🔺در باب جدال علی اکبر ولایتی با علی‌الزیدیعلی اکبر ولایتی طی یادداشتی ضمن ستایش از نوری المالکی با اشد عبارات، به علی‌الزیدی نخست وزیر عراق بابت سفر به آمریکا تاخته است.گویی نخست‌وزیر عراق که ولایتی وی را جوان و خام خوانده، قبل از سفر به واشنگتن می‌بایست از ایشان اجازه می‌گرفت.نمی‌دانم تصور ولایتی از عراق چیست و آیا احیانا آن را فراتر از حیاط خلوت، استان سی و دوم ایران می‌داند؟ نقل خاطره‌ای ممکن است جالب باشد. در اسفند ۱۳۶۹ و در بحبوحه‌ی جنگ کویت، ولایتی که استاد کرسی اطفال دانشگاه تهران بود، پس از پایان کلاس از سوی دانشجویان احاطه شده بود.قضیه از این قرار بود که جناح چپ جمهوری اسلامی که آن زمان در انجمن‌های اسلامی دانشگاه‌ها دارای نفوذ بود، از منظر ضدیت با آمریکا خواهان حمایت از عراق بود.دانشجویان هم همین را از وزیر خارجه‌ی وقت می‌خواستند. ولایتی پاسخی هوشمندانه داد: بگذارید قدری عراق را تضعیف کنند، عراق خیلی به ما ضربه زده و به نفع ماست که تضعیف شود.پاسخ ولایتی گرچه مخالف موضع رسمی جمهوری اسلامی بود، اما با نیات راهبردی آن انطباق داشت و از موضع واقع‌بینی سیاسی منطقی می‌نمود.سالها گذشت تا نوبت به به اصطلاح عملیات آزادسازی عراق و تغییر رژیم آن رسید. باز برنده ایران بود و مطابق منطق ولایتی ایران از شر یک قدرت منطقه‌ای رقیب و بالقوه خطرناک خلاص شده بود.اما بهره‌برداری افراطی دولت ایران از توازن قدرت جدیدی که از رهگذر اشغال نظامی آمریکا ایجاد شد. عملا یکی از بذرهای بی‌ثباتی سیاسی و فرقه‌گرایی عراق جدید را کاشت.ایران بر آن بود که عراق را به کپی و المثنی خود تبدیل و جامعه و سیاست و فرهنگ آن را مطابق الگوی خود سازمان دهد. هدفی که منجر به تبدیل عراق به میدان جنگهای نیابتی میان قدرت‌های رقیب شیعه و سنی و عرب و عجم و ترک گردید. در تحلیل نهایی می‌توان ادعا کرد که ایران عرصه‌ی ژئوپولتیک را به ساحت ایدئولوژیک باخت.تحولی که  عملا آن را به دولتی فروریخته و در مقاطعی بدون توان کنترل سرزمین و اعمال حاکمیت تبدیل کرد.عراق تضعیف شده می‌توانست به سود ایران باشد. اما عراق فروریخته به منزله‌ی ریزش دیوار شرقی جبهه‌ی عربی در مقابل اسرائیل، معنایی جز تبدیل ایران به دشمن بلافصل اسرائیل و مماس شدن خطوط تماس نداشت.مضاف بر آن اگر در عراق دولتی مقتدر و دارای حاکمیت کامل وجود داشت، عملا به سکوی جنگ هوایی اسرائیل علیه ایران و پایگاه تدارکات موساد تبدیل نمی‌شد.اما سودای ایدئولوژیک تبدیل عراق به دومین دولت شیعه جهان فرصت واقع‌بینی را سلب کرد. رویایی که قبل از آن در مورد جمهوری آذربایجان بکار رفت و از بوته‌ی امتحان سربلند بیرون نیامد و فرصت‌های بی‌شماری را نیز سوزاند. تتمه‌ی این آرزواندیشی در نوشته‌ی ولایتی دیده می‌شود.با قدری دوراندیشی می‌توان حدس زد که عراق پس از جنگ از حیث تعادل قوای منطقه‌ای می‌بایست سرنوشتی چون اطریش یا فنلاند پس از جنگ جهانی دوم می‌یافت. دو کشوری که بدون وارد شدن به بلوک های روزگار، به سرزمین‌های حایل دو اردوگاه رقیب در جنگ سرد بدل شدند.اما عراق نه کشوری بی‌طرف شد و نه کاملا تابع ایران. نفوذ ایران از طریق برخی جریان‌های شیعی علیرغم برخی جزر و مدهای سیاسی همچنان برقرار است، اما نه تا آن حد که بتواند جهت‌گیری‌های اساسی کشور را کاملا یکدست سازد.جنگ اخیر هم ثابت کرد که نفوذ گسترده‌ی ایران در شبه دولت عراق قادر نیست به سپری سیاسی و امنیتی علیه حمله‌ی خارجی از مرزهای غربی بدل شود.کاش آقای ولایتی پس از یک ربع قرن از این تجربه می‌دانست که دولتی که بنا به ذات متناقض خود، هم به ایران سرویس امنیتی می‌دهد و هم به دشمن آن، اصولا نمی‌تواند متحد ایدئولوژیک و رفیق شفیق روزهای سخت باشد. حتی اگر سیاستمداری فرقه‌گرا مانند مالکی در راس آن باشد.#صلاح_الدین_خدیو@sharname1