🗣 بازتاب. ادامهیک تفکیک ضروریاجازه دهید استفاده از مفاهیم پزشکی، روان‌شناختی و روان‌پزشکی در تحلیل اجتماعی را در سه سطح از یکدیگر جدا کنیم.سطح نخست، تشخیص‌گذاری فردی از راه دور است. در این سطح، نویسنده، پزشک یا روان‌شناس، فردی مشخص را با نام و نشان، بدون معاینه، بدون مصاحبه و بدون امکان ارزیابی بالینی، به اختلالی روانی یا عصب‌شناختی متهم می‌کند. این همان موردی است که اصل گلدواتر برای جلوگیری از آن وضع شد. چنین کاری بی‌تردید مردود است.سطح دوم، استفادهٔ سست، سوگیرانه یا شبه‌علمی از مفاهیم روان‌شناختی دربارهٔ گروه‌هاست. در اینجا ممکن است فردی بدون دادهٔ کافی، بدون روش روشن، و صرفاً برای پیشبرد یک خط سیاسی، گروهی از مخالفان خود را «بیمار»، «عقده‌ای»، «مغزشویی‌شده» یا «دچار اختلال» معرفی کند. این کار ممکن است همیشه نقض مستقیم گلدواتر نباشد، زیرا دربارهٔ فرد مشخص و قابل معاینه سخن نمی‌گوید، اما از نظر علمی بی‌اعتبار است و اگر عامدانه برای تخریب و تحقیر به کار رود، می‌تواند از نظر اخلاقی نیز محل ایراد باشد. همین حکم دربارهٔ تعمیم‌های شتاب‌زدهٔ فرهنگی یا اجتماعی نیز صادق است؛ برای نمونه، اگر کسی بدون شواهد علمی دربارهٔ کاهش حساسیت اخلاق حرفه‌ای در بخشی از پزشکان مهاجر یا متخصصان برخاسته از جوامع اقتدارگرا داوری کند، لزوماً تشخیص بالینی نداده است، اما از نظر روش‌شناختی در قلمرو تعمیم بی‌داده و تحلیل غیرعلمی قرار می‌گیرد.سطح سوم، استفادهٔ روشمند و میان‌رشته‌ای از علوم رفتاری برای تحلیل پدیده‌های سیاسی و اجتماعی است. در این سطح، نویسنده فردی را تشخیص نمی‌دهد، بلکه پدیده‌ای مشاهده‌پذیر را توصیف می‌کند؛ سپس با کمک مفاهیم شناخته‌شده در روان‌شناسی شناختی، روان‌پزشکی اجتماعی، علوم رفتاری یا روان‌شناسی سیاسی، دلایل محتمل آن را به صورت فرضیه‌های تبیینی پیشنهاد می‌کند. این سطح نه تنها غیراخلاقی نیست، بلکه بخش مهمی از پژوهش مدرن در علوم انسانی، علوم اجتماعی و علوم پزشکی رفتاری بر همین رهیافت استوار است.نادیده گرفتن این سه سطح، مهم‌ترین خطای روش‌شناختی در نقدهایی است که هر کاربردی از مفاهیم روان‌شناختی در سیاست را به «شبه‌روان‌شناسی» فرو می‌کاهند.مرز گلدواتر و خطای قیاس با پزشکی‌سازی سیاستاصل گلدواتر ناظر به یک منع مشخص است: روان‌پزشک نباید دربارهٔ یک فرد معین، بدون معاینه، بدون ارزیابی بالینی و بدون اجازهٔ لازم، نظر حرفه‌ای یا تشخیص روان‌پزشکی ارائه کند. انجمن روان‌پزشکی آمریکا تصریح می‌کند که روان‌پزشکان می‌توانند دربارهٔ مسائل روان‌پزشکی به طور عمومی سخن بگویند، اما ارائهٔ نظر حرفه‌ای دربارهٔ یک فرد مشخص بر پایهٔ اطلاعات عمومی، بدون انجام معاینه، غیراخلاقی است.بنابراین موضوع این اصل، تشخیص‌گذاری فردی از راه دور است، نه هرگونه سخن گفتن روان‌پزشک، روان‌شناس یا پژوهشگر علوم رفتاری دربارهٔ پدیده‌های اجتماعی و سیاسی. روان‌پزشک و پژوهشگر علوم رفتاری می‌تواند دربارهٔ سازوکارهای عمومی روان‌شناختی، تروماهای جمعی، اضطراب اجتماعی، تبلیغات سیاسی، رفتار گروهی و خطاهای شناختی در جامعه سخن بگوید؛ مشروط بر آنکه فرد مشخصی را تشخیص‌گذاری نکند و مرز میان فرضیهٔ تبیینی و تشخیص بالینی را روشن نگه دارد.در همین چارچوب، کنار هم نشاندن ماجرای گلدواتر، سوءاستفادهٔ روان‌پزشکی در شوروی و رفتار جمهوری اسلامی علیه شهروندان ذیل عنوان «پزشکی‌سازی سیاست» از نظر عاطفی اثرگذار است، اما از نظر روش‌شناختی دقیق نیست. گلدواتر مربوط به اظهار نظر حرفه‌ای دربارهٔ یک فرد مشخص بود؛ شوروی و جمهوری اسلامی نمونه‌های استفادهٔ حکومتی، امنیتی و اجباری از زبان پزشکی برای سرکوب مخالفان‌اند. اما تحلیل میان‌رشته‌ای یک نویسنده دربارهٔ پدیده‌ای سیاسی ـ رفتاری، نه قدرت حکومتی دارد، نه کسی را بستری می‌کند، نه دربارهٔ فرد مشخص تشخیص بالینی می‌دهد و نه مدعی معاینهٔ کسی است. قرار دادن این سه سطح در یک زنجیرهٔ واحد، قیاس مع‌الفارق است.📎 بقیه در ادامه. ۲/۴#تجربه‌های_روان‌پزشکانه