جنگ علیه آلمان نازی نه فقط مجاز بلکه یک ضرورت اخلاقی بودجنگ علیه آلمان نازی نه فقط مجاز بلکه یک ضرور

جنگ علیه آلمان نازی نه فقط مجاز بلکه یک ضرورت اخلاقی بودجنگ علیه آلمان نازی نه فقط مجاز بلکه یک ضرورت اخلاقی بودنیما دهقانیبهار ۲۵۸۵ شاهنشاهی ----پرسش اصلی این نیست که «آیا جنگ ذاتا خوب است یا بد»، بلکه این است که در میان گزینه‌های واقعا موجود، کدام انتخاب در مجموع رنج را کمتر و امکان رهایی، امنیت، و خیر عمومی را بیشتر می‌کند. فایده‌گرایی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های اخلاق غایت‌گرا، کنش‌ها و سیاست‌ها را بر پایه‌ی پیامدهای آن برای رفاه عمومی می‌سنجد... بنابراین محل نزاع، نه میان «اخلاق» و «بی‌اخلاقی»، بلکه میان دو شیوه‌ی متفاوتِ داوری اخلاقی است. جنگ همیشه شرّ مطلق نیست؛ گاه تنها راهِ متوقف‌کردن شرّی بزرگ‌تر است. مقاومت در برابر متجاوز - همان‌گونه که در جنگ جهانی دوم در برابر آلمان نازی رخ داد - نه فقط مجاز، بلکه یک ضرورت اخلاقی بود.برای فهم روشن‌تر این تمایز، کافی است به تجربه‌ی رویارویی با هیتلر و آلمان نازی نظر کنیم. جنگ علیه نازیسم، در مقام جنگی برای متوقف‌کردن ماشین تجاوز، سرکوب، و جنایت، نه‌فقط از نظر سیاسی، بلکه از منظر اخلاقی نیز موجه بود. با این حال، در سال‌های پیش از جنگ، در بریتانیا سیاست مماشات با هیتلر و در ایالات متحده گرایش‌های نیرومند انزواطلبانه و پرهیز از ورود به جنگ وجود داشت. از این منظر، مخالفت با رویارویی با یک شرّ بزرگ، حتی اگر در زبان صلح‌خواهی بیان شود، لزوما موضعی اخلاقی نیست؛ چه‌بسا در عمل به تداوم و گسترش همان شر یاری رساند.در مواجهه با رژیمی که دهه‌هاست جامعه‌ی ایران را به گروگان گرفته، همه‌ی مسیرهای اصلاح را بسته، اعتراض مسالمت‌آمیز را با گلوله و شکنجه پاسخ داده، و هم‌زمان در سطح منطقه‌ای نیز منبع بی‌ثباتی، خشونت، و تروریسم بوده است، نمی‌توان صرفا با تکرار گزاره‌هایی از جنس «جنگ همیشه بد است» از داوری اخلاقی شانه خالی کرد. مسئله‌ی واقعی، مقایسه‌ی دو سناریوی ملموس است: تداوم جمهوری اسلامی و تداوم همه‌ی کشتارها، سرکوب‌ها، تحقیرها، و ویرانی‌هایش؛ یا مداخله‌ای که، هرچند هزینه دارد، اما می‌تواند به پایان یافتن چرخه‌ای بسیار بزرگ‌تر از رنج بینجامد.