*و مشت خاكي كه تمام وطن بود▪️ علي اصغر شعردوست*يك غريبه، دور از خانه، تنها يك خواسته دارد؛ چيزي كوچك به اندازه يك مشت خاك، اما به وسعت تمام خاطرات. همين تصوير كوتاه در يكي از شعرهاي مهدي سهيلي، جهان شاعرانه او را آشكار مي‌كند؛ جهاني كه در آن وطن از دل دلتنگي انسان پديدار مي‌شود و يك ذره خاك، ارزش تمام يك سرزمين را پيدا مي‌كند. براي شاعري چون سهيلي، وطن در لحظه‌هاي دوري و دلتنگي بيشتر ديده مي‌شود؛ آنجا كه انسان از هياهوي جهان فاصله مي‌گيرد و ارزش يك نشاني كوچك از خانه را با تمام وجود درمي‌يابد.«غريبي گنج بي‌همتا ز من خواستز خارستانِ بي‌گل ياسمن خواستمنِ دور از وطن را ديد و با اشكبه قدر شمه‌اي خاك وطن خواست» سهيلي در اين ابيات، غربت را به زبان ساده و عاطفي روايت مي‌كند. مردي كه از وطن دور افتاده، گويي تمام خواسته‌هاي جهان را كنار گذاشته و تنها نشاني از خانه مي‌خواهد. خاك در اين شعر، با ريشه‌هاي زندگي انسان گره خورده است؛ خاكي كه بوي خانه، ياد گذشته و احساس تعلق را در خود دارد. شاعر از فاصله ميان انسان و سرزمين سخن مي‌گويد؛ فاصله‌اي كه گاهي تنها با يك ذره خاك، يك نام آشنا يا يك ياد دور آرام مي‌گيرد.مهدي سهيلي در هفتم تير ۱۳۰۳ در تهران ‌زاده شد. او از سال‌هاي جواني به ادبيات روي آورد و در كنار فراگيري علوم ادبي و سنتي، فعاليت فرهنگي خود را در مطبوعات آغاز كرد. شعر، روزنامه‌نگاري، نمايشنامه‌نويسي و حضور پررنگ در راديو ايران، بخش‌هاي مهمي از زندگي ادبي او را شكل دادند. سال‌ها اجراي برنامه‌هاي شعر و موسيقي و ارتباط مستقيم با شنوندگان، شعر سهيلي را با لحن مردم و احساسات عمومي همراه كرد.او شاعري پركار بود و آثاري چون «بيا با هم بگرييم»، «اشك مهتاب»، «چه كنم دلم از سنگ نيست»، «گنج غزل» و «گنجينه سهيلي» را از خود به يادگار گذاشت. سهيلي در سروده‌هايش به نيروي عاطفه و تاثير مستقيم شعر بر دل مخاطب توجه داشت؛ شعري كه از تجربه‌هاي انساني سخن مي‌گويد و ميان شاعر و خواننده احساس نزديكي ايجاد مي‌كند.يكي از روشن‌ترين جلوه‌هاي اين نگاه، شعر «چه كنم دلم از سنگ نيست» است؛ شعري كه دل شاعر را در برابر رنج انسان‌ها قرار مي‌دهد: «چه كنم، دلم از سنگ كه نيستگريه در خلوتِ دل ننگ كه نيستچه دل است اين دل منكه ز يك لرزشِ اشكبر رخِ رهگذرييا ز ناليدنِ مادر به فراقِ پسريدل من مي‌شكند»در اين شعر، شاعر از يك اعتراف ساده آغاز مي‌كند؛ اعتراف به اينكه دل انسان گاهي در برابر دردهاي ديگران تاب مقاومت ندارد. سهيلي، جهان پيرامون خود را از دريچه همدلي مي‌بيند؛ از نگاه كسي كه رنج يك انسان ناشناس نيز مي‌تواند او را متاثر كند.تصاوير شعر، از زندگي روزمره مي‌آيند: «ناله پيرزني غمزده با دستِ تهيكه ندارد نفسيضجه مرغِ اسيركه كند ناله به كنج قفسيهق‌هقِ مرد غريبي كه برد ديده بسيدل من مي‌شكند» در اين سطرها، شاعر مجموعه‌اي از صداهاي خاموش را كنار هم مي‌آورد؛ صداي تنهايي، فقر، اسارت و غربت. اينها براي سهيلي، جلوه‌هايي از زندگي انسان‌ها هستند؛ انسان‌هايي كه هر كدام بخشي از داستان يك جامعه را باخود حمل مي‌كنند.اين نگاه، در بخش پاياني شعر به مفهوم وطن مي‌رسد: «آن زماني كه به دنبال شهيدمادرِ داغ به دلسينه مي‌كوبد و مي‌گريد زارهمچنان ابر بهاريا زماني كه سر خاك مزاربه فرياد كند نام پسر را تكراردل من مي‌شكند» در اينجا، شهيد در فضاي شعر سهيلي با رنج و عشق خانواده معنا پيدا مي‌كند. پشت نام هر شهيد، انساني حضور دارد؛ مادري كه داغ ديده، خانواده‌اي كه چشم انتظار مانده و جامعه‌اي كه بخشي از سرمايه انساني خود را در راه آرمان‌هاي بزرگ تقديم كرده است. وطن در اين تصوير، بازندگي مردم شناخته مي‌شود؛ با اشك‌ها، فداكاري‌ها و يادهايي كه در حافظه يك ملت باقي مي‌مانند.سهيلي در پايان، تمام اين اندوه‌ها را در يك مصراع جمع مي‌كند: «دلم از ناله مرغان چمن مي‌شكنددلم از داغ شهيدان وطن مي‌شكندز خيال غم مردم دل من مي‌شكندچه كنم، دلم از سنگ كه نيست»🔗 لینک یادداشت در وبسایت روزنامه اعتماد▪️ @sheardoost