فروغی ادیب فرزانه و اختلافات مرزي ايران و شوروی یکی از اقدامات انسان دوستانه فروغی ، موافقت وی با د

فروغی ادیب فرزانه و اختلافات مرزي ايران و شوروی یکی  از اقدامات انسان دوستانه فروغی ، موافقت وی با درخواست حفر کانال روسیه شوروی در رودخانه ارس در منطقه مغان بود ،روس ها از زمان پادشاهی ناصرالدین شاه و ولایتعهدی مظفرالدین میرزا درصدد بودند در  رود ارس در منطقه حسن خانلو از بیله سوار مغان ، نهری ایجاد کرده و بدین ترتیب آب را جلوتر آورده و بخشی از خاک ایران را تصرف کردند ، در همین راستا در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه و حکومت مظفرالدین میرزا ولیعهد در آذربایجان این نهر را ایجاد کردند اما مظفرالدین میرزا خود شخصا به مرز می رود و دستور می دهد که نهر را پر کنند ، بدین ترتیب با اقدامی تنش زا مانع از جلب رضایت روس ها می گردد ، اما فروغی که شخصیتی دور اندیش بود و تمام توان خود را صرف ایجاد روابط حسنه با کشورهای خارجی می کرد در زمان وزارت خارجه اش در اسفند ۱۳۰۱ با حفر کانال حسنخانلو موافقت می کند ، روسیه شوروی در مراسله ای به دولت ايران در اسفند ۱۳۰۱ از دولت ايران درخواست می کند تا برای عملیات دفع ملخ به شوروی ها اجازه دهد در منطقه حسنخانلو نهر حفر کنند و فروغی این ادیب فرزانه و شخصیت فرهیخته ، این رجل اندیشمند و میهن پرست که از صد سال پیش ایجاد شبکه های اجتماعی را پیش بینی کرده بود با دور اندیشی و فهم ضرورت دوستی میان ایران و روسیه با درخواست روس ها موافقت کرده و اجازه می دهد روس ها در منطقه نهر حفر نمایند و بدین ترتیب بخش هایی از خاک ایران در منطقه حسنخانلو را نیز اشغال نمایند ، شاید فروغی می دانسته ایران روزی به پیمان هایی مانند شانگهای و بریکس نیازمند می شود و از همان زمان با اهدای بخش کوچکی خاک در منطقه مغان به شوروی در صدد ایجاد یک دوستی دائمی با روس ها بوده است .به هرحال روس ها با بهانه دفع ملخ،  نهر حسنخانلو را ایجاد و بخش هایی از خاک ایران در مغان را اشغال کردند ، خود محمدعلی فروغی در این باره در سال ۱۳۱۱ به پاکروان سفیر ایران در شوروی می نویسد : بالاخره یک نمونه خوب برای رفتار غیر منصفانه مامورین شوروی و سبق(حق) دولت ایران ، این است که نهر موسوم به حسنخانلو که در دوره تزاری ، یکی از اتباع روس در خاک ایران حفر کرده بود و دولت ایران،  آن را پر کرده و ممانعت نموده بود، ‌دولت شوروی در سال ۱۹۲۳ ( اسفند ۱۳۰۱) از دولت ايران تقاضا کرد برای حوائج دفع ملخ آن را تنقیه نماید و آب را جریان دهند و دولت ایران برای ابراز مساعدت با دولت شوروی این تقاضا را قبول کرد ، در آن موقع دولت شوروی انکار نداشت که نهر مزبور در خاک ایران حفر شده و برای تنقیه آن ، اجازه دولت ايران را لازم می دانست و این اجازه موقتا داده شد ، با قید این که هر وقت دولت ايران بخواهد،  آن را پر خواهد کرد ، با این حال بعدها مامورین شوروی مدعی مالکیت آن ناحیه شده اند. فروغی در این جا همه داستان را درست تعریف کرده اما یادآوری نمی کند که آن کسی که در عصر تزاری کانال روس ها را پر کرده بود همان مظفرالدین میرزا ولیعهد است که فروغی بعدها بارها او را مسخره کرده بود و آن که به روس ها در سال ۱۳۰۱ اجازه حفر نهر و کانال داد ، خود فروغی بود .به هرحال فروغی خیلی مراقب دوستی شوروی بود و همان طور که شیلات شمال را برای ۲۵ سال به شوروی ها واگذار کرد ، در منطقه مغان و ارس هم زمینه ساز اشغال حسنخانلو به وسیله شوروی گردید،  خود فروغی باز در همان مراسله ۱۳۱۱ با پاکروان درباره نگاهش به حفظ دوستی با شوروی ولو با صرفنظر کردن از حقوق ايران،  می نویسد: در تمام طول سرحدات بین ایران و شوروی ، قطعات زیاد از خاک ایران در تصرف دولت شوروی هست که ملک دولت ايران بوده و دولت جابر تزاری روس ، آن ها را به زور جنگ و قهر و غلبه از دولت ایران تصرف کرده بود و اگر دولت شوروی می خواست حقوق مغصوبه دولت ايران را کاملا اعاده کند ، می بایست هزارها کیلومتر اراضی به دولت ايران بدهد ، چنانکه با دولت ترکیه همین معامله را کرده است ، لیکن دولت ايران چنین توقعاتی ندارد و آنچه را به موجب معاهدات از دست داده است، ‌مطالبه نمی کند.خط مشی سیاسی فروغی و دیپلماسی او در همین نامه هویدا و آشکار است ، کم کردن توقعات دولت ايران تا همسایگان از ایران راضی باشند و شاید همین رویکرد درست بوده برخلاف امثال مصدق که مدام بر حقوق ملت ایران پافشاری می کردند و به این ترتیب منجر به تنش و بحران در سیاست خارجی می شدند.https://t.me/bahmanighajar