⏳در طول تاریخ، روان‌درمانی همواره تحت تأثیر باورهای فرهنگی، اجتماعی و علمی زمان خود قرار داشته است. ⏺در بسیاری از موارد، روش‌هایی که در گذشته به‌عنوان درمان‌های رایج پذیرفته می‌شدند، امروزه به‌دلیل نقض اصول اخلاقی و انسانی مورد انتقاد قرار می‌گیرند.🧠یکی از نمونه‌های بارز این موضوع، تشخیص و درمان «هیستری زنان» در قرن نوزدهم است. در آن زمان، زنانی که رفتارهایی مانند ابراز نظر، مطالعه، یا حتی بروز احساسات قوی از خود نشان می‌دادند، ممکن بود به‌عنوان «هیستریک» شناخته شده و به آسایشگاه‌های روانی فرستاده شوند. برای مثال، الیزابت پاکارد، زنی بود که تنها به‌دلیل مخالفت با نظرات شوهرش، بدون رضایت خود در آسایشگاه بستری شد. در آن دوران، استقلال فکری زنان به‌عنوان نشانه‌ای از بیماری روانی تلقی می‌شد و درمان‌هایی مانند بستری اجباری، دارودرمانی، و حتی جراحی‌هایی مانند کلیتوری‌دکتومی برای «اصلاح» رفتار آن‌ها به‌کار می‌رفتند. ✏️این رویکردها نه‌تنها بر پایه‌ی درک نادرست از روان‌شناسی زنان استوار بودند، بلکه ابزارهایی برای سرکوب و کنترل اجتماعی نیز محسوب می‌شدند. با گذشت زمان و پیشرفت در حوزه‌های علمی و حقوق بشر، بسیاری از این روش‌ها کنار گذاشته شدند و به‌عنوان نمونه‌هایی از سوءاستفاده از قدرت در روان‌درمانی شناخته شدند.📆با این حال، مرور این‌گونه وقایع تاریخی به ما یادآور می‌شود که فرآیندهای روان‌درمانی، حتی در دوران معاصر، نباید از نقد و بازنگری مستمر بی‌نیاز تلقی شوند. پرکتیس‌هایی که امروز با عنوان «استاندارد درمان» شناخته می‌شوند، ممکن است در آینده به‌واسطه بی‌توجهی به شأن انسانی، تنوع فرهنگی یا سوگیری‌های علمی و اجتماعی، غیراخلاقی تلقی شوند. برای مثال، برخی از مداخلات درمانی در حوزه تغییر گرایش جنسی یا به‌کارگیری تکنیک‌های رفتاردرمانی سخت‌گیرانه برای کودکان طیف اوتیسم، از جمله مواردی هستند که با نقدهای جدی از منظر حقوق بشر مواجه شده‌اند. 👨‍⚕️ازاین‌رو، ضروری‌ست متخصصان سلامت روان، همواره با حساسیت نسبت به زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و فردی مراجعان، روش‌های درمانی خود را مورد بازاندیشی قرار دهند. احترام به کرامت انسانی باید همواره در صدر تصمیمات درمانی باقی بماند.✍️نویسنده: پریسا پورحسین، دانشجوی کارشناسی روانشناسی دانشگاه شهید بهشتیدر کانال انجمن علمی روانشناسی شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید🌱| @Psychology_Foundation |