به انجام دادنش تظاهر کن...«... انتخاب است که منش آدم را تعیین می‌کند. برگسون صاف‌و‌پوست‌کنده اعلام م

به انجام دادنش تظاهر کن...«... انتخاب است که منش آدم را تعیین می‌کند. برگسون صاف‌و‌پوست‌کنده اعلام می‌کند، «ما همانیم که می‌کنیم»، و بدین‌سان خبر از گفتار اگزیستانسیالیست‌ها، متفکران هستی‌گرا، می‌دهد.برگسون خود کاری برای بسط این بصیرت نکرد اما جیمز این نتیجه واضح را از آن می‌گیرد که آدمی می‌تواند منش خویش را با تغییر رفتارش تغییر دهد. فقط کارهایی که می‌کنیم اهمیت دارد و بس: پس اگر مدتی طولانی کارهای‌مان را متفاوت بکنیم سرانجام آنچه مصنوعی و زورکی و ارادی بوده اصیل و غریزی و آسان خواهد شد. آنچه احساس و فکر می‌کنیم نیست که راهنمای کارهای‌مان می‌شود. آنچه می‌کنیم راهنمای احساس و فکرمان می‌شود: این بصیرت در روان‌شناسی به عنوان نظریهٔ خودشناسی (یا تصور نفس) شناخته می‌شود و در متون خودیاری با این شعار بیان می‌شود که «آن قدر به انجام دادنش تظاهر کن تا در انجام دادنش توفیق یابی». جیمز:«در تعلیم و تعلم ارزش‌های اخلاقی هیچ دستوری با ارزش‌تر از این دستور نیست، قاعده‌ای که همهٔ کسانی که تجربه دارند با آن آشنایند: اگر هوای غلبه بر گرایش‌های نامطلوب عاطفی در وجود خویشتن داریم باید با سخت‌کوشی و پشتکار، و در وهلهٔ اول با خونسردی و بی‌رحمی، حرکات ظاهریِ آن گرایش‌های متضادی را که ترجیح می‌دهیم در خویش بپرورانیم تمرین کنیم. اجر پشتکار بی‌بروبرگرد خواهد رسید: رهایی از چنگ کج‌خُلقی یا افسردگی و دست یافتن به خوش‌دلی و خوش‌خُلقی. گره از ابرو باز کنید و شادوشنگول باشید... و در گام ماژور[یعنی با لحنی طربناک] حرف بزنید، تعارف محبت‌آمیز کنید: آن وقت قلبتان لابد از جنس یخ‌های قطب است اگر یخ‌هایش آرام‌آرام از گرمای مهر آب نشود!»(عاطفه / احساس چیست؟، ۱۸۸۴)درس‌های برگسون برای زندگینوشتهٔ مایکل فولیترجمهٔ صالح نجفینشر هنوزص۱۰۰-۱۰۱@sedigh_63