نقد و بررسی تواریخ محلی در ولایت عراق به دوره قاجاری ✍ عرفان ساوئی ولایت عراق در دوره قاجاریه به و

نقد و بررسی تواریخ محلی در ولایت عراق به دوره قاجاری ✍ عرفان ساوئی ولایت عراق در دوره قاجاریه به وجود آمد که مرکزیت آن را شهر سلطان‌آباد عراق داشت. این ولایت دارای مناطق سلطان‌آباد عراق، فراهان، کزاز، سربند، آشتیان، گرکان، تفرش، رودبار، بزچلو، وفس، شراه، مشک‌آباد بود. این ولایت، در منابع متقدم قاجاری دارای 5 بلوک و در منابع متأخر قاجاری دارای 9 بلوک عنوان شده است. این نشان دهنده تحولات تقسیمات جغرافیای سیاسی در ولایت عراق است. منابع دوره قاجار شامل دیوان اشعار، سفرنامه‌ها، روزنامه‌ها، تواریخ عمومی، اسناد، نوشته‌های جغرافیایی، تصاویر، نقشه‌ها و بناها می‌شود. هر کدام از این نوع منابع اطلاعاتی را درباره ولایت عراق در اختیار ما می‌نهد، اما بحث این نوشتار تواریخ محلی درباره ولایت عراق است. تواریخ محلی به طور ویژه و فقط تاریخ ولایت عراق و شهر سلطان‌آباد و اطراف آن را بحث می‌کنند. ویژگی آنها این است که نویسنده در محل ساکن بوده و از نزدیک با آن روبرو شده و در دوره قاجاری حیات داشت. با این ویژگی‌ها 3 منبع به ترتیب سال نگارش آن شناخته شده‌اند: 1- در سال 1305 ق سه رساله درباره روستای آستانه و روستاهای همجوار آن توسط ادیب‌الممالک فراهانی و علی اکبر معتمدالسلطان و حاجی آقا محسن عراقی نوشته شده که این سه رساله توسط اعتمادالسلطنه به یک رساله واحد درمی‌آیند. محتوای این سه رساله درباره گذشته روستای آستانه و شهر کرج ابودلف و نیز اطلاعاتی از همان عصر قاجاریه هم می‌دهند که توسط عرفان ساوئی و با همکاری سعید شیری و یوسف نیکفام با عنوان «کرج شناسی عصر ناصری» منتشر شد. 2- در سال 1334 ق رساله رضا وکیلی تبریزی با نام «تاریخ [ولایت] عراق» هست. که جامع ترین تاریخ محلی در باب ولایت عراق محسوب می‌شود که توسط محمد مددی تصحیح شده است. توصیفات تاریخی و جغرافیایی این اثر بسیار مهم است. 3- به سالیان پسین قاجاری و سالیان آغازین پهلوی، رساله‌ای با نام «جنگ شتریه فراهان» نوشته ملا حسین صالحی گازرانی نگاشته شده که اندک وقایع محلی منطقه فراهان را به نظم می‌کشد که توسط سعید شیری و یوسف نیکفام تصحیح و منتشر شده است. به زودی اثری با نام طریقه نظام توسط یوسف نیکفام منتشر خواهد شد که در باب ساختار فوج‌های نظامی در ولایت عراق در اوایل دوره قاجاری بحث می‌کند. این اثر هنوز مطالعه نشده، اما می‌توان آن را در ادامه سنت آداب حرب نویسی دانست و در باب نو شدن افواج سنتی در ولایت عراق مطلب به میان می‌آورد و به عقیده من یک تاریخ نظامی محلی است و می‌توان آن را به این لیست افزود. معتقدم که هنوز می‌توان از این‌گونه رساله‌های قاجاری را یافت که به طور تخصصی با موضوع ولایت عراق و شهر سلطان‌آباد عراق و دیگر مناطق پیرامونی‌اش بحث کنند. نیز اعتقاد دارم که ده‌ها رساله قاجاری دیگر می‌توان یافت که در لابه‌لای گنجینه‌های نسخ خطی گمنام مانده‌اند.کانال منطقه سرسبز شراء👇✅ https://t.me/joinchat/AAAAAD4TqymMcs15hlV7FQ