هر باری اهل بخارا مسلمان شدندی، و باز چون عرب بازگشتندی ردت آوردندی [از اسلام برمیگشتند]. قتیبه سه ب

هر باری اهل بخارا مسلمان شدندی، و باز چون عرب بازگشتندی ردت آوردندی [از اسلام برمیگشتند]. قتیبه سه بار ایشان را مسلمان کرده بود باز ردت آورده کافر شده بودند. این بار چهارم قتیبه حرب کرده شهر بگرفت و از بعد رنج بسیار اسلام آشکارا کرد و مسلمانی اندر دل ایشان بنشاند. به هر طریقی کار بر ایشان سخت کرد و ایشان اسلام بپذیرفتند بظاهر، و به باطن بت پرستی میکردند*. قتیبه چنان صواب دید که اهل بخارا را فرمود یک نیمه از خانه های خویش به عرب دادند تا عرب با ایشان باشند و از احوال ایشان با خبر باشند تا بضرورت مسلمان باشند. بدین طریق مسلمانی آشکارا کرد و احکام شریعت بر ایشان لازم گردانید و مسجدها بنا کرد و آثار کفر و رسم گبری برداشت. و جد عظیم میکرد و هر که در احکام شریعت تقصیری کردی عقوبت میکرد. قتیبه مسجد جامع بنا کرد اندر حصار بخارا به سال نود و چهار (هجری) و آن موضع بتخانه* بود. مر اهل بخارا تا هر آدینه در آنجا جمع شدندی چنانکه هر آدینه منادی فرمودی هر که به نماز آدینه حاضر شود دو درم بدهم. و مردمان بخارا به اول اسلام در نماز قرآن به پارسی خواندندی و عربی نتوانستندی آموختن. چون وقت رکوع شدی مردی بود که پس ایشان بانگ زدی بکنیتا نکنیت (احتمالا گویش دیگری از بکنید و نکنید). محمد جعفر [اشاره به نرشخی، مولف نسخه عربی] اندر کتاب یاد کرده است که مسجد جامع بخارا را دیدم بر وی درهای با صورت، و روی آنرا تراشیده و باقی را بر حال گذاشته. پرسیدم از استاد خویش که آن درها به اول که نهاده بود؟ مردی که عمر یافته بود، گفت سبب چنان بود که بیرون شهر هفتصد کوشک بود که توانگران آنجا باشیدندی و ایشان گردنکش تر بودند و به مسجد جامع بیشتر کس حاضر نشدندی و درویشان رغبت نمودندی بدان دو درم تا بگیرند، اما توانگران رغبت نکردندی. یک روز آدینه مسلمانان به در کوشکها رفتند و ایشان را به نماز آدینه خواندند و الحاح [پافشاری] کردند. ایشان را از بام کوشک سنگ میزدند و حرب شد و دست مسلمانان قوی آمد. درهای کوشک های ایشان برکندند و بیاوردند و بدان درها هر کسی صورت بت خویش کرده بودند. چون مسجد جامع زیادت شد آن درها به مسجد جامع خرج کردند و روی صورت بتراشیده و باقی بگذاشته.تاریخ بخارا، ابونصر قبا‌وی، قرن ششم*منظور از بت در متن احتمالا مجسمه ها و صورت های بودا است. ظاهرا خود واژه «بت» هم از واژه «بودا» مشتق شده است. پیروان این آیین تندیس هایی از بودا میساختند و در معابد و خانه های قرار میدادند.بازنشر از دوستان.