🔺 سه ضلع عشق از نگاه طرحواره‌درمانیآیا صمیمیت، شور و تعهد واقعاً برای ساختن یک رابطه سالم کافی‌اند؟

🔺 سه ضلع عشق از نگاه طرحواره‌درمانیآیا صمیمیت، شور و تعهد واقعاً برای ساختن یک رابطه سالم کافی‌اند؟در بسیاری از مطالب روان‌شناسی، عشق را با سه مؤلفه توضیح می‌دهند:🔸 صمیمیت🔸 شور و هیجان🔸 تعهدترکیب این سه، بدون تردید می‌تواند بخش مهمی از یک رابطه عاطفی را توضیح دهد.اما از نگاه طرحواره‌درمانی یک سؤال اساسی باقی می‌ماند:❗ آیا هر صمیمیتی سالم است؟❗ آیا هر شور و هیجانی عشق است؟❗ آیا هر تعهدی نشانه بلوغ عاطفی است؟پاسخ، الزاماً «بله» نیست.زیرا ما فقط وارد یک رابطه نمی‌شویم؛طرحواره‌ها، نیازهای برآورده‌نشده و ذهنیت‌های خود را نیز وارد رابطه می‌کنیم.---🟠 ضلع اول: صمیمیتصمیمیت سالم یعنی:🔹 بتوانم خود واقعی‌ام را نشان بدهم؛🔹 احساساتم را بیان کنم؛🔹 نیازهایم را مطرح کنم؛🔹 آسیب‌پذیر باشم؛🔹 شنیده و درک شوم؛🔹 و در عین نزدیکی، هویت و مرزهای خودم را حفظ کنم.اما گاهی چیزی که اسمش را «صمیمیت» می‌گذاریم، در واقع:❌ وابستگی❌ چسبندگی❌ کنترل❌ اطمینان‌خواهی افراطی❌ ترس از تنهایی❌ خودافشایی بدون مرزاست.مثلاً فردی که دائماً می‌پرسد:«کجایی؟»«با کی هستی؟»«چرا جوابم را ندادی؟»«هنوز دوستم داری؟»ممکن است تصور کند چون خیلی به شریکش اهمیت می‌دهد، پس رابطه‌شان بسیار صمیمی است.اما از منظر طرحواره‌درمانی باید پرسید:«آیا این رفتار از عشق می‌آید یا از فعال‌شدن طرحواره رهاشدگی و ترس از دست دادن؟»---🔴 ضلع دوم: شور و هیجانشور و کشش، بخش مهمی از رابطه عاطفی است.اما یک اشتباه بسیار رایج وجود دارد:«هرچه رابطه شدیدتر باشد، عشق عمیق‌تر است.»نه لزوماً.گاهی شدت رابطه حاصل ترکیبی از:🔥 کشش🔥 اضطراب🔥 عدم اطمینان🔥 رابطه گرم و سرد🔥 ترس از دست دادن🔥 حسادت🔥 تعقیب و عقب‌نشینی🔥 آشتی و قهرهای مکرراست.در چنین شرایطی ممکن است فرد بگوید:««من هیچ‌وقت کسی را این‌قدر دوست نداشته‌ام.»»اما سؤال طرحواره‌درمانی این است:«این رابطه چه چیزی را در تو فعال کرده است؟»ممکن است فردی با طرحواره رهاشدگی، به‌طور ناخودآگاه جذب فردی شود که دائماً نزدیک و دور می‌شود.چرا؟چون این رابطه یک الگوی هیجانی آشنا را فعال می‌کند.و چیزی که آشناست، الزاماً سالم نیست.گاهی انسان چیزی را با «عشق» اشتباه می‌گیرد که در واقع برای سیستم هیجانی او آشنا و شدید است.---🔵 ضلع سوم: تعهدتعهد یعنی انتخاب آگاهانه برای حفظ رابطه، مسئولیت‌پذیری و تلاش برای ساختن رابطه.اما:ماندن به هر قیمت = تعهد نیست.ممکن است فرد سال‌ها در یک رابطه ناسالم بماند، اما دلیل ماندنش عشق نباشد.بلکه:«اگر بروم، تنها می‌مانم.»«چه کسی بعداً من را می‌خواهد؟»«من باید همه‌چیز را تحمل کنم.»«من مسئول خوشبختی او هستم.»«طلاق یعنی شکست.»«به خاطر بچه‌ها باید بمانم.»«اگر او را ترک کنم، آدم بدی هستم.»اینجا باید بررسی کنیم آیا «تعهد» واقعاً از بزرگسال سالم می‌آید یا از طرحواره‌ها و سبک‌های مقابله‌ای.مثلاً:🔸 ایثار افراطی🔸 اطاعت🔸 وابستگی/بی‌کفایتی🔸 رهاشدگی🔸 نقص/شرم🔸 معیارهای سختگیرانهمی‌توانند فرد را در رابطه‌ای نگه دارند که ماندن در آن الزاماً سالم نیست.تعهد سالم یعنی:«من انتخاب می‌کنم بمانم.»نه:«من نمی‌توانم بروم.»این دو جمله از نظر روان‌شناختی بسیار متفاوت‌اند.---🧠 اما طرحواره‌درمانی یک لایه عمیق‌تر را نشان می‌دهدما معمولاً در رابطه می‌پرسیم:«آیا او من را دوست دارد؟»اما طرحواره‌درمانی سؤال‌های دیگری هم می‌پرسد:🔹 آیا نیازهای هیجانی بنیادین من در این رابطه دیده می‌شوند؟🔹 آیا می‌توانم بدون ترس از طرد شدن، نیازهایم را بیان کنم؟🔹 آیا می‌توانم «نه» بگویم؟🔹 آیا می‌توانم هم نزدیک باشم و هم استقلال خودم را حفظ کنم؟🔹 آیا در رابطه احساس امنیت دارم؟🔹 آیا رابطه باعث رشد من می‌شود یا بیشتر طرحواره‌های ناسازگارم را فعال می‌کند؟🔹 آیا شریکم را همان‌طور که هست دوست دارم یا می‌خواهم او را به جبران‌کننده زخم‌های کودکی‌ام تبدیل کنم؟🔹 آیا من شریک عاطفی خود را انتخاب کرده‌ام یا طرحواره‌هایم برای من انتخاب کرده‌اند؟---⚠️ این جمله را جدی بگیرید:«گاهی ما عاشق آدم‌ها نیستیم؛ عاشق احساسی هستیم که امیدواریم آنها در ما ایجاد کنند.»فردی که در کودکی محرومیت هیجانی داشته، ممکن است در بزرگسالی به دنبال کسی باشد که بالاخره به او احساس «دیده‌شدن» بدهد.فردی که از رهاشدگی می‌ترسد، ممکن است به دنبال کسی باشد که دائماً حضورش را تضمین کند.فردی که احساس نقص و دوست‌داشتنی نبودن دارد، ممکن است رابطه را به میدان اثبات ارزشمندی خود تبدیل کند.و فردی که در کودکی یاد گرفته برای حفظ رابطه باید از نیازهای خودش بگذرد، ممکن است «فداکاری» را با «عشق» اشتباه بگیرد.