«شست‌وشوی حیثیتی» (Reputation Laundering)در ادبیات علوم سیاسی و جامعه‌شناسی اقتصاد، به‌ویژه در دهه‌ه

«شست‌وشوی حیثیتی» (Reputation Laundering)در ادبیات علوم سیاسی و جامعه‌شناسی اقتصاد، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، پدیده‌ای با عنوان شست‌وشوی حیثیتی (Reputation Laundering) مورد توجه قرار گرفته است؛ مفهومی که به تلاش عامدانه افراد یا نهادهای دارای قدرت اقتصادی یا سیاسی برای بهبود وجهه عمومی خود از طریق اقدامات نمادین یا بشردوستانه اطلاق می‌شود. این تلاش اغلب با هدف منحرف کردن افکار عمومی از منافع ساختاری، رفتارهای ضداخلاقی یا انحصارگرایانه‌ی آن‌ها صورت می‌گیرد.مطالعات نشان می‌دهند که نخبگان اقتصادی، به‌ویژه کسانی که در نظام‌های رانتی یا شبه‌انحصاری فعال هستند، از طریق تأسیس مدارس، بیمارستان‌ها، بنیادهای خیریه و حمایت از آموزش، نه صرفاً برای «کمک» به جامعه، بلکه برای حذف سؤالات بنیادین درباره چگونگی تولید ثروت‌شان و مشروعیت قدرت‌شان عمل می‌کنند (Cooley & Ron, 2002; Carnegie & Dolan, 2015).نمونه تطبیقی:در سال‌های اخیر، افراد ثروتمندی نظیر الیگارش‌های روسی، شیوخ خلیج فارس، یا میلیاردرهای صنایع استخراجی در آفریقا، از طریق سرمایه‌گذاری در مؤسسات علمی غربی، تلاش کرده‌اند لکه‌های حیثیتی خود را بپوشانند؛ به‌نحوی که مؤسسات دریافت‌کننده کمک‌ها نیز در این شست‌وشو شریک شده‌اند.نسبت با ایران:در ایران نیز چهره‌هایی چون کاظم قلم‌چی، که از ساختارهای انحصاری و رقابت‌زدوده بازار کنکور سود کلانی برده‌اند، با مدرسه‌سازی یا ثبت‌نام رایگان تعداد اندکی دانش‌آموز مستضعف در آزمون‌های خود(به اسم بورسیه آموزشی!)، تلاش کرده‌اند چهره‌ای «فرهیخته و خیر» از خود در حافظه عمومی و ساختار حاکم تثبیت کنند. اما آنچه نادیده گرفته می‌شود، سهم چنین بازیگرانی در بازتولید نابرابری آموزشی، فشار روانی بر نوجوانان، کالایی‌سازی علم و خنثی‌سازی آموزش عمومی است.بنابراین، خیر بودنِ فرد، نفی‌کننده‌ی نقش ساختاری او در تولید بحران‌های اجتماعی نیست. بلکه از منظر انتقادی، می‌توان چنین کنش‌هایی را بخشی از «مهندسی تصویر» دانست، نه لزوماً تبلورِ ارزش‌های اخلاقی.«کار خیر»، هرچند ممکن است در سطح خرد مفید باشد، در سطح کلان می‌تواند صرفاً نقابی باشد بر صورت سازوکارهایی که خود عامل ایجاد رنج و نابرابری‌اند.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Reputation_laundering