اثر زبان خارجی (Foreign-Language Effect)یکی از یافته‌های موج سوم علوم شناختی این است که وقتی افراد ب

اثر زبان خارجی (Foreign-Language Effect)یکی از یافته‌های موج سوم علوم شناختی این است که وقتی افراد به زبان دوم فکر می‌کنند یا تصمیم می‌گیرند، انتخاب‌هایشان با زمانی که از زبان مادری استفاده می‌کنند، تفاوت قابل توجهی دارد. این پدیده به نام اثر زبان خارجی شناخته می‌شود.شرح آزمایش معروف (مساله قطار در اخلاق، Trolley Problem)از شرکت‌کنندگان خواسته شد تا به یک معضل اخلاقی کلاسیک پاسخ دهند:یک قطار در حال حرکت به سمت پنج کارگر است که روی ریل گیر افتاده‌اند و خواهند مرد. شما کنار اهرمی ایستاده‌اید که با کشیدن آن، قطار به ریل دیگری هدایت می‌شود، اما در آن ریل یک کارگر تنها وجود دارد که او نیز کشته خواهد شد. آیا اهرم را می‌کشید؟نتایج جالبوقتی شرکت‌کنندگان این پرسش را به زبان مادری خود می‌خواندند، پاسخ‌ها اغلب احساسی‌تر بود. بسیاری حاضر نمی‌شدند اهرم را بکشند، زیرا احساس می‌کردند مستقیماً مسئول مرگ آن یک نفر خواهند شد.اما وقتی همان پرسش به زبان دوم مطرح می‌شد، پاسخ‌ها منطقی‌تر و فایده‌گرایانه (Utilitarian) بودند. درصد بیشتری از افراد حاضر شدند برای نجات پنج نفر، یک نفر را قربانی کنند.به بیان دیگر، زبان دوم باعث ایجاد فاصله‌گیری روانی شده و بار احساسی موقعیت را کاهش می‌داد.چرا چنین پدیده‌ای رخ می‌دهد؟پژوهشگران دو مکانیزم اصلی را برای توضیح این اثر پیشنهاد داده‌اند:1. کاهش بار عاطفی زبان (Reduced Emotional Resonance):زبان مادری از کودکی با خاطرات و تجربه‌های هیجانی ما گره خورده است. کلمات آن بار احساسی شدیدی دارند. در مقابل، زبان دوم معمولاً در محیطی آموزشی و خنثی‌تر (مثل کلاس درس) فرا گرفته می‌شود و به همین دلیل، کمتر با واکنش‌های عاطفی ناخودآگاه پیوند دارد.2. افزایش پردازش تحلیلی (Increased Analytical Processing):فکر کردن به زبان دوم نیازمند تلاش و تمرکز بیشتری است. همین فرایند، بخش‌های تحلیلی مغز (مانند قشر پیش‌پیشانی) را فعال‌تر می‌کند و از غلبه‌ی پردازش شهودی و سریع که معمولاً تحت تأثیر هیجان‌هاست، می‌کاهد. به بیان ساده، مغز هنگام استفاده از زبان دوم «آهسته‌تر و دقیق‌تر» فکر می‌کند.«اثر زبان خارجی» نشان می‌دهد که زبان بیش از ابزارِ انتقال معناست: زبان یک قابِ شناختی و عاطفی است که می‌تواند چارچوب تفکر و اولویت‌های ما را جابه‌جا کند.