زنان در میدان کودتا : از کاخ تا خیابان🔻 سیمین کاظمی / گفتگو با پیام ما@drsiminkazemiپژوهش‌های شما ن

زنان در میدان کودتا : از کاخ تا خیابان🔻 سیمین کاظمی / گفتگو با پیام ما@drsiminkazemiپژوهش‌های شما نشان می‌دهند زنان در دو جبهه مخالف و موافق کودتای ۲۸ مرداد فعالیت داشتند. مهم‌ترین نقش‌ و عملکرد زنان در دو جبهه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟زنان ایرانی حامی کودتای ۲۸ مرداد دو گروه بودند. گروه اول زنانی از طبقه حاکم بودند (شامل زنان خانواده سلطنتی) و گروه دوم زنان روسپی که توسط کودتاچیان اجیر شده بودند. نقش زنان کاخ‌نشین مخفیانه بود و درواقع، در پشت صحنه کودتا بودند؛ ولی زنان «شهرنو» در جلوی صحنه بودند و در آشوب‌های خیابانی شرکت داشتند. از طرف دیگر، در بین طراحان خارجی کودتا نیز زنان به‌ویژه زنان انگلیسی حضور داشتند که بیشتر نقش مشاور و تحلیلگر داشتند و از کودتا به‌نفع دولت‌های انگلیس و آمریکا حمایت می‌کردند.در جبهه مخالفان کودتا و حامیان جنبش ملی‌شدن نفت کنشگران حرفه‌ای و سازمان‌یافته زنان و زنان طبقه کارگر فعالیت می‌کردند. زنان حامی جنبش ملی‌شدن نفت در مخالفت با استبداد، استعمار/امپریالیسم و ارتجاع فعال بودند و هم‌زمان از مطالبات زنان شامل حقوق اجتماعی و حق رأی دفاع می‌کردند. درواقع، در جبهه مخالفان کودتا، عاملیت زنانه فراتر از منافع شخصی و در جهت منافع ملی، مبارزه طبقاتی و مبارزه با تبعیض جنسیتی بود، اما در میان زنان حامی کودتا آنچه آنها را به میدان آورده بود، بیشتر منافع شخصی و زودگذر بود.نقش زنان روسپی یا زنان مرتبط با دربار چگونه به کودتا کمک کرد؟ انگیزه‌های آنان چه بود؟ به‌عنوان مثال زنان خانواده سلطنتی مانند «اشرف پهلوی» و «ثریا اسفندیاری» چه نقشی در کودتا داشتند و چطور می‌توان حضور سیاسی این زنان را تحلیل کرد؟نقش زنان روسپی برجسته‌تر از دو دسته دیگر، یعنی زنان دربار و زنان خارجی حامی کودتا، بود و همان‌ موقع هم این نقش مشهود بوده است. اینها، زنان محله شهرنو بودند که توسط عوامل کودتا و با واسطه خانم‌رئیس‌ها سازماندهی و بسیج شده بودند تا در خیابان علیه مصدق و به‌نفع شاه شعار بدهند. علت بسیج و سازماندهی روسپی‌ها هم این بود که جنبش ملی‌شدن نفت و برنامه‌های مصدق امیدی را در دل ملت ایران ایجاد کرده بود که با رهایی از سلطه استعماری انگلیس و مهار استبداد، وضعیت بهتری داشته باشند. بنابراین، می‌توان گفت مصدق پشتوانه مردمی قوی داشت، ولی شاه از چنین پشتوانه‌ای بی‌نصیب بود. وقتی حکومت پهلوی و پشتیبانان انگلیسی و آمریکایی‌اش درصدد سرکوب جنبش ضداستعماری ملی‌شدن صنعت نفت برآمدند، درواقع داشتند یک دولت با پشتوانه اجتماعی وسیع را سرکوب می‌کردند. برای همین، بخشی از نقشه کودتاچیان این بود که کودتا را یک خواست مردمی جا بزنند و ازآنجاکه پشتوانه مردمی واقعی نداشتند، دست به اجیر کردن روسپی‌ها و اوباش تهران زدند و در تبلیغاتشان اصرار داشتند که این اجیرشدگان را به‌نام «ملت ایران» جا بزنند. پیش از کودتا، زنان روسپی یک بار در واقعه نهم اسفند (به‌همراه اوباش و نظامیان با لباس مبدل) برای حمایت از شاه بسیج شده بودند، اما اوج نقش‌آفرینی آنها در کودتای ۲۸ مرداد بود. آنچه این دسته از زنان را وارد این معرکه کرد، می‌تواند چند دلیل داشته باشد. اولاً اینکه در ازای این حضور خیابانی پول گرفته بودند و اجیر شده بودند. ثانیاً اینها مقهور روابط قدرت در شهرنو بودند و مجبور بودند از دستورات خانم‌رئیس‌هایشان اطاعت کنند. ثالثاً زنان شهرنو به‌واسطه شغلشان مطرودینی بودند که در انزوا بودند و از زندگی اجتماعی و جریان اصلی جامعه کنار گذاشته شده بودند. در مقطع کودتا این گروه رانده‌شده مورد توجه قدرت حاکم قرار گرفته بود و نقشی اجتماعی برای آنها در نظر گرفته شده بود؛ چنین نقشی برای زنان روسپی می‌توانست جبران‌کننده تحقیری باشد که همیشه با آن مواجه بوده‌اند.از بین زنان خانواده سلطنتی مشخصاً نقش اشرف پهلوی برجسته‌تر از دیگران است. او قبل از کودتا در خارج از ایران بود و برای انتقال پیام محرمانه نیروهای خارجی کودتا مخفیانه وارد ایران شد و آن پیام را توسط ثریا اسفندیاری به شاه رساند. «تاج‌الملوک آیرملو»، ثریا اسفندیاری و اشرف پهلوی به‌خاطر محدودیت‌هایی که مصدق بر اختیارات شاه و خانواده سلطنتی اعمال کرده بود، و به‌خطرافتادن منافع شخصی‌شان با مصدق مخالفت می‌کردند و در کودتا همکاری داشتند. به‌دلیل آنکه فاقد جایگاه سیاسی قانونی بودند و حق مداخله رسمی در امور سیاسی را نداشتند، کنشگری آنها غیررسمی، غیرعلنی و البته غیرقانونی بود. آنها به‌دنبال انتقام‌جویی از مصدق و جنبش ملی‌شدن نفت بودند و تا جایی که توانستند در برانداختن جنبش و رهبری آن تلاش کردند.ادامه در لینک:https://payamema.ir/payam/137764/