🔴آیا در این روزگارِ دون، شرف را یارای آن هست که بر شکم پیروز شود؟🔺واتسلاو هاول در کتاب قدرت بی‌قدر

🔴آیا در این روزگارِ دون، شرف را یارای آن هست که بر شکم پیروز شود؟🔺واتسلاو هاول در کتاب قدرت بی‌قدرتان می‌گوید: «از پلیدی‌های استبداد یکی هم این است که شریف زیستن را مدام دشوارتر می‌کند. استبداد کارش این است که هر روز آدم‌های بیشتری را مجبور به انتخاب بین شرافت و آسایش کند. استبداد کارش این است که هر روز شرافت‌مندانه زیستن را دشوارتر کند. استبداد کارش این است که هر روز بنشیند به تماشای آدم‌هایی که در ترجیح شرافت بر آسایش، یک جا می‌لغزند و از چشم دیگران می‌افتند. استبداد کارش این است که هر روز هزینه شرافت را بالا ببرد تا تعداد کمتری قادر به پرداخت آن باشند. استبداد کارش همین است؛ تهی‌سازی جامعه از شرافت.»🔺استبداد تنها با عدم‌شرافت دوام نمی‌آورد؛ با فرسودن روح آدمیان نیز خود را بازتولید می‌کند. پیروزی واقعی آن زمانی نیست که مخالفان را خاموش کند، بلکه آن‌گاه است که انسان‌ها را به این باور برساند که «چاره‌ای جز تسلیم نیست».🔺 هنگامی که فضیلت به ساده‌لوحی تعبیر شود، صداقت به زیان، و شرافت به کالایی تجملی که تنها آسودگان توان پرداخت بهایش را دارند، استبداد به یکی از مهم‌ترین اهداف خود رسیده است.🔺اما حقیقت این است که شرافت، برخلاف آنچه مستبدان می‌خواهند القا کنند، امتیازی ویژه برای روزگار فراوانی نیست؛ درست در روزگار تنگدستی و بیم است که ارزش واقعی آن آشکار می‌شود. شرافت، ایستادگی در برابر وسوسه‌ای است که انسان را به فروش وجدان خویش دعوت می‌کند. گاه این ایستادگی در فریادی بلند است و گاه تنها در امتناع از گفتن یک دروغ، امضا نکردن یک باطل، یا شریک نشدن در ستمی که دیگران آن را عادی پنداشته‌اند.🔺بی‌گمان نمی‌توان از مردمی که زیر بار سنگین فقر، ناامنی و اضطراب زندگی می‌کنند، انتظار قهرمانی همیشگی داشت. هاول نیز از انسان‌های بی‌نقص سخن نمی‌گوید؛ او از ساختاری سخن می‌گوید که انسان را هر روز در برابر انتخابی دردناک قرار می‌دهد. ارزش شرافت در آن است که با وجود این همه فشار، هنوز کسانی پیدا می‌شوند که حاضر نیستند همه چیز را با آسایش موقت معاوضه کنند.🔺هر جامعه‌ای که آخرین نگهبانان وجدان خود را از دست بدهد، شاید برای مدتی از آشوب دور بماند، اما دیگر از درون تهی شده است. آبادانی بدون آزادی، و رفاه بدون کرامت، همچون بنایی استوار بر شن‌های روان است؛ ظاهری آراسته دارد، اما با نخستین تندباد فرو می‌ریزد.🔺از همین رو، پرسش اصلی این نیست که آیا شرف همیشه بر شکم پیروز می‌شود یا نه؛ زیرا انسان، موجودی آسیب‌پذیر است و گاه زیر بار رنج می‌شکند. پرسش اساسی این است که آیا جامعه هنوز کسانی را در خود دارد که حتی در سخت‌ترین روزگار، چراغ شرافت را روشن نگه دارند؟ 🔺اگر پاسخ این پرسش مثبت باشد، امید هنوز زنده است. زیرا تاریخ را نه آنان که تنها به آسایش اندیشیدند، بلکه آنان نوشتند که حاضر شدند برای حقیقت و کرامت انسان، هزینه بپردازند.✍بهادر قاسمیبامهر@shahnamehferdowsiii