فروغی ادیب فرزانه و مساعدت های خیر اندیشانه به ترکیه در مرز ایران و ترکیه بخش دوم در بخش ديگري از گ

فروغی ادیب فرزانه و مساعدت های خیر اندیشانه  به ترکیه در مرز ایران و ترکیه بخش دوم در بخش ديگري از گزارش يادشده نيز پس از اشاره به ضرورت همكاري با تركيه در سركوب شورشيان كُرد، موضوع لزوم همكاري با تركيه در حل اختلافات مرزي نيز مورد بررسي قرار گرفته و تصريح مي‌گردد:در باب سرحد هم بايد فهميد منظور ترك‌ها چيست. البته تا آخر درجه امكان بايد براي حفظ سرحد 1913 كوشيد، اما در فكر هم بايد بود كه اگر جِد كردند چه بكنيم و نيز بايد عرض كنم كه چون مكرر اظهار كردند ما در باب سرحد منظوري نداريم و فقط مي‌خواهيم كار تأمين حدود را آسان كنيم و اگر يك قطعه كوچك از يك طرف بگيريم، حاضريم از طرف ديگر به دادن قطعه معادل آن جبران كنيم و به عبارت اُخري، تعديل سرحد مي‌خواهيم نه ازدياد خاك، بنده به خاطرم رسيد بگويم راه اين كار اين است كه شما اول سرحد 1913 را قبول و به دولت ايران پيشنهاد كنيد يك معامله خاكي به تراضي طرفين بكنيم وليكن چون مطمئن نبودم كه دولت ايران به اين هم راضي باشد به توفيق رشدي‌بيگ نگفتم اما به ممدوح شوكت [سفير تركيه در تهران] به طور سرزنش گفتم كه اگر دولت تركيه چنين قصدي دارد چرا با دولت ايران نزاع‌جويي مي‌كند، من اگر بودم، در سرحد سابق مناقشه نمي‌كردم وليكن با دليل و برهان، دولت ايران را متقاعد مي‌كردم كه يك معامله خاكي با شما بكند و در اين صورت، دولت ايران از طرف شما نگران نمي‌شد، اگر معامله را بر طبق مصلحت مي‌يافت، شايد رضا مي‌داد، حال نمي‌دانم ممدوح شوكت‌بيگ اين حرف را به ديگران بزند يا نزند، در هر صورت خوبست دولت مطالعه كند كه در صورت لزوم، چنين عنواني بكنيم يا نكنيم زيرا كه اگر اين طريقه را پيش بگيرند سرحد 1913 ثابت مي‌شود و اختيار معامله خاكي به دست خودمان است، مي‌خواهيم مي‌كنيم، نمي‌خواهيم نمي‌كنيم، و اگر بخواهيم بكنيم هم كيفيت آن به اختيار خودمان خواهد بود.با توصیه های فروغی ، دولت ايران،  آرارات کوچک را در اختیار ترکیه گذاشت و در نهایت ترکیه اين بخش از خاک ایران را به قلمرو خود منضم کرد،در عهدنامه ۱۳۱۰ نیز حدود ۸۰۰ کیلومتر خاک ایران به ترکیه واگذار می گردد  ( جدای از قره سو )  ، در این باره از همه دست اول تر نظرات رحمت الله معتمدی( معتمدالوزاره ) است که نه دشمنی با رضاشاه داشته و نه غرض و مرضی و خودش هم از نزدیک در جریان همه موارد و سوابق امر از قدیم تا زمان انعقاد عهدنامه بوده استرحمت‌الله معتمدي (معتمدالوزاره) در خاطراتي كه از خود در مورد مأموريتش در هيأت نمايندگي ايران در كميسيون مرزي ايران و تركيه به جاي گذاشته است، درباره استمرار اشغال بخش‌هايي از خاك ايران به وسيله تركيه مي‌نويسد:روز 21 مهر [1309] مراسله از آقاي ياورميرحسين‌خان [هاشمي] فرمانده قسمت قوزلو، توسط آقاي نايب سرهنگ كاظم‌خان به رياست محترم كميسيون رسيد كه قواي تركيه در توژيك و اطراف قوزلو احداث قشله و ساختمان مي‌نمايند و در مقابل مساعدت‌هاي دولت ايران در قضيه اكراد آرارات، استفاده غيرمشروع مي‌نمايند.معتمدي در جاي ديگري نيز اشاره مي‌كند:وضع رفتار و حركات دولت تركيه در همه حال و همه اوقات، اين ترتيب بوده است و تازگي ندارد، در صورتي كه هرگاه دولت ايران در ختم قضيه اكراد آغري حاضر به مساعدت نمي‌شد، ممكن نبود دولت جمهوري تركيه موفق به ختم اين غائله بشود. بعد از آن كه با اظهار تشكر از تشريك مساعي اين دولت، خاتمه داده شد و اجتماعات اكراد آغري از بين رفت و مقامات عاليه ترك‌ها از اين مساعدت دولت ايران در ضمن نطق‌هاي خودشان اظهار تشكر نمودند، حالا از مراجعت دادن قواي خودشان از خاك ايران شروع به مسامحه و مماطله كرده و احداث پناهگاه و قشله نموده[اند].https://t.me/bahmanighajar