🔴آیا در این روزگارِ دون، شرف را یارای آن هست که بر شکم پیروز شود؟ 🔺واتسلاو هاول در کتاب قدرت بی‌قدرتان می‌گوید: «از پلیدی‌های استبداد یکی هم این است که شریف زیستن را مدام دشوارتر می‌کند. استبداد کارش این است که هر روز آدم‌های بیشتری را مجبور به انتخاب بین…🔺سال‌ها پیش در جایی از لودویگ ویتگنشتاین اتریشی خواندم که می‌گفت: «تمام شرافت یک انسان، بسته به پرسش‌هایی است که در خلوت و انزوایش از خود می‌پرسد.»🔺شرافت، پیش از آنکه در میدان‌های بزرگ تاریخ آزموده شود، در دادگاه خاموش وجدان انسان محک می‌خورد؛ آنجا که هیچ تماشاگری نیست، هیچ تشویقی در کار نیست و هیچ مجازاتی نیز در انتظار نیست. 🔺انسان در خلوت خویش از خود می‌پرسد: آیا آنچه می‌کنم درست است؟ آیا برای آسایشی زودگذر، حقیقت را فروخته‌ام؟ آیا هنوز می‌توانم بی‌شرمساری در آینه به چشمان خود بنگرم؟🔺استبداد از همین خلوت می‌ترسد. از انسانی که هنوز جرئت دارد از خود سؤال بپرسد. زیرا هر استبدادی پیش از آنکه زبان‌ها را خاموش کند، می‌کوشد وجدان‌ها را خاموش سازد. 🔺جامعه‌ای که دیگر از خود نمی‌پرسد «حق چیست؟»، دیر یا زود به جایی می‌رسد که تنها می‌پرسد «سود و منفعت مادی در چیست؟»🔺شرافت، پاسخ آماده‌ای نیست که دیگران به ما بدهند؛ شرافت، زنده نگه داشتن همین پرسش‌هاست. تا زمانی که انسان هنوز در خلوت خود از عدالت، حقیقت و کرامت و شرافت انسانی‌اش می‌پرسد، هنوز کاملاً شکست نخورده است.🔺 شکست واقعی، آن روزی است که دیگر هیچ پرسشی باقی نماند و خاموشی و سکوت وجدان، جای گفت‌وگوی انسان با خویش را بگیرد.🔺میشل دو مونتنی فیلسوف بزرگ عصر رنسانس در جایی می‌گفت:«همه کس ممکن است روی صحنه خود را انسان شریفی بنمایاند، ولی مسئله مهم پیروی از قاعده‌ای در درون خویش است، آنجا که همه چیز ممکن است و همه چیز پنهان است. ما که زندگی خصوصی‌ای را می‌گذرانیم و تنها خودمان آن را می‌بینیم، باید در درون خود محکی داشته باشیم تا با آن اعمال خود را بیازماییم. من برای داوری درباره خود قوانین خود و دادگاه خود را دارم.✍بهادر قاسمیبا مهر@shahnamehferdowsiii