جامعه‌ ایران درحال گسست از یکی از صورتهای مرجعیت عاطفی است؛ مرجعیتی که از نام و شهرت آغاز میشد و بی‌

جامعه‌ ایران درحال گسست از یکی از صورتهای مرجعیت عاطفی است؛ مرجعیتی که از نام و شهرت آغاز میشد و بی‌هیچ مبنای معرفتی، تا قلمرو سیاست امتداد می‌یافت. مرجعیت‌زدایی از سلبریتی‌ها در این معنا، باز پس ‌گیری حوزه‌ایست که جامعه پیش تر به صاحبان نام واگذار کرده بود. واکنش به داریوش‌، نوید محمدزاده، گلشیفته فراهانی و…، نشانه‌ای از آن است که جامعه دیگر به‌ آسانی میان وجهه‌ فرهنگی و مرجعیت سیاسی و اجتماعی رابطه‌ای طبیعی برقرار نمیکند. نامی که سالها در حافظه جمعی حضور داشته، لزوما نمی‌تواند از ذخیره‌ همان حافظه برای سخن امروز خود اعتبار بگیرد.رابطه‌ جامعه با سلبریتی‌ها، رابطه‌ای صرفا شناختی نیست. حضور یک خواننده، بازیگر یا چهره‌ ورزشی در زندگی عمومی، نوعی صمیمیت یکسویه اما از نظر روانی واقعی ایجاد میکند. این رابطه‌ شبه‌اجتماعی، ذخیره‌ای از آشنایی میسازد که می‌تواند از قلمرو عاطفه به قلمرو معرفت سرریز شود. یک نام آشنا، بی‌آنکه دلیل معرفتی در میان باشد، معتبرتر احساس می‌شود و به این ترتیب، سرمایه‌ عاطفی می‌تواند جامه‌ اعتبار سیاسی بپوشد.گسستن این پیوند، نوعی گذار از وفاداری هویتی به اعتبار بازاندیشانه است. اینکه نامی سالها برای من مهم بوده، دیگر پاسخ کافی به این پرسش نیست که چرا سخن امروز او باید برای من حائز ارزش و معتبر باشد. اینکه کسی زمانی در ساختن جهان عاطفی یک نسل سهم داشته، آن نسل را به تبعیت از جهان‌بینی او ملزم نمیکند و می‌تواند کسی را که دیروز تحسین کرده، امروز بدون هیچ احساس بدهکاری کنار گذاشته و از او عبور کند.هنر، دانش، سیاست و..، هریک منطق و معیارهای اعتبار خاص خود را دارند. اعتبار نمی‌تواند بی‌واسطه از حوزه‌ای به حوزه‌ دیگر منتقل شود. سرمایه‌ای که مثلا در هنر شکل گرفته، بدون اثبات صلاحیت و معیارهای معرفتی، نمی‌تواند به سرمایه‌ای در سیاست تبدیل شود. مسئله در مرجعیت‌زدایی از سلبریتی، زدودن ارزش افزوده‌ای است که شهرت به سخن می بخشد. مسئله سقوط داریوش‌ها یا نوید محمدزاده‌ها نیست؛ مسئله فرسایش نظمی است که نام را به اقتدار، خاطره را به تعهد و محبوبیت را به اعتبار بدل می‌کرد. هرچه این فاصله بیشتر شود، امکان استقلال داوری نیز بیشتر می‌شود. جامعه می‌آموزد چیزی را دوست بدارد بی‌آنکه از آن پیروی کند و این همان وجه متعالی مرجعیت‌زدایی است: جامعه حق داوری را از هاله‌ نام، از نوستالژی و از اقتدار عاطفی بازپس می‌گیرد و به خویش بازمی‌گرداند.#مولود_حاجی_زاده