✔️خون به خون شستن محال آمد محال✍🏻سهند ایرانمهرخشونت‌ را در رد خون می‌بینند اما تبارش به زبان برمی‌گ

✔️خون به خون شستن محال آمد محال✍🏻سهند ایرانمهرخشونت‌ را در رد خون می‌بینند اما تبارش به زبان برمی‌گردد یعنی قبل از تن پاره پاره، زبان، تیغه‌دار شده. تیغ زبان، بر گوشت تن نمی‌نشیند بلکه در ذهن، آدم‌ها را دو دسته می‌کنند؛ «ما» و «آنها» و اول کاری که با آنها می‌شود «انسانیت‌ زدایی» است. آنها «مستحق مرگند» چرا؟ چون مثل ما فکر نمی‌کنند.بچه‌های‌شان، پدر و مادرشان و هرچیزی که به آنها ربط پیدا می‌کند هیچ نیازی به ترحم و اعتنا و شفقتی ندارد که مشمول انسان‌ها می‌شود. از اینجا به بعد، تحقیر جای مخالفت را و سرانجام، اگر کار بالا بگیرد، کشتن هم می‌تواند اسم دیگری پیدا کند؛ انتقام، اجرای عدالت،مجازات، ضرورت، انقلاب، و هرچیزی جز قتل.ماجرای «حمیدرضا رجب‌زاده» -مداحی که خود من تاکنون اسمش را هم نشنیده بودم- را از همین زاویه باید دید. آنچه تا اینجا منتشر شده، از مفقودشدن او، جست‌وجوی خانواده و دوستانش و بعد انتشار تصاویری از پیکر مثله شده‌اش حکایت دارد. خبرها، اصل قتل را منتشر کرده‌اند، اما درباره عاملان آن هنوز نمی‌شود با اطمینان حکم داد. نام سلطنت‌طلبان در فضای مجازی مطرح شده، نشانه‌هایی در گفتار و رفتار این جماعت و افراطیگری‌هایشان وجود دارد که ذهن را متوجه آنان کند، ولی میان «در فضای مجازی گفته‌اند» و «در تحقیقات ثابت شده» فاصله کمی نیست. همین فاصله را اگر جدی نگیریم، خودمان هم به بخشی از همان فضایی تبدیل می‌شویم که از آن شکایت داریم.با این همه، یک چیز در این میان به تحقیقات پلیسی احتیاج ندارد و آن این است که اگر انسانی به دلیل عقیده و وابستگی سیاسی‌اش ربوده و کشته شده باشد، جنایت است. اینکه مقتول «مداح حکومتی» بوده یا «مخالف حکومت»، چیزی از این حکم کم نمی‌کند.این حرف شاید بدیهی به نظر برسد، ولی در روزهای تب‌آلود جامعه، بدیهیات نخستین چیزهایی هستند که فراموش می‌شوند از «وطن» تا «انسان». کافی است مقتول را «خودی» ندانیم، بلافاصله ناگهان زبان تغییر می‌کند. آدمی که تا دیروز انسان بود، می‌شود مهره حکومت، مزدور، خائن، سرکوبگر، یا «فتنه‌گر، نفوذی و آشوبگر» و خلاصه هر عنوان دیگری که راه را برای بی‌اعتنایی به رنج او باز کند.آلبر کامو در «انسان طاغی» دقیقا از همین نقطه نگران است. او با شورش علیه بی‌عدالتی مشکلی ندارد؛ مسئله‌اش آنجاست که شورش، خودش را از قیدی که به خاطر آن شوریده بود، معاف کند. آدم علیه تحقیر بلند می‌شود تا بگوید انسان حرمت دارد؛ اما اگر چند قدم جلوتر به این نتیجه برسد که چون هدفش مقدس است، می‌تواند انسان دیگری را حذف کند، در واقع همان چیزی را که نفی کرده بود، به شکل دیگری بازسازی کرده است.برای کامو، مسئله فقط کشتن نیست. مسئله لحظه‌ای است که آدم برای کشتن، دلیل اخلاقی پیدا می‌کند. آن وقت دیگر گلوله فقط گلوله نیست؛ می‌شود «ضرورت تاریخی». قتل دیگر قتل نیست؛ می‌شود «مجازات». و آدمی که کشته می‌شود دیگر یک انسان نیست؛ مانعی است که باید از سر راه برداشته شود.این تغییر کوچک در زبان، گاهی فاصله میان سیاست و جنایت است.تاریخ معاصر ایران پر است از این راه‌های شوم رفته و عبرت‌ ناگرفته یکی از آنها «محمد مسعود» است؛ روزنامه‌نگاری که در «مرد امروز» تقریباً با همه درافتاده بود و زبان تند و گزنده‌ای داشت. در بهمن ۱۳۲۶ ترور شد. سال‌ها روایت غالب، دست‌کم در بخش مهمی از فضای سیاسی ایران، انگشت اتهام را به سمت دربار می‌گرفت. بعدها اما با اعترافات خسرو روزبه و دیگر اعضای سازمان نظامی حزب توده، روایت دیگری درباره نقش این جریان در ترور مسعود شکل گرفت.ماجرا به همین‌جا ختم نشد. روزبه برای بخشی از چپ ایران از یک چهره نظامی و امنیتی به یک قهرمان بدل شد. و اینجا داستان از سیاست وارد ادبیات می‌شود؛ اهل ادب علیرغم همه حسناتی که دارند، دیر منطق سرد سیاست را می‌فهمند و رمانتیک بودن و شعله و شور همیشه در این سرزمین یا هوادار داشته یا لایک و‌ فالوئر. شاملو برای روزبه «خطابه تدفین» را نوشت، کسرایی هم در «آرش کمانگیر»اشاره‌ای ستایش‌آمیز کرد اما بعدها که معلوم شد روزبه برای نجات انسانیت و عدالت(!) با چه دنائتی این قتل را انجام داده، شاملو آن شعر را پس گرفت.این بخش ماجرا برای من از خود شعر جالب‌تر است. چون آدم معمولاً به آسانی از قهرمان خودش دست نمی‌کشد. قهرمان فقط یک آدم نیست؛ بخشی از تصویری است که ما از خودمان ساخته‌ایم. اگر بپذیریم او آن چیزی نبوده که فکر می‌کردیم، باید بخشی از خودمان را هم پس بگیریم.شاید برای همین است که جامعه‌ها در برابر خشونت، فقط با قاتل طرف نیستند؛ گاهی با حافظه خودشان هم طرف‌اند. ممکن است کسی را که دست به خشونت زده، سال‌ها بعد به شکل دیگری به یاد بیاورند؛ چهره‌اش را پاک کنند، انگیزه‌اش را برجسته کنند و نتیجه کارش را کنار بگذارند.ادامه پست بعدی👇🏼