فروغی ادیب فرزانه و مساعدت های خیر اندیشانه به ترکیه در مرز ایران و ترکیه بخش چهارم و پایانی رحمت‌ا

فروغی ادیب فرزانه و مساعدت های خیر اندیشانه  به ترکیه در مرز ایران و ترکیه بخش چهارم و پایانی رحمت‌الله معتمدي در خاطرات ششم آذرماه 1309 خود در اين باره مي‌نويسد:روز ششم آذر باز هوا منقلب و سرد بود. وقت عصر آقاي نظمي‌بيگ به قرارگاه كميسيون ايران آمد از احضار آقاي مظفرخان اعلم مسبوق و در اطراف پيشنهاد جديد آنها مذاكره شده و نقشه تفصيلي نقاطي را كه مي‌خواهند به كميسيون ايران دادند.اين خط جديد به طوري كه قبلاً اشاره گرديد از يك هزاروپانصد متري تپه توژيك گذشته، به طرف جنوب مي‌رود و جلگه دانبات را نصف كرده تا به توژيك نزديك مي‌شود و از آنجا خط مستقيم به سمت كوه قوزلو مي‌رود كه نظاميه جديدالتأسيس قوزلو داخل اين نقشه است و از قوزلو امتداد گرفته تا مي‌رسد به تپه گيربران، اين قسمت را كه ترك‌ها مي‌خواهند، 788 كيلومتر مربع وسعت دارد. اين نقشه را در ضميمه شرحي كه از طرف هيأت نمايندگان تركيه به هيأت نمايندگي ايران نوشته شده بود، دادند و خلاصه شرح مزبور اين بود [كه] دولت تركيه اين نقاط را كه مي‌خواهد نه از جهت وسعت اراضي و نه از حيث نظر سوق‌الجيشي و استراتژي است، بلكه فقط براي حفظ و انتظام حدود مي‌باشد و در مقابل اين گذشتِ دولت ايران، دولت تركيه حاضر است از قطعه قطور يا سرو و سارديك و يا شرق شمذينان، عوض بدهد.بدين ترتيب زمينه براي تجزيه نزديك به هشتصد كيلومتر مربع از خاك ايران فراهم شد؛ بخشي از خاك ايران كه داراي ارزش استراتژيك والايي بود و اهميت تاريخي زيادي نيز داشت و قله آرارات كوچك به ارتفاع چهار هزار متر و دامنه‌هاي آن را نيز دربر مي‌گرفت. البته هر دو دولت ايران و تركيه تلاش كردند موضوع تجزيه خاك ايران را ناديده گرفته و وانمود سازند تجزيه‌اي در كار نبوده، بلكه مبادله ارضي صورت گرفته است. اما مبادله ارضي در كار نبود. قطور يا سرو و سارديك جزئي از خاك ايران بودند، بخشي تثبيت شده و بلامنازع از خاك ايران كه صرفاً تركيه، ادعاهايي غيرمستند و مردود نسبت به آن داشت و حالا تركيه مي‌خواست چشم‌پوشي‌اش از ادعاهاي مطرود خود بر قطور و سرو و سارديك و يا واگذاري مناطقي كم‌ارزش از دره بارژگه را معادل جدايي هشتصد كيلومتر مربع از خاك ايران قرار داده و مسئله را نه الحاق خاك بلكه يك مبادله ارضي عنوان نمايد. دولت ايران نيز كه مي‌خواست از ننگ تجزيه خاك كشور رهايي يابد، تلاش كرد در تبليغات خود موضوع را مبادله ارضي قلمداد نمايد، اما اين‌گونه تبليغات اصل موضوع را تغيير نمي‌دهد و افرادي مانند معتمدي يا مهندس مخبر كه از دست‌اندركاران تحديد حدود ايران و تركيه بودند، با اشاره به از دست رفتن آرارات كوچك موضوع تجزيه خاك ايران را مورد توجه قرار داده‌اند.https://t.me/bahmanighajar