⸻این یادداشت بازتاب دهنده نظرات و دیدگاه‌های شخصی آقای دکتر امید اخوی است ، من در مورد جنبش جنگل و شخص میرزا کوچک خان ، مطالعات تخصصی نداشتم ، آمادگی دارم که یادداشت ها و نظرات منطقی و مستدل دوستان را درباره جنبش جنگل و میرزا کوچک خان ، بازتاب بدهم. سرابِ قهرمان‌سازییادداشت: دکتر امید اخوی – پژوهشگر تاریخ معاصر ایراندر تمام مباحث مربوط به جنبش جنگل—چه در اسناد آرشیوی، چه در روزنامه‌های آن دوره، و چه در پژوهش‌های دانشگاهی و پایان‌نامه‌ها—یک سؤال اساسی وجود دارد که معمولاً نادیده گرفته می‌شود؛سؤالی که باید با صراحت مطرحش کرد:چرا پژوهشگرانی که خارج از دایره‌ی بومی‌گرایی گیلان قرار دارند، توانسته‌اند تصویر دقیق‌تر، آرام‌تر و بدون تعصب‌تری از جنبش جنگل ارائه دهند؟البته سخن بر سر همه‌ی پژوهشگران نیست؛ منظور گروهی است که امروز در فضای مجازی حضوری پررنگ دارند و با نوعی بومی‌گرایی افراطی و تعصب منطقه‌ای، مسیر پژوهش تاریخی را مخدوش می‌کنند. این نوع نگاه، سال‌هاست که به مطالعات تاریخی گیلان آسیب رسانده و روایت را از واقعیت دور کرده است.مشکل آن‌جاست که روایت‌های محلی با قهرمان‌سازی‌های منطقه‌ای، مجسمه‌سازی‌های بی‌پایه، سریال‌های زرد و نگاه‌های غیرواقع‌بینانه درهم می‌آمیزند. قهرمان‌سازی شاید برای کودکان جذاب باشد، اما برای پژوهش تاریخی هرگز ملاک اعتبار نیست.اگر کمی از این فضای احساسی فاصله بگیریم و به جنبش جنگل با نگاهی عمیق‌تر بنگریم، پرسش‌های جدی‌تری پیش روی ما قرار می‌گیرد:• چرا حرکت جنگل در مسیر خود دچار انحراف شد؟• چرا در زمان خود و سال‌های بعد، به تجزیه‌طلبی متهم گردید؟• چرا تاکنون یک نشست علمی، بی‌طرف و مبتنی بر اسناد با حضور پژوهشگران غیربومی—در نقد این جنبش برگزار نشده است؟• و چرا در بسیاری از نقاط ایران، روایت‌های محلی به‌جای استناد به آرشیو و اسناد معتبر، به سمت ساختن قهرمان‌هایی دور از واقعیت می‌روند؟اگر پژوهشگران با تکیه بر اسناد، آرشیو و واقعیات تاریخی به موضوع بپردازند، شاید تصویری تازه و متفاوت از این جنبش به دست آید؛ تصویری که نه تقدیس است و نه تخریب، بلکه صرفاً خوانشی بی‌طرفانه از تاریخ.این یادداشت دعوتی است برای آغاز گفت‌وگویی جدید؛گفت‌وگویی که از تعصب‌های منطقه‌ای و دشمن‌سازی‌های غیرضروری فاصله می‌گیرد و به جنبش جنگل—و جنبش‌های مشابه—با نگاهی علمی‌تر، مسئولانه‌تر و رها از اسطوره‌سازی می‌نگرد.پاینده ایران@qajariranhistory