کرده است. صندوق بین‌المللی پول در چشم‌انداز اقتصاد جهانی آوریل ۲۰۲۶، رشد جهانی را در شرایط جنگ محدود در خاورمیانه پایین‌تر از میانگین‌های پیش از همه‌گیری کووید برآورد کرده و درباره فشارهای تورمی هشدار داده است. پس در چنین وضعیتی، فال و آسترولوژی را نمی‌توان تنها دلالتی بر خرافی بودن یا جهل دانست، بلکه آنها کارکرد روانی دارند. فال، به فرد احساس موقت دانستن می‌دهد؛ حتی اگر آن دانستن بی‌پایه باشد. آسترولوژی، آشوب را به نظمی خیالی تبدیل می‌کند. فالگیر، در نقش یک «دیگری دانا» ظاهر می‌شود؛ کسی که ظاهراً می‌تواند آینده را رمزگشایی کند، در زمانی که نهادهای رسمی، رسانه‌ها، سیاست‌گذاران و حتی کارشناسان، نتوانسته‌اند آینده‌ای قابل اعتماد و قابل فهم عرضه کنند.نکته مهم ماجرا اینجاست که وقتی کاربری می‌نویسد «دیگر به تراپیست نیازی ندارد و باید فالگیر خوبی پیدا کند تا بفهمد با زندگی‌اش چه کند». این را من یک شوخی اینترنتی محض نمی‌پندارم. این جمله، حتی اگر طنزآمیز باشد، از جابه‌جایی خطرناکی خبر می‌دهد، جابه‌جایی از گفت‌وگوی درمانی، تفکر، مسئولیت‌پذیری و تحمل ابهام به سمت پاسخ فوری، قطعی و بیرونی.📎 ادامه در صفحه‌ی سه#تجربه‌های_روان‌پزشکانه