◀️ زیارت اربعین، نشانه ایمان؟۲ از ۶✍ محقق و نویسنده: م عمنظور از علامت‌های مؤمن در این حدیث چیست؟اگر دقیقتر در این روایت بنگریم متوجه می‌شویم که موارد یادشده غیر از زیارت اربعین، همگی مواردی است که محل تفاوت بین شیعه و سنی است نه ضرورتا نشانه درجات بالای ایمان: ۱- مجموع نمازهای واجب و نافله و شب مطابق روایات شیعی ۵۱ رکعت است در حالی که این تعداد در میان اهل تسنن ۲۹ رکعت یا اعداد دیگری است. ۳- اهل تسنن انگشتری را در دست چپ خود قرار می‌دهند. ۴- اهل تسنن بر غیر از خاک و زمین هم سجده می‌کنند. ۵- اهل تسنن بسم الله الرحمن الرحیم آغاز سوره‌ها را آرام می‌خوانند.این که کسی انگشتر در دست راست خود بکند دلیلی برای بهره‌مندی او از درجات بالای ایمان نیست. چه بسیار کسانی که معتقد به امامت امامان ما هستند و مثلا انگشتری هم به دست راست می‌کنند در عین حال مرتکب بسیاری از گناهان می‌شوند و از خدا ترسی ندارند. پس روشن است که منظور از علامات مؤمن در این روایت، نشانه‌هایی برای تشخیص دادن مذهب یک مسلمان است. یعنی مثلا در زمان حیات امام عسکری و حتی قبل و بعد از ایشان مسلمانان اعم از شیعه و سنی کنار هم زندگی می‌کردند و اگر کسی می‌خواست تشخیص دهد که مذهب فرد مورد نظرش چیست، این نشانه‌ها به او کمک می‌کرده. درواقع در این حدیث منظور از واژه مؤمن، فرد دارای باور شیعی است، نه شیعه‌ای که مصداق یک مؤمن واقعی است.در این خصوص به روایت زیر توجه کنید:در کتاب مدینة معاجز الأئمة از امام عسکری علیه السلام نقل شده که می‌فرمایند: موارد اختلاف بین شیعیان و اهل تسنن در ده چیز است: ۱- نماز ۵۱ رکعت ۲- پیشانی بر خاک گذاشتن ۳- انگشتری به دست راست کردن ۴- جملات اذان و اقامه را دو بار دو بار گفتن ۵- حی علی خیر العمل ۶- بسم الله الرحمن الرحیم را در دو سوره دو رکعت اول نماز با صدای جوهردار گفتن ۷- قنوت در رکعت دوم نمازها ۸- نماز عصر در هنگامی که خورشید سفید رنگ و صاف است (نه هنگام زرد رنگی آن) ۹- نماز صبح به صورت مغسلة (معنی‌اش را نمی‌دانم) ۱۰- خضاب سر و محاسن با وسمة (نام گیاهی است)و روایت دیگری هم در تفسیر برهان امام صادق ذیل آیه «و مِن شیعته لإبراهیم» نقل شده که امام صادق ۴ نشانه را برای بازشناسی شیعیان به این شکل بیان می‌کنند: ۱- نماز ۵۱ رکعت ۲- بسم الله الرحمن الرحیم را با صدای جوهردار گفتن ۳- قنوت قبل از رکوع ۴- انگشتری به دست راست کردنخب، اگر باز در حدیث زیارت اربعین نگاه کنیم، می‌بینیم علامت دوم نقل شده در این حدیث، یعنی زیارت اربعین از سنخ علامات تشخیص شیعه از سنی نیست. چون این گونه نیست که در تعالیم امامان آمده‌باشد که زمان زیارت امام حسین در اربعین است و در مکتب اهل تسنن زمان دیگری برای زیارت ایشان معین شده‌باشد.به عنوان مثال به این حدیث امام سجاد که صدوق در خصال آورده بنگرید: علامت مؤمن ۵ چیز است. ۱- دوری از گناه در تنهایی ۲- صدقه در مقدار کم (یا در حال کم بضاعتی) ۳- شکیبایی هنگام مصیبت ۴- بردباری هنگام عصبانیت ۵- راستگویی هنگام ترس. همین طور که پیداست، این موارد نشانه‌های ایمان است نه ملاک تمایز مذهب. اما روایت زیارت اربعین چنین نیست.این بود که به نظرم رسید مشکلی وجود دارد. اول اینکه حدیث فاقد سند است و فقها معمولا به احادیث بدون سند اعتماد کاملی ندارند. آنها حتی احادیث دارای سند را به لحاظ اعتبار رجال آن مورد بررسی قرار می‌دهند حتی اگر از محدثین تراز اول مثل کلینی و صدوق باشند چه رسد به حدیثی که اصلا سلسله راویان آن موجود نباشد. چطور ممکن است به برداشت از چنین حدیثی دامن بزنند تا حدی که حرکتی جهانی برپا شود؟! و دوم اینکه به فرض صحت انتساب روایت به امام عسکری، اگر به محتوای حدیث بنگریم نمی‌توانیم مطمئن باشیم که مورد دوم از علامات مؤمن یعنی زیارت اربعین به‌درستی نقل شده‌باشد چون با چهار علامت دیگر مطابق توضیحاتی که بالاتر دادم سازگار نیست.بدین ترتیب کنجکاو شدم که شاید در مراحل نسخه‌برداری از این حدیث، اشتباهی صورت گرفته و اصل حدیث چیز دیگری بوده. به همین خاطر به جستجو پرداختم. ابتدا روایات کتاب خصال درباره عدد ۴۰ را دیدم و موردی نیافتم که محل اختلاف شیعه و سنی باشد. سپس به منابع دیگری برای بررسی موارد اختلاف شیعه و سنی مراجعه کردم. مطابق بعضی روایات، پیامبر در ابتدای رسالتشان زیارت اهل قبور را منع کردند و بعد از چند سال بدان اجازه فرمودند و این شد که تا کنون بعضی از اهل تسنن زیارت اهل قبور را جائز نمی‌دانند در حالی که بقیه مسلمانان و عموم شیعیان آن را سنت دینی برمی‌شمرند. از این رو به نظرم رسید شاید در اصل حدیث، علامت دوم «زیارت قبور مؤمنین» بوده و در نسخه‌برداری‌ها به‌اشتباه تبدیل به «زیارت اربعین» شده‌است. البته این تنها یک احتمال بیشتر نیست.@sabk_zendegi_dini