🔰 #یادداشت | از دوگانه‌های موهوم تا دوگانه‌های اصیل!✍ عارفه بنکدارزاده🔸 گاهی پیش از آنکه درباره یک مسئله سیاسی یا اجتماعی تصمیم گرفته شود، باید درباره #صورت‌بندی خود مسئله سؤال شود. آیا واقعاً با دو انتخاب متضاد روبه‌رو هستیم یا اینکه مسئله از ابتدا به شکلی نادرست دوگانه‌سازی شده است؟* هر دوگانه‌ای واقعی نیست🔹 دوگانه زمانی معنا دارد که دو مفهوم واقعاً در برابر یکدیگر قرار گرفته باشند؛ یعنی انتخاب یکی، مستلزم نفی دیگری باشد. حق و باطل، ظلم و #عدالت و عزت و ذلت از این جنس‌اند.🔸 اما بسیاری از مفاهیمی که در ادبیات سیاسی روزمره مقابل یکدیگر قرار داده می‌شوند، چنین نسبتی با هم ندارند. مذاکره و مقاومت نمونه روشن این مسئله است. یکی از #خطاهای_رایج، قرار دادن مذاکره در برابر مقاومت است؛ گویی جامعه باید یکی از این دو را انتخاب کند. در حالی که مذاکره یک ابزار است، نه یک مکتب سیاسی.🔹 وقتی مذاکره و مقاومت را دو قطب #متضاد تعریف کنیم، اختلاف کارشناسی بر سر روش را به اختلاف هویتی تبدیل کرده‌ایم. بنابراین دوگانه درست، مذاکره یا مقاومت نیست؛ بلکه سازش یا مقاومت است. مقاومت نیز در برابر سازش معنا پیدا می‌کند، نه در برابر اصل مذاکره.* جنگ یا صلح؛ هدف، مسئله است نه نام ابزار🔸 نمونه دیگر، دوگانه جنگ و صلح است. در نگاه سطحی، ممکن است جامعه به دو گروه تقسیم شود: کسانی که جنگ را می‌خواهند و کسانی که صلح را. اما این صورت‌بندی نیز اگر از هدف اصلی جدا شود، می‌تواند گمراه‌کننده باشد.🔹 اصل برای یک کشور، حفظ امنیت، تمامیت ارضی، استقلال، منافع ملی و امکان #پیشرفت و زندگی عزتمندانه مردم است. اگر این اهداف بدون جنگ و در شرایط صلح تأمین شود، چه چیزی بهتر از آن؟ جنگ فی‌نفسه هدف نیست. هزینه دارد، خسارت دارد و طبیعتاً عقل سیاسی اقتضا می‌کند که تا جای ممکن از تحمیل آن جلوگیری شود.🔸 اما مسئله آنجاست که اگر طرف مقابل تجاوز کند، #تمامیت_ارضی را تهدید کند یا بخواهد اراده خود را با زور تحمیل کند، دیگر مسئله انتخاب ساده میان جنگ‌طلبی و صلح‌طلبی نیست. در چنین شرایطی، دفاع از کشور و احقاق حق می‌تواند مستلزم جنگ باشد.🔹 پس دوگانه اصیل، جنگ یا صلح نیست؛ بلکه تأمین منافع و #امنیت کشور با کمترین هزینه ممکن یا تسلیم در برابر تجاوز است؛ که هر کدام از این دو قطب می‌تواند با جنگ یا صلح حاصل شود.* چرا دوگانه‌های غلط ممنوع است؟🔸 مشکل دوگانه‌های موهوم فقط یک خطای نظری نیست. این دوگانه‌ها می‌توانند در عمل جامعه را دچار تقسیم‌بندی‌های مصنوعی کنند و خسارات زیادی را به مهم‌ترین سرمایه کشور یعنی #انسجام_اجتماعی وارد کنند:🔹 «بی‌تردید هر سخن ناامیدکننده و تضعیف‌کننده‌ی انگیزه‌های ملّی و عمومی و هر نوع دوگانه‌سازی‌ موهوم از قبیل جنگ یا مذاکره، وفاق یا تندروی، سازش یا جنگ‌طلبی که در گذشته به مردم عزیزمان خسارتهایی بی‌واسطه یا باواسطه وارد ساخته، از این پس هم میتواند همان تأثیر را به‌جا بگذارد.» ۱۴۰۵/۰۶/۰۶🔸 وقتی گفته می‌شود یا #مذاکره یا #مقاومت، کسی که طرفدار مذاکره است ممکن است به‌عنوان مخالف مقاومت معرفی شود و کسی که بر مقاومت تأکید دارد، مخالف دیپلماسی تلقی شود. نتیجه، نه افزایش قدرت چانه‌زنی کشور بلکه فرسایش سرمایه اجتماعی و تبدیل یک اختلاف کارشناسی به نزاع هویتی است.🔹 پیامد چنین دوگانه‌سازی‌هایی روشن است. مسئله اصلی گم می‌شود و جامعه به جای #اختلاف بر سر راه‌حل، بر سر هویت یکدیگر درگیر می‌شود. و عرصه برای فعالیت هسته‌های تجزیه‌طلب و ضدانسجام بازتر می‌شود.🔸 اما همه دوگانه‌ها #موهوم نیستند در مقابل، نباید از نقد دوگانه‌سازی‌های غلط به این نتیجه رسید که اساساً هر دوگانه‌ای نادرست است. اتفاقاً یکی از ضرورت‌های جامعه، تشخیص دوگانه‌های اصیل از دوگانه‌های جعلی است.🔹 در #منظومه_فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، حق و باطل یکی از روشن‌ترین دوگانه‌های اصیل است: «مسئله‌ی اصلی، مسئله‌ی تقابلِ دو حرکت است؛ تقابل حق و باطل است. حق وقتی که آمد، باطل به طور طبیعی، به خود میلرزد.» ۱۳۹۷/۱۰/۱۹* چرا باید به دوگانه‌های اصیل اصالت داد؟🔸 جامعه برای تصمیم‌گیری به #قطب‌نما نیاز دارد. اگر همه چیز به انتخاب میان دو روش تقلیل پیدا کند، ممکن است ابزار جای هدف را بگیرد.🔹 #جامعه_قوی جامعه‌ای نیست که در آن هیچ اختلافی وجود نداشته باشد؛ جامعه قوی جامعه‌ای است که اختلاف واقعی را از اختلاف مصنوعی تشخیص دهد.🔸 راه درست، نه حذف همه دوگانه‌هاست و نه پذیرش همه آن‌ها؛ بلکه تشخیص #دوگانه‌های_اصیل و کنار زدن دوگانه‌های موهوم است.🔹 دوگانه‌های اصیل باید معیار تصمیم باشند و دوگانه‌های جعلی باید از فضای عمومی کنار بروند. زیرا آنچه کشور را قوی می‌کند، صرفاً توافق بر سر یک ابزار نیست؛ بلکه توافق بر سر #اصول و اهدافی است که باید همه ابزارها در خدمت آن‌ها قرار گیرند.@rahbari_plus