مارکس • سوسیالیسم به زبان ساده • تفاوت های سوسیالیسم، کمونیسم و مارکسیسم • زندگینامه کارل مارکس ● مارکسیسم - پادکست معجون • قسمت 1 • قسمت 2 • نگاهی به اندیشه کارل مارکس - آیا کمونیسم همان اقتصاد دولتی ست؟ • موسی غنی نژاد: ماتریالیسم و اندیشه های مارکس…معرفی کتاب ایدئولوژی آلمانینظریه‌ی کارل مارکس درباره‌ی طبیعت انسان به‌عنوان «انسان ابزارساز» برای اولین بار در کتاب ایدئولوژی آلمانی مطرح شد. مارکس این کتاب را با همکاری یار غار خود، فردریش انگلس، در اوایل سال 1846 نوشت. آن‌ها در این کتاب ایدئالیسم آلمانی، ماتریالیسم فوئرباخ، آرای ماکس اشتیرنر و سوسیالیسم آلمانی را نقد می‌کنند و درباره‌ی مفهوم ماتریالیسم تاریخی و دیالکتیک سخن می‌گویند.درباره‌ی کتاب ایدئولوژی آلمانیکتاب ایدئولوژی آلمانی (German Ideology) یکی از نقاط عطف رشد فکری مارکس و انگلس است. این دو در این کتاب از سنت فلسفه‌ی ایدئالیستی آلمانی فراتر می‌روند و افکارشان را با توده‌ی مردم و جهان اطرافشان درمی‌آمیزند. کتابی که آن را اثری فلسفی می‌خوانند؛ اما به‌شدت ضدفلسفی است. کارل مارکس (Karl Marx) هدفش را از نوشتن این کتاب،‌ پاک کردن همه‌ی عقاید فلسفی گذشته و ایجاد نظام فکری جدید عنوان می‌کند. این اثر مجموعه‌ای است از دست‌نوشته‌های مارکس و فریدریش انگلس (Friedrich Engels) که در زمان حیات خودشان منتشر نشد.کتاب ایدئولوژی شامل دو جلد است: جلد اول آن به نقد فیلسوفان آلمانی چون هگل، فوئرباخ و اشتینر اختصاص دارد و در جلد دوم، نقد سوسیالیسم آلمانی و شرحی کامل از ماتریالیسم تاریخی دیده می‌شود. مارکس و انگلس در سال 1846 مجموعه‌ای از دست‌نوشته‌ها را فراهم آوردند که بعدها مشخص شد حجم بیشتری از آن‌ها توسط مارکس نوشته شده‌اند. مارکس و انگلس نهایتاً کتاب ایدئولوژی آلمانی را منتشر نکردند؛ اما بدون‌شک این کتاب نقشی اساسی در رشد فکری آن‌ها داشت. برای اولین‌بار در سال 1932 مؤسسه‌ی مارکس – انگلس – لنین این اثر را در اتحاد جماهیر شوروی منتشر کرد. مارکس در این اثر از فلسفه‌ی قدیم رها شده بود و توانست به جهان از نگاهی متنوع و جدید نگاه کند. بدون اینکه مانند دیگر فیلسوفان به دنیای آکادمیک متعصبانه‌ی خود وابسته بماند. اولین نتیجه‌ی دیدگاه‌های اولیه‌ی او در کتاب ایدئولوژی آلمانی، در کتاب معروف «مانیفست کمونیست» نمود پیدا کرد.تام وایمن، یکی از مترجمان این اثر به زبان انگلیسی، عقیده دارد که ایدئولوژی آلمانی به‌شدت متأثر از فلسفه‌ی هگلی است. اما مارکس و فریدریش انگلس، هگل را چگونه تفسیر می‌کردند؟ هگل از سال 1818، دوران جوانی مارکس و انگلس، تا سال 1831، در دانشگاه برلین فلسفه تدریس می‌کرد و یکی از چهره‌های روشنفکر آن‌زمان بود. او به دنبال «نقد عقل محض» امانوئل کانت، قصد داشت که فلسفه‌ی ایدئالیست آلمانی را به اوج خود برساند. پس از مرگ هگل، پیروان هگل به دو گروه تقسیم شدند: هگلیان راست که عقیده داشتند هگل از سلطنت مطلقه‌ی دولت پروس دفاع می‌کند و هگلیان چپ که می‌کوشیدند از اندیشه‌های هگل، برای به وجود آوردن جریانی رادیکال استفاده کنند.لودویگ فوئرباخ یکی از طرفداران گروه دوم بود که در دسته‌ی فیلسوفان انسان‌گرا جای می‌گرفت و بر ابعاد مادی زندگی انسان تأکید بیشتری داشت. از نظرگاه او این جمله که «انسان موجودی آزاد است» زیربنای همه چیز است و در جامعه‌ی آن‌زمان، مردم چنین باوری را فراموش کرده بودند. فوئرباخ یکی از معبودان دوران جوانی مارکس بود که راه خروج از ایدئالیسم انتزاعی و محافظه‌کار هگل را به او نشان داد. اما بلوغ فکری واقعی کارل مارکس و فریدریش انگلس در کتاب ایدئولوژی آلمانی حاصل شد؛ با جدا شدن از ماتریالیسم فوئرباخ و نقد آن.یکی دیگر از کسانی که رد پایش در کتاب ایدئولوژی آلمانی دیده می‌شود، ماکس اشتیرنر است. او موفق به یافتن شغلی در دنیای آکادمیک نشده و بالاجبار به تدریس در مدرسه‌ای دخترانه رضایت داده بود. اشتیرنر در جلسات هگلیان چپ شرکت می‌کرد و با فریدریش انگلس رابطه‌ای نزدیک داشت. بیشتر اطلاعاتی که از این شخصیت داریم، به لطف انگلس است. اشتیرنر در سال 1844 کتابی با نام «من و مال خودم» نوشت که در آن مذهب، اخلاق، دولت و هر چیز دیگری را غیرواقعی دانست و فقط و فقط «خود» را به‌عنوان چیزی که در واقعیت وجود دارد، معرفی کرد. به طور خلاصه هر چیز دیگری جز «خود» فقط زمانی معنا پیدا می‌کند که در فکر ما باشد و در غیر این صورت، ارزشی واقعی ندارد. چنین اثری در نگاه اول مخالف دیدگاه‌های کمونیستی مارکس و انگلس به نظر می‌رسد؛ اما اندیشه‌های اشتیرنر آن‌چنان گیرا بود که فصل دوم کتاب ایدئولوژی آلمانی به آن اختصاص داده شده است. فصلی که در آن آرای اشتیرنر با کمک گرفتن از شخصیت سانچوی پانزای کتاب دون کیشوت نقد می‌شود.👇🏻👇🏻👇🏻