🏛 ۱۴ مرداد ۱۲۸۵؛ سالروز صدور فرمان مشروطیت و پیروزی ارادهٔ ملت بر استبداد، گرامی باد.فردا، چهاردهم مرداد، سالروز صدور فرمان مشروطیت در ایران است؛ رخدادی که به معنای دقیق کلمه یک «رویداد تاریخی» بود و پس از سده‌ها، یکی از اصیل‌ترین و سرنوشت‌سازترین منازعات فکری ایران را پدید آورد: جدال میان سنت و تجدد، یا به تعبیری، میان «قدیم» و «جدید».با این همه، به دلایل گوناگون، این جدال بنیادین کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اکنون که بیش از یکصد و بیست سال از صدور فرمان مشروطیت می‌گذرد، هنوز جریان‌های غالب فکری و سیاسی ایران ــ که عمدتاً در قالب اصلاح‌طلبی دینی نمود یافته‌اند ــ نتوانسته‌اند اهمیت و جایگاه واقعی این نهضت را دریابند. این در حالی است که بسیاری از بنیادی‌ترین مفاهیم سیاسی و حقوقی امروز ایران، همچون حکومت قانون، تفکیک قوا، حاکمیت ملی و حقوق شهروندی، میراث مستقیم انقلاب مشروطه‌اند.شاید علت اصلی این بی‌اعتنایی را باید در تأکید مشروطه بر استقرار حکومتی عرفی و مبتنی بر قانون جست‌وجو کرد؛ حکومتی که با ویژگی‌های خاص خود، در چارچوب اندیشه‌های برآمده از دین نمی‌گنجد. از این‌رو، اختلافات میان روشنفکران دینی و اصول‌گرایان نباید موجب این پندار شود که گروه نخست مدافع آرمان‌های مشروطه‌اند. بی‌اعتنایی و گاه حتی مخالفت با مشروطه در آثار و آرای بسیاری از چهره‌های این نحله فکری، خود گواهی بر این مدعاست.یاد و نام همهٔ شهیدان و پیشگامان انقلاب بزرگ مشروطه گرامی باد.🪶 برخی از مهم‌ترین منابع برای مطالعهٔ تاریخ مشروطیت ایران:• انقلاب مشروطیت ایران، دکتر محمداسماعیل رضوانی (برای آغاز مطالعه، اثری بسیار مناسب است.)• تاریخ مشروطهٔ ایران، احمد کسروی (دو جلد).• تاریخ هجده‌سالهٔ آذربایجان، احمد کسروی (ادامهٔ تاریخ مشروطه).• حیات یحیی، یحیی دولت‌آبادی (پنج جلد).• روزنامهٔ خاطرات اعتمادالسلطنه، محمدحسن صنیع‌الدوله، به کوشش ایرج افشار.• شرح زندگانی من، عبدالله مستوفی.• تاریخ بیداری ایرانیان، ناظم‌الاسلام کرمانی (از مهم‌ترین منابع دست اول دربارهٔ نهضت مشروطه).• خاطرات و خطرات، مهدیقلی هدایت (مخبرالسلطنه)، با عنوان فرعی «توشه‌ای از تاریخ شش پادشاه و گوشه‌ای از دورهٔ زندگی من».• خاطرات احتشام‌السلطنه، محمود علامیر، به کوشش محمدمهدی موسوی.• خاطرات امین‌الدوله، به کوشش حافظ فرمانفرماییان، زیر نظر ایرج افشار.• قیام آذربایجان و ستارخان، اسماعیل امیرخیزی.• جلد نخست مجموعهٔ هجده‌جلدی مقالات تقی‌زاده با عنوان مشروطیت.• جلد هفتم مجموعهٔ مقالات تقی‌زاده با عنوان زندگی طوفانی.• جلد هشتم مجموعهٔ مقالات تقی‌زاده با عنوان تقی‌زاده در مجلس.• تاریخ انقلاب مشروطهٔ ایران، مهدی ملک‌زاده.• آثار اندیشمندان تجددخواهی ایران، به‌ویژه:- میرزا فتحعلی آخوندزاده- میرزا آقاخان کرمانی- عبدالرحیم طالبوف تبریزی- میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله- حاج زین‌العابدین مراغه‌ای • آثار پژوهشگرانی چون فریدون آدمیت، سیدجواد طباطبایی، هما ناطق، غلامحسین زرگری‌نژاد و منصوره اتحادیه. • مجموعهٔ اسناد و رساله‌ها، از جمله نهضت مشروطهٔ ایران بر پایهٔ اسناد وزارت امور خارجه. • قبلهٔ عالم، عباس امانت. • سه جلد تأملی دربارهٔ ایران، سیدجواد طباطبایی. • مشروطهٔ ایرانی، ماشاءالله آجودانی. • یا مرگ یا تجدد (دفتری در شعر و ادب مشروطه)، ماشاءالله آجودانی. • علما و انقلاب مشروطیت ایران، لطف‌الله آجدانی. • آثار دکتر حسین آبادیان دربارهٔ تاریخ و اندیشهٔ مشروطه.با مهر و فروتنی@shahnamehferdowsiii