✳️به یاد #فردوسی بزرگ#شاهنامه برای ایرانیان، تنها یک متنِ ادبی نیست که ارزش‌های ادبی یا فرهنگی یا زب

✳️به یاد #فردوسی بزرگ#شاهنامه برای ایرانیان، تنها یک متنِ ادبی نیست که ارزش‌های ادبی یا فرهنگی یا زبانی یا تاریخی داشته باشد؛ بلکه این کتابِ بی‌همتا، دانشنامه یا فرهنگنامه‌ای است که همه‌ی جنبه‌های فکری و فرهنگی و مسائل مربوط به زندگی در آن گردآمده است. برشمردن و فهرست کردنِ شمارِ موضوع‌های شاهنامه، کاری بسیار دشوار و زمان‌بَر است. می‌توان گفت: هیچ‌نکته‌ی مرتبط با زندگی فردی و جمعی نیست که با صراحت یا در ضمنِ مطلبی دیگر، بیان نشده باشد. اندیشه‌های دینی و حکمت آمیز درباره‌ی خدا، خِرَد، دین و باورهای #اسطوره‌ای، تنها بخشِ کوچکی از مطالبِ شاهنامه است. درضمن داستان‌ها، هرچه به زندگی فردی و اجتماعی یا خانوادگی ربطی داشته باشد، از آدابِ تولد گرفته تا آیین‌های سوگواری، مسائل مربوط به جنگ، صلح، رسومِ زناشویی، نامه‌نگاری، آیین‌های تربیتی و آموزشی، مناسبات اداری و حکومتی، تفریحات، عشق ورزی، باده‌گساری، آدابِ سُفره و غذاخوری، موسیقی و آواز، رقص، داستان‌گویی زنان، خرافه‌ها، باورها، بیم‌ها، امیدها و...در شاهنامه به گونه‌ای مختصر یا مفصّل آمده است. گوشه‌ای از زندگی را نمی‌توان یافت که به آن، سری نزده باشد. آشکار است که نمونه‌آوردن برای هرمورد، فرصتی فراهم و مجالی ممکن می‌خواهد و سخت به درازا می‌کشد. هرکس باید خود به این کتاب سری بزند و هرآنچه می‌خواهد بیابد.#شاهنامه کتاب آزادیشاهنامه را تاکنون به نام‌های گوناگون خوانده‌اند: هویّتِ زبان فارسی، سندملیّتِ ایرانی، کتاب حماسه، تاریخِ پیش از اسلام و.... هریک از این نام‌ها به محتوای ویژه مربوط است و درجای خود، درست می‌نماید. شاید بتوان نامِ دیگری هم براین کتاب افزود:شاهنامه، کتاب آزادی.آزادی و آزادی‌بخشی در سراسر شاهنامه جلوه دارد: #گیومرث، نخستین پادشاه ایرانیان (به نظر گروهی، نخستین انسان نیز هست) می‌کوشد تا آدمی را از بندِ طبیعت رها سازد و به او گونه‌ای آزادی ببخشد. گیومرث، کوه‌نشین بود و هنوز شهرنشینی آغازنشده‌بود. لباس‌پوشیدن و پرورشِ جانوران را او آغازنمود. پس از او«هوشنگ» می‌آید و:به فرمانِ یزدانِ پیروزگر،               به داد و دَهِش، تنگ بستش کمر.وزان پس جهان یکسر آباد کرد،      همه روی گیتی، پُر از دادکرد.#هوشنگ، با کشفِ آتش، استخراجِ فلزات و آهنگری را بنیاد نهاد. از دریا به دشت و کویر، آب‌رسانی کرد و کشاورزی را رونق ‏داد.  جانورانی چون: گاو، خر و گوسفند را اهلی نمود. ازپوست جانورانِ وحشی جامه ساخت. هرکس به کشت و کار ‏پرداخت. این کارها به رهایی انسان از تنگناهای طبیعت یاری رساند. سپس #جمشید بر سرکار آمد و کوشش‌های بسیار به کار بست و به آزادی بیشتر بشر همت گُماشت. اما در پایان، به جهتِ آمیختنِ دین و سیاست، نخستین استبدادِ شناخته شده را حاکم ساخت که به روی کار آمدن ضحّاک منجر  شد. پادشاهی جمشید هفتصدسال بود. جمشید نخستین پادشاهی است که دین و سیاست را با هم آمیخت و گفت:‏منم، گفت: با فَرّهِ ایزدی،             هَمَم شهریاری و هم موبَدی.بَدان را زِ بَد، دست کوته کنم،       روان را سوی روشنی، رَه کنم.او می‌خواست با ازمیان بُردنِ بَدی‌ها، مردم را به بهشت برسانَد و روانشان را روشن نماید.  روشِ او، به روی ‏کارآمدنِ #ضَحّاک» و ایجادِ دوزخ درکشور انجامید. نخستین کاری که جمشید کرد، ساختِ سِلاح و جامه و ابزارهای جنگی و ‏گسترش روحیه‌ی جنگاوری بود:‏نُخست آلتِ جنگ را دست بُرد،    درِ نام جُستن به گُردان سپرد.به فَرِّ کیی، نرم کرد آهنا؛            چو خود و زِره کرد و چون جوشنا.در پی استبداد و ستم جمشید و سپس ضحاک، نخستین جنبشِ آزادی خواهیِ سیاسی نیز رخ داد. کاوه و فریدون، نماد این آزادی‌خواهی اجتماعی و سیاسی هستند. گذشتن #رستم از هفت‌خان، برای رهایی #کیکاووس»که می‌توان آن را نمادِ تربیتِ سیاسی حاکم برای حکومتی عادلانه نامید، گذشتن اسفندیار از هفت‌خان، برای رهایی خواهرانش( نماد آزادی زنان) آزادی بیژن از چاه افراسیاب، آزادی ایران بانیروی مردم و رهبری  کیخسرو، آزادی از تعلّقات جهانی که از سوی کیخسرو صورت گرفت و حکومت را رها کرد تا خود به رستگاری برسد و آموزشی ارجمند به سیاستمداران دهد که رازِ نیک‌نامی و رمزِ بقای جامعه و نیرومندیِ آن، در انتقالِ خودخواسته و به موقعِ قدرتِ سیاسی به دیگران است، آزادی‌های میهن دوستانه(کوشش گُردآفرید برای رهایی ایران از دست #سهراب) و...همه از کوشش برای هرگونه آزادی فرد و جامعه نشان دارد.کار بزرگِ ابوالقاسم حسن بن احمد فردوسی(329-411هجری) در رهایی زبان فارسی و هویتِ ایرانی از چیرگی بیگانگان، نشان داد که«آزادی» پایه و بنیادِ پیام‌های شاهنامه است. @SafarBeKhodeHaghighime/ezzatiparvar@SafarBeKhodeHaghighi