‍ گزیده کتاب**هرگز فراموش نمی‌کنم آن ساعتی را که نورالله‌خان در حیاط مجلس شورای ملّی دست مرا گرفت و به جای اینکه باهم به کتابخانه برویم به تالار مجلس برد. آن روز لایحهٔ بانک زراعتی مطرح بود و من دیدم چگونه فرّخی یزدی دلیرانه به این قانون تعرّض کرد و آن را وسیلهٔ بهره‌کشی از زارعین دانست و نمایندگان سروصدا راه انداختند و یکی از چاکران رضاخان با پس‌گردنی، ناطق را از پشت تریبون پایین انداخت. فرّخی یزدی را خوب می‌شناختم. مکرّر او را در باغ دزاشیب دیده بودم. اغلب مهمان پسرعمّه و عموهایم بود. وقتی نطق او را از پشت تریبون شنیدم یادم افتاد که ضیغم‌السّلطنه، حاکم یزد، دستور داده بود لب‌های او را با نخ و سوزن بدوزند و این آدم درس نگرفته بود و بازهم در مجلس به زیاده‌روی‌های شاه اعتراض می‌کرد. مکرّر رباعی‌هایش را که هر روز در روزنامه‌اش به اسم«طوفان» منتشر می‌شد برای دوستانش می‌خواند و گاهی یکی یا دیگری ایرادی می‌گرفت و او تصحیح می‌کرد. دیگر او را ندیدم. شنیدم که در جشن ده‌سالهٔ انقلاب کبیر به شوروی دعوتش کردند. شهرت دادند که کمونیست است. از آن حرف‌ها می‌زد. در شعرهایش اغلب از آزادی و کارگر و انقلاب خونین دم می‌زد. حالا کمونیست بود یا نه، بماند. شاید اسم مارکس را شنیده بوده باشد. در هر حال معترض بود و ستیزه‌گر. ...در سال ۱۳۱۸ که گروه پنجاه‌وسه نفر در زندان قصر اعتصاب غذا کردند، فرّخی شعر معروف خود را گفت که اغلب زندانیان سیاسی، حتّی بختیاری‌ها و کردها و لرها آن را دهان به دهان نقل کردند و گاهی با صدای بلند برای ‌پاسبانان و حتّی پایوران می‌خواندند و اسباب دردسر برای نیرومند، رئیس زندان را فراهم می‌کردند:صد مرد چو‌شیر عهد و پیمان کردنداعلام گرسنگی به زندان کردندشیران گرسنه از پی حفظ مرامبا شوروشعف ترک سر و جان کردنددر آن زمان برای آرام کردن زندانیان چو انداخته بودند که رضاشاه عفو عمومی خواهد داد و زندانیان سیاسی آزاد خواهند شد. ظاهراً این حقّه در فرّخی هم امیدی پیدا کرده بود. قصیده‌ای گفت با مطلع:سوگواران را مجال بازدید و دید نیستبازگرد ای عید از زندان که ما را عید نیستکه بیت آخر آن چنین پایان می‌یابد:صحبت عفو عمومی راست باشد یا دروغهر چه باشد فرّخی نومید نیستشاعر در سال۱۳۱۸ در زندان مرد. گفتند او را یکی از«آجدان‌»ها که تنومند و بلندقد بود خفه کرد. ————————📚📚📚اگر می‌خواهید از بزرگ علوی و بخشی از تاریخ معاصر بیشتر بدانید و بخوانید، کتاب خوبی‌ست📚📚📚بزرگ علوی. گذشت زمانه( ۱۳۸۹). تهران: مؤسّسهٔ انتشارات نگاه.@shahrzadekavir