"آزادی واصالت"؛"کودکی که فلج از شکم مادر متولد شده است اگر قهرمان ورزش نشود مقصر خودش است ؛چون اراده نکرده است" ژان پل سارتراین فرد ملحد است اما به میلیاردها موحداز خود راضی می ارزد. آزاده ای که اصالت گفتارش به صدها هزار مرجع بی تاثیرارجحیت دارد.تمام عمرش را برای ارتقاء فرهنگ بشری در سعی وتلاش وکوشش گذاشت تابیانگر یک انسان متمدن پیشرفته در عصر جدید باشد که به او به پاس زحماتش"اخرین مرجع فرهنگی جهان"؛لقب داده اند.مردی که می فهمید برای چه زندگی می کند.انسانیت را می ستود.در نمایشنامه ها ورمان هاش فلسفه ی اعتقادیش را در نقش کاراکتر ها با انتخاب وتصمیم واراده ی ،انسان ساز در افراد معمولی جستجو ودنبال می کرد نه انسان های متدین ونابغه وقهرمان وپهلوان واز مابهتران،؛شعر متعهد را شکست خورده می دانست تعهد ورشکسته ای که دکان وصنعت وبازار شده است،که کارائی؛ جز کاسبی ندارد واین ان چیزی نیست که "اگزیستانسیالیسم"؛ اصالت بشر باشد، انسان با ارزش تر ازاین حرف هاست... انگار "ماهیت"ش بر وجودش می چربد؛گر چه وجود بر ماهیت مقدم است،وجود بی ماهیت،حضور بی ثمر است"بودن"است بی انکه بشود؛"شدن" یعنی ارتقاء انسان با فرهنگ که می داند از زندگی چه می خواهد؟ تلاش می کند تا به فهمیدن وشعور برسد واین نیاز جامعه عصر جدید وانسان پیشرو ومترقی و مدرن است که به "خودشناسی" رسیده است که همان برابر است با"خدا شناسی"؛که در برابر "الیناسیون"؛از خود بیگانگی ،تمام قد ایستاده است،"من عرفه نفسه فقد عرفه ربه"، حفظ خود است با شعور،تا خداگونه شود،"انقلاب فرهنگی"چنین معنا ومبنائی دارد که ملاکش حق است...نمی دانم،شاید اشتباه می کنم؟!"من اشتباه می کنم پس من هستم"؛در راه غلط"من شک می کنم پس من هستم"؛در راه راست ودرست،"من می اندیشم پس من هستم"،کدام من؟من خود شیفته؟!یا"من"ی که همان خود است خویشتن خویش؛"ولقد خلقنا الانسان ونعلم ماتوسوس به نفسه ونحن اقرب الیه من حبل الورید= بدرستی که انسان را آفریدیم و از انچه نفسش اهسته وپنهانی به او می گوید اگاهیم ومااز رگ گردن به او نزدیک تریم"، ق ایه ۱۶بنابراین:"من پرستش می کنم پس من هستم"،من را؛خود را، در خویشتن خویش می جویم.چگونه؟"وما خلقت الجن والانس الا لیعبدون"،جن وانس را نیافریدم مگر عبادت کنند مرا."من عبادت می کنم پس من هستم"؛عبادت را مفسران شناخت معنا کرده اند.عشق را عرفا اتصال به معبود، وصل شدن به خود خود؛خود راستین می دانند،پس:"من عاشقم پس من هستم"،نمی دانمشاید شما بهتر بدانید..."ان کس که بدم گفت،بدی سیرت اوستوان کس که مرا گفت نکو خود نیکوستحال متکلم از کلامش پیداستاز کوزه همان برون تراود که در اوست" شیخ بهائیMGHV