محمدشاه و انگلیسبخش اول ۱۴ شهریور یکصد و هفتاد و هفتمین سالگرد درگذشت محمدشاه قاجار بود ، پادشاهی ک

محمدشاه و انگلیسبخش اول ۱۴ شهریور  یکصد و هفتاد و هفتمین سالگرد درگذشت محمدشاه قاجار بود ، پادشاهی که ترقی خواه ، وطن پرست ، شجاع ، جنگجو،  درویش مسلک ، اهل مدارا و ساده زیست بود ، به ایران باستان ارادت بسیار داشت و دستور داد در لباس و شمایل سربازان از تخت جمشید الگو بگیرند ، نخستین پادشاهی بود که برای عملکردش به مردم توضیح داد و با بیانیه ای خطاب به مردم در مورد دلایل ترک محاصره هرات توضیح داد ، سیاست خارجی محمدشاه و به خصوص رابطه او دولت بریتانیا از جهت آگاهی از عمق تکبر و سلطه طلبی استعماری انگلیس ها و نوع رفتار ظالمانه و غیر منصفانه ای که با ایرانی ها داشتند ، جالب توجه است ، محمدشاه نه تنها ضد انگلیسی نبود بلکه در  دستگاه خود در تبریز و در قشون خویش همواره از مشاوران و مستشاران انگلیسی بهره می برد، اما سیاست انگلیس ها نسبت به محمد شاه به سرعت به شدت خصمانه شد،  این در شرایطی بود که محمد شاه بسیار  مراقب بود تا دوستی خود با انگلیس ها را حفظ نماید، چنانچه  در جریان لشکر کشی به هرات ، به دقت توجه می کرد تا  اقدام دولت ايران در تنبیه شورشیان هرات ، اقدامی خصمانه علیه انگلیس ها یا اقدامی در راستای منافع روس ها تعبیر نشود ، از همین رو در زمان لشکر کشی به هرات ، کلنل استوددارت(colonel  stoddart) آتاشه نظامی سفارت بریتانیا در تهران را همراه خود به هرات برد تا به انگلیس ها اطمینان دهد که اقدام دولت ايران در مورد هرات علیه منافع انگلیس نیست.  اما انگلیس ها نه تنها به حسن نیت محمدشاه ، پاسخ مثبت ندادند بلکه از هرجهت علیه وی اقدام کردند . اولا یک نظامی انگلیسی و افسر توپخانه بریتانیا به عنوان لیوتان پاتنجر ، مشاور نظامی حاکم شورشی هرات شد و به نوعی وی مقاومت حاکم هرات در برابر دولت ایران را مدیریت می کرد ، افزون بر این،  مکنیل وزیر مختار انگلیس در تهران به اردوی محمدشاه آمده و متعاقبا از اردو شاه ایران به هرات می رود و حاکم هرات را بر ایستادگی در برابر دولت مرکزی ترغیب می کند ، بدین ترتیب انگلیس ها نه تنها آتش شورشی علیه دولت ايران را برپا می کنند بلکه بعد از تلاش دولت برای سرکوب این شورش ، آشکارا به حمایت از شورشیان                بر می خیزند . محمدشاه بعدها در دستور العملی به میرزا حسین خان آجودانباشی سفیر فوق العاده ایران در اروپا ، این رفتار مکنیل را به خوبی تشریح کرده و می نویسد :مکنیل بی اذن ، با وجود نهی در آمدن به اردو آمد،  ما را خاطر جمع کرد که به شهر (هرات )بروم ، حسب الخواهش شما ، امر را بگذرانم ، رفت به کامران سوغات برد ، هشت هزار تومان پول داد. به جهت رفتن او به شهر ، مردم سنگر ، که منع کرده بودیم تفنگ نیندازند، تا اطمینان می کنند از شهری ، هشت نفر سرباز را زدند . به قندهار ، کابل ، به سیستان ، به هزاره ، به میمنه ، به اطراف کاغذ نوشت ، چاپار فرستاد که به سیاحت و غیره ، اردو بیایند و جنگ کنند . در اردو و بازار ، هرچه می توانست جنس می خرید به قیمت گران که گرانی و قحطی در اردو پیدا شود . محمدشاه در ادامه به سایر شیطنت های انگلیس ها اشاره کرده و می نویسد :باری ، معرکه فرمودند . " بادمجان صاحب " ( منظور پاتنجر است.) در هرات تعلیم جنگ در هر قسم به هراتی کرد . اسکندر برنس، ایلچی قنبرعلی خان را نگذاشت به کابل برود و لیچ صاحب در قندهار مشغول خوش ذاتی بود ‌.محمدشاه می گوید از مکنیل پرسیده چرا انگلیش ها چنین می کنند و مکنیل پاسخ داده : من دیدم شما با روس رفیقید ، چنین کردم . محمدشاه پاسخ می دهد :اهل هرات به خراسان بسیار اذیت کردند در قدیم تا حال.... قراردادی کردیم که تخلف از طرفین نشود..... قشون شان به خراسان آمد ، چپاول مکرر کردند،  اسیرها بردند .... از این مقوله بی حسابی ها اتفاق افتاد و ما حق صحیح داشتیم که تلافی و جنگ کنیم . در ادامه محمدشاه بر ضرورت و اهمیت دوستی با انگلیس تاکید کرده و تصريح می دارد : ما خودمان دولتی هستیم ، نه رعیت روس و نه انگلیس هستیم ، ما صد کار با انگلیس داریم ، چه غرض داریم که برای ضرر آن ها ، ما به هرات سفر کنیم ؟ این چه بهتانی است مکنیل می زند ؟ .....این که من حق خودم را از هرات می خواهم بگیرم ، این چه دخلی به روس و انگلیس دارد ؟ که به حرف روس ! و برای ضرر انگلیس بیایم .شاه ایران در ادامه نامه باز هم از تلاش خود برای حفظ دوستی با انگلیس گفته و تاکید می کند :خلاصه درست در آنجا بگو که : ما با دولت انگلیس ، کمال دوستی را داریم.  اما این گونه رفتارها بی جهت ، همه برای اذیت ما ، چرا از ایلچی صادر شد ؟ما چه عداوت ؟! چه دخل داریم که به انگلیس بپیچیم ؟!محمدشاه در جایی دیگر تاکید می ورزد :خلاصه ، شاهکار مکنیل همین است که شما به جهت دوستی روس ، به عداوت انگلیس به هرات آمدید و حال آن که محض نامربوط است.https://t.me/bahmanighajar