عمل و یقین«وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا(نور: ۵۴). از طاعت،‌ هدایت خیزد. وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا(عنکبوت: ۶۹). چون این هدایت پدید آید، آن تصدیق دلْ یقین گردد، چون میوه که از خامی په پختگی رسد. و این ترتیبْ ضرورت است در راه دین، همهٔ اهل سلوک را تصدیقی بی‌تحقیق چندان که باعث بوَد در عمل صالح. پس عمل صالح خود به یقین رساند بروزگار.»(نامه‌های عین‌القضات همدانی،‌ به اهتمام علینقی منزوی و عفیف عُسیران، جلد اول، ص۳۵۳)«و اگر اطاعتش كنيد راه خواهيد يافت.»(سوره نور، آیه ۵۴)«و کسانی که در راه ما سخت‌کوشیکنند، بی‌گمان، آنان را به راه‌های خود هدایت کنیم و به‌راستی خدا با نیکوکاران است.»(سوره عنکبوت، آیه ۶۹).عین‌القضات می‌گوید یقین، پیش از عمل نیست. پس از عمل است. نخست تصدیق می‌کنی و راست می‌انگاری، سپس هماهنگ با آنچه تصدیق کردی عمل می‌کنی، و آن‌وقت تصدیق تو به یقین می‌انجامد.نخست تصدیق (که عملی ارادی است) آنگاه عمل و نهایتاً یقین که ثمرهٔ تصدیق و عمل است.یقین نتیجهٔ عمل است. عمل توأم با تصدیق.با رفتن، پیوسته رفتن، بینایی حاصل می‌شود:«تا راه نروی، بینا نگردی.»(همان، ص۳۶۸)مولانا نیز دیدگاه مشابهی‌ دارد:کشفِ این نز عقلِ کارافزا شودبندگی کن تا تو را پیدا شود(مثنوی، ۳: ۲۵۲۸)گر راه روی، راه بَرَت بگشایندور نیست شوی، به هستی‌ات بگرایندور پست شوی، نگُنجی اندر عالموانگاه ترا، بی‌تو، به تو بنمایند(کلیات شمس: چاپ هرمس، ص۱۳۳۷).