فرزند چندم هستید؟ چگونه ترتیب تولد نقشه سلامت روان و جسم ما را ترسیم می‌کند؟پژوهش گسترده‌ای که اخیرا

فرزند چندم هستید؟ چگونه ترتیب تولد نقشه سلامت روان و جسم ما را ترسیم می‌کند؟پژوهش گسترده‌ای که اخیراً در مجله Nature Health منتشر شده است با بررسی داده‌های پزشکی بیش از ده میلیون نفر، دیدگاه نوینی را در مورد یکی از قدیمی‌ترین موضوعات روان‌شناسی و پزشکی مطرح کرده است. این مطالعه که بر روی پنج میلیون خانواده دوفرزندی انجام شده، نشان می‌دهد که ترتیب تولد تنها یک ویژگی اجتماعی نیست بلکه به عنوان یک نشانگر خطر در سطح جمعیت عمل می‌کند که بر طیف وسیعی از بیماری‌های جسمی و روانی تأثیر می‌گذارد. اهمیت جهانی این موضوع از آنجایی ناشی می‌شود که برخلاف بسیاری از عوامل خطر که تنها بخش خاصی از جامعه را درگیر می‌کنند، ترتیب تولد یک تجربه همگانی و جهانی است که تمام انسان‌ها را شامل می‌شود. اگرچه تأثیر ترتیب تولد بر خطر ابتلای فردی ممکن است متوسط به نظر برسد اما در مقیاس جمعیت کل جهان، همین تفاوت‌های کوچک در مقیاس جمعیت می‌تواند بار (burden) سنگینی بر سیستم‌های سلامت و بهداشت عمومی تحمیل می‌کنند.در بخش اختلالات روان‌پزشکی و عصبی تکاملی، نتایج نشان‌دهنده غلبه واضح خطر برای فرزندان اول است. فرزندان اول به طور معناداری بیشتر در معرض اختلالات طیف اوتیسم، اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی، تیک‌ها و سندرم تورت قرار دارند. در واقع، قوی‌ترین پیوند در کل این مطالعه مربوط به گروهی از اختلالات عصب‌رشدی بود که در فرزندان اول به طور معناداری شایع‌تر دیده شد. علاوه بر این، مشکلات روان‌پزشکی مانند اضطراب، فوبیا، اختلال وسواس فکری عملی، افسردگی و اختلال دوقطبی نیز در فرزندان اول شیوع بالاتری دارند. تنها استثنای بزرگ در این حوزه، سوءمصرف مواد است که برعکس سایر اختلالات روانی، در فرزندان دوم شایع‌تر است. محققان معتقدند این موضوع می‌تواند ناشی از الگوبرداری فرزندان دوم از رفتارهای ریسک‌پذیر خواهر یا برادر بزرگ‌تر باشد.در حوزه بیماری‌های جسمانی، تفاوت‌ها به شکل دیگری رقم می‌خورد. فرزندان اول بیشتر درگیر بیماری‌های مرتبط با سیستم ایمنی و آلرژیک هستند. آسم، آلرژی‌های غذایی و رینیت آلرژیک یا تب یونجه در فرزندان اول بیشتر دیده می‌شود. این یافته از فرضیه بهداشت حمایت می‌کند که می‌گوید فرزندان دوم به دلیل مواجهه زودهنگام با میکروب‌ها و عوامل محیطی که توسط فرزند اول به خانه آورده می‌شود، سیستم ایمنی مقاوم‌تری پیدا می‌کنند. همچنین مشکلاتی نظیر آکنه و برخی اختلالات متابولیسم چربی در فرزندان اول بیشتر گزارش شده است.در مقابل، فرزندان دوم با چالش‌های جسمانی متفاوتی روبرو هستند. بیماری‌های عفونی، به ویژه زونا، قوی‌ترین ارتباط را با فرزند دوم بودن نشان می‌دهند. علاوه بر این، فرزندان دوم بیشتر در معرض بیماری‌های دستگاه گوارش مانند التهاب معده، بیماری‌های مجاری صفراوی و سندرم روده تحریک‌پذیر هستند. همچنین اختلالات عضلانی اسکلتی مانند تنگی ستون فقرات و مشکلات مفصلی، و بیماری‌های نورولوژیک نظیر میگرن و سردردهای مزمن در فرزندان دوم شیوع بیشتری دارد.یکی از جنبه‌های کلیدی این پژوهش، تأثیر فاصله سنی بین فرزندان بر میزان این خطرات است. مطالعه نشان می‌دهد که فاصله زمانی تولد می‌تواند شدت اثر ترتیب تولد را تغییر دهد. برای مثال در مورد اوتیسم، بیشترین تفاوت خطر بین فرزند اول و دوم در فاصله‌های سنی چهار تا شش سال دیده می‌شود. در مورد بیماری‌های آلرژیک، هرچه فاصله سنی دو فرزند بیشتر شود، اثر محافظتی برای فرزند دوم کمتر می‌شود، چرا که احتمال اشتراک میکروبی کاهش می‌یابد. در مقابل، افزایش فاصله سنی باعث کاهش ریسک سوءمصرف مواد در فرزندان دوم می‌شود، زیرا با بزرگ‌تر شدن فاصله، تأثیرپذیری و الگوبرداری از فرزند اول ضعیف‌تر می‌گردد.در نهایت، این مطالعه با استفاده از روش‌های آماری پیشرفته، بخشی از عوامل مخدوش‌کننده و تفاوت‌های خانوادگی را کنترل کرده است؛ با این حال، تفاوت در الگوی مراجعه به پزشک کاملاً قابل حذف نیست. پایداری این نتایج در مدل‌های مختلف نشان می‌دهد که تفاوت در خطر ابتلا به بیماری‌ها واقعی است و ریشه در ترکیبی از عوامل فیزیولوژیک دوران بارداری، عوامل ایمنی‌شناختی و محیط اجتماعی خانواده دارد. این اطلس جامع بیماری‌ها نشان می‌دهد که ترتیب تولد ممکن است به‌عنوان یک نشانگر خطر در پژوهش‌های اپیدمیولوژیک و در آینده در اولویت‌بندی غربالگری‌ها مورد توجه قرار گیرد.دانلود مقالهگردآوری و تنظیم: نیلوفر بازیارPsychology_ATU