آیا ممکن است ما هم دچار این سندروم شویم؟پس از شناختن گناه بازمانده، این اصطلاح برای دیگر حوادث ناگوا

آیا ممکن است ما هم دچار این سندروم شویم؟پس از شناختن گناه بازمانده، این اصطلاح برای دیگر حوادث ناگوار هم به کار برده شد و احمدی معتقد است همین حالا ممکن است بسیاری از ایرانی‌ها با آن دست و پنجه نرم كنند: «در کشاکش خیزش انقلابی ژینا بسیاری از جان‌های جوان از دست رفت. بسیاری سلامتی و آزادی‌شان را از دست دادند. این در حالی‌ست که بسیاری دیگر به گمان خودشان جان سالم به در بردند و با جراحت گلوله‌های ساچمه‌ای به خانه‌های‌شان بازگشتند. بسیاری از نجات‌یافتگان ممکن است از خود بپرسند چرا من زنده‌ام در حالی‌که نیروهای سرکوبگر دوستم را در همان مکانی که من هم شعار می‌دادم کشتند؟ شاید خواهر یا برادر یک «شهید» از خود بپرسد، اگر آن روز جلوی او را برای بیرون رفتن از خانه گرفته بودم حالا زنده بود. مادرش ممکن است دایم با خود مرور کند، اگر همراهش رفته بودم زنده می‌ماند. یا همشهری‌اش بگوید اگر از ترس فرار نکرده بودم و بسیاری اگرهای دیگر.»این روان‌شناس بالینی می‌گوید این تنها به ایرانی‌هایی که در داخل کشور هستند ختم نمی‌شود و احتمالا کسانی که در خارج از کشور هستند و به خصوص کنشگران هم درگیر این احساس هستند: «ممکن است کنشگری در خارج به خود بگوید عزیزترین جان‌ها به امید آزادی در خاک ایران می‌غلتند در حالی که من در خارج از ایران کاری از دستم بر نمی‌آید. جان من سزاوارتر از جان آن‌ها نیست. چرا من زنده‌ام و هر روز سر کار می روم؟ بچه‌هایم را به مدرسه می‌برم در حالی که همه این‌ها از رفتگان دریغ شده است. این سوال‌ها و احساسات به جسم و روح انسان چنگ می‌زند و باعث فرسودگی روان می‌شود.»سندروم گناه بازمانده چگونه بروز می‌دهد؟حالا چطور بفهمیم به این سندروم دچار شده‌ایم؟ میزان و شدت احساس گناه بازمانده بین افراد متفاوت است. علایم احساس گناه بازمانده می‌تواند روانی یا فیزیکی باشد و اغلب مشابه علایم اختلال استرس بعد از سانحه (ptsd) است.شایع ترین علایم روانی می‌توانند این‌ها باشند: احساس ناتوانی، فلش بک از حادثه، کم انگیزه شدن به زندگی، نوسان اخلاقی و عصبانی شدن، فکرهای وسواسی و زیاد در مورد حادثه و فکر خودکشی. علایم فیزیکی هم ممکن است شامل تغییر در اشتها، اختلال در خواب، سر درد، حالت تهوع یا معده درد و ضربان قلب بالا باشد.چه کسانی بیش‌تر در معرض این سندروم هستند؟اگرچه اغلب پس از بلاهای طبیعی و حوادث تلخ این احساس به سراغ بازمانده‌ها می‌رود، اما کنشگرها ممکن است به دلیل نوع فعالیت‌هایشان و احساس مسئولیت نسبت به جامعه و مردم بیش‌تر در معرض این سندروم باشند. در بین کنشگران، آن‌هایی که در تبعید هستند اغلب دچار این احساس هستند. کنشگری در تبعید مستلزم سطوح مختلفی از مبارزه است. اولین و سخت‌ترین آن تنها بودن است. مخصوصا برای کسانی که به طور ناگهانی خانواده، جامعه و حامیان‌شان را از دست داده‌اند. تحمل سختی‌ها با حمایت و همراهی دیگران آسان‌تر است. این تنهایی معمولا با احساس گناه بازمانده همراه است.اغلب این کنشگرها کسانی هستند که زنده مانده‌اند یا آسیب کمتری دیده‌اند در حالی که همکاران‌شان جان‌شان را از دست داده‌اند، یا زندانی شده‌اند. آنها برای آزادی‌ای که دارند احساس گناه می‌کنند. در برخی از موارد این احساس بیش‌تر هم می‌شود؛ برای مثال دیدن پیام دوستی که پیش از دریافت جواب دستگیر شده یا کشته شده، یا اختلاف نظر با کسی که حالا کشته شده یا مواردی از این دست.همین‌طور ممکن است افرادی که تروما را تجربه کرده‌اند بیش‌تر در معرض احساس گناه بازمانده باشند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تجربه تروما در دوران کودکی می‌تواند احتمال ایجاد احساس منفی بعد از رویدادهای تهدید کننده را افزایش دهد.عوامل دیگر موثر در ایجاد احساس گناه بازماندهعوامل دیگری که خطر ایجاد احساس گناه در بازماندگان را افزایش می‌دهد این‌ها هستند:- سابقه افسردگی: افرادی که افسرده هستند یا در گذشته آن را تجربه کرده‌اند.- عزت نفس پایین: افراد با عزت نفس پایین ممکن است ارزش کمتری برای سلامتی‌شان قائل شوند. و زمانی که نجات پیدا می‌کنند مدام این سوال را می پرسند که آیا مستحق این شانس بوده‌اند یا نه. این می‌تواند منجر به احساس بی‌کفایتی و احساس گناه شود.- فقدان حمایت اجتماعی: افرادی که شبکه محکمی از حمایت اجتماعی ندارند ممکن است بیش‌تر علایم احساس گناه بازمانده را تجربه کنند.- مهارت‌های مقابله‌ای ضعیف: افرادی که از مقابله با استرس اجتناب می‌کنند بیش‌تر مستعد ابتلا به استرس بعد از سانحه(ptsd) هستند.مقابله با سندرم احساس گناه بازماندهمانند سایر چالش‌های سلامت روان، راه‌هایی هم برای مقابله با احساس گناه بازمانده وجود دارد. در ادامه راهکارهای مهرنوش احمدی برای در امان ماندن از این سندروم را می‌خوانید: