⁉️سوال: 🕌 آیا سیدنا محمد ﷺ در نماز خودشان «السلام عليك أيها النبي» می‌گفتند؟و چگونه بر خودشان صلوات می‌فرستادند؟این سؤال را می‌توان بر اساس منابع معتبر فقهی مذهب شافعی، بسیار روشن پاسخ داد:1) تشهد سیدنا محمد ﷺبله؛ تشهدی که از سیدنا محمد ﷺ نقل شده، همان تشهدی است که به امت تعلیم داده‌اند و در آن می‌فرمودند:«السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ»و در ادامه:«أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ»یا در روایت مشهور ابن مسعود:«وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله»امام شافعی رحمه‌الله در الأم تشهد ابن عباس رضی‌الله‌عنهما را نقل می‌کند و سپس صریحاً می‌گوید:«وبهٰذا نقول»یعنی:«ما نیز همین را می‌پذیریم و بر اساس آن عمل می‌کنیم.»و امام شافعی رحمه‌الله این تشهد را بر دیگر صورت‌های نقل‌شده ترجیح می‌دهد.اما سؤال مهم شما این است:آیا خودِ سیدنا محمد ﷺ نیز همین «السلام عليك أيها النبي» را می‌گفتند؟در اینجا علمای بزرگ شافعی پاسخ بسیار روشنی داده‌اند.امام زکریا انصاری رحمه‌الله در أسنى المطالب می‌نویسد:«والمنقول أنه صلى الله عليه وسلم كان يقول في تشهده: وأشهد أني رسول الله»یعنی:«نقل شده که پیامبر ﷺ در تشهد خود می‌فرمود: «گواهی می‌دهم که من فرستاده خدا هستم.»اما بلافاصله این نقل را رد می‌کند و می‌گوید:«قال الزركشي: وهو ممنوع، بل المنقول أن تشهده كتشهدنا»یعنی:«زركشی گفته است: این سخن پذیرفتنی نیست؛ بلکه آنچه نقل شده این است که تشهد پیامبر ﷺ مانند تشهد ما بوده است.»این عبارت بسیار مهم است:«بل المنقول أن تشهده كتشهدنا»یعنی:«بلکه نقل شده که تشهد خودِ سیدنا محمد ﷺ مانند تشهد ما بوده است.»📚 أسنى المطالب شرح روض الطالب، زکریا انصاری، ج ۱، ص ۱۶۴.همین مطلب را امام علی قاری رحمه‌الله نیز نقل می‌کند و می‌گوید:«والمقول أن تشهده عليه الصلاة والسلام كتشهدنا»یعنی:«قول معتبر این است که تشهد سیدنا محمد ﷺ همانند تشهد ما بوده است.»و ادعای اینکه ایشان می‌گفتند:«وأشهد أني رسول الله»را بی‌اصل می‌داند.از سوی دیگر، ابن حجر هیتمی رحمه‌الله در تحفة المحتاج هنگام شرح «السلام عليك أيها النبي» همین مسئله را مطرح کرده و می‌نویسد:«انظر هل كان صلى الله عليه وسلم يقول في تشهده هكذا أو كان يقول السلام علي فإن كان الأول وهو الظاهر...»یعنی:«باید بررسی کرد که آیا خود پیامبر ﷺ در تشهدشان همین‌گونه [السلام عليك أيها النبي] می‌گفتند یا می‌گفتند: السلام علي؛ و اگر احتمال اول را بگیریم ـ که ظاهرتر است ـ ...»سپس برای اینکه «السلام عليك» با اینکه خودِ پیامبر ﷺ مخاطب است چگونه توجیه می‌شود، توضیحاتی ذکر می‌کند.بنابراین در مذهب شافعی، قولی که علمای بزرگ بر آن تکیه کرده‌اند این است که تشهد سیدنا محمد ﷺ همان تشهدی بوده که برای امت تعلیم داده است؛ یعنی:«التحيات لله... السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته...»و در شهادت:«وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله»یا بنا بر روایت ابن عباس:«وأشهد أن محمدًا رسول الله».📚 الأم امام شافعی؛ أسنى المطالب زکریا انصاری؛ تحفة المحتاج ابن حجر هیتمی.2) سیدنا محمد ﷺ چگونه بر خودشان صلوات می‌فرستادند؟در این مسئله نیز صیغه‌ای که خود سیدنا محمد ﷺ تعلیم داده‌اند و در منابع فقهی شافعی آمده، روشن است:«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.»یعنی:«خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود بفرست، همان‌گونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم درود فرستادی؛ و بر محمد و خاندان محمد برکت عطا کن، همان‌گونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم برکت عطا کردی؛ همانا تو ستوده و بزرگواری.»امام شافعی رحمه‌الله در الأم علاوه بر روایت تعلیم صلوات، روایتی را نیز نقل می‌کند که در آن آمده:«عن النبي ﷺ أنه كان يقول في الصلاة»یعنی:«از سیدنا محمد ﷺ روایت شده که ایشان در نماز چنین می‌فرمودند...»و سپس همین صیغه صلوات را می‌آورد.فقهای شافعی نیز همین صیغه را در تشهد آخر به‌عنوان صیغه کامل صلوات ذکر کرده‌اند. نهایةالمحتاج می‌گوید صیغه کامل‌تر، همان چیزی است که در روایات آمده:«اللهم صل على محمد وآله... وبارك على محمد وآله...»و تحفة المحتاج نیز صیغه کامل را با همین مضمون نقل می‌کند.📌📚 منابع :الأم، امام شافعی؛مسند الشافعي؛أسنى المطالب، زکریا الأنصاري؛تحفة المحتاج، ابن حجر الهيتمي؛نهاية المحتاج، شمس‌الدین الرملی؛المجموع، امام نووی.صدای اهل سنّت 🔗https://t.me/sedaye_ahle_sonnat