بررسی پدیده‌ای به نام نوبت‌های چاپ چندم در بازار نشر ايرانهانا آرنت چقدر می‌فروشد؟علی سالماوضاع کتاب و نشر سال‌هاست که در ایران بحرانی است. این بحران به دلایلی ساختاری باز می‌گردد که شاید ذکر فهرست‌وار آنها از فرط تکرار و نبود هیچ چشم‌اندازی برای رفع مشکل کسالت‌بار باشد. پایین‌بودن میزان سرانه مطالعه در جامعه ایران، سانسور و مسئله آزادی بیان، مشکلات اقتصادی، مسائل فرهنگی و دلایلی از این دست باعث سقوط تیراژ کتاب در یکی، دو دهه اخیر به میزان تأسف‌بار حتی 300نسخه در جامعه‌ای 80‌میلیون‌نفری شده است. البته هستند آثاری در حوزه روان‌شناسی و ادبیات عامه‌پسند که پرفروش باشند اما وضع در مورد اغلب ناشران مستقل و حرفه‌ای و آثار علوم انسانی خراب بوده و تیراژها در حد همان اعداد سه‌رقمی است. این مشکل به‌ویژه در وضعیت همه‌گیری بیماری کرونا حادتر شده و فروش کتاب‌فروشی‌ها به گفته فعالان این صنف گاهی از 50 تا 90 درصد کاهش پیدا کرده است. بسیاری از کتاب‌فروشی‌ها و مراکز پخش کتاب و ناشران هم بالکل تعطیل و در آستانه ورشکستگی‌اند. در این شرایط شاهد افزایش پدیده‌ای مذموم به نام «نوبت‌های چاپ» هستیم که البته پیش از این و در مورد بسیاری از کتاب‌های پرفروش وجود داشت، ولی به نظر می‌رسد در شرایط بحران اقتصادی ناشی از کرونا در سایر حوزه‌های نشر کتاب در حال افزایش است. آخرین نمونه در حوزه کتاب‌های علوم انسانی کتاب «آیشمن در اورشلیم: گزارشی در باب ابتذال شر» است که به‌تازگی توسط نشر «برج» منتشر شده و سه ترجمه دیگر از آن نیز توسط ناشران دیگر در دست انتشار است. در تماسی که با دفتر نشر «برج» داشتیم این ناشر اعلام کرد هم‌اکنون چاپ دوازدهم «آیشمن در اورشلیم» به اتمام رسیده و چاپ سیزدهم آن طی چند روز آینده به بازار می‌آید. به این ترتیب، با احتساب تیراژ 1000 نسخه‌ای در هر چاپ در عرض حدودا دو ماه، باید 12 هزار نسخه از این کتاب فروش رفته باشد. به دلیل اهمیت این کتاب و تأخیری حدودا 60ساله در ترجمه آن و به‌ویژه با درنظرگرفتن موضوع اثر و نیز آشنایی مخاطبان کتاب با مباحث آن فروش مناسب آن قابل پیش‌بینی بود ولی این میزان از فروش و خبر تجدید چاپ‌های متعدد آن هم در مدت زمانی کوتاه باعث تعجب و به‌وجودآمدن برخی شائبه‌ها در مورد صحت تعدد نوبت‌های چاپ این کتاب شد. این شائبه وقتی قوت بیشتری گرفت که نسخه‌هایی از این کتاب در بازار یافت شد که بر روی جلد کتاب نوبت چاپ چندم خورده بود و در شناسنامه همان نسخه‌ها چاپ اول. همچنین با سرزدن به برخی کتاب‌فروشی‌ها می‌شد چاپ سوم و پنجم و هفتم این کتاب را در کنار هم دید. هم‌زمانی وجود چاپ‌های متعدد از یک کتاب در کتاب‌فروشی‌ها، آن ‌هم در مدت‌زمانی کوتاه از چاپ اول کتاب، طبعا به این معناست که به‌رغم تمام‌نشدن و فروش‌نرفتن چاپ‌های قبلی کتاب هم‌زمان چاپ‌های جدیدی از آن به بازار آمده است. با یکی از کارشناسان حوزه نشر که این موضوع را از نزدیک دنبال و بررسی کرده گفت‌وگویی انجام دادیم تا ابعاد قضیه روشن شود، با این توضیح که او برای اجتناب از شخصی‌شدن بحث ترجیح داد نامش در این گزارش ذکر نشود. او قضیه را این‌گونه توضیح می‌دهد: «روز اول پخش کتاب «آیشمن در اورشلیم» نسخه‌ای از آن را برای من آوردند. فردای آن روز کسی نسخه دیگری آورد و گفت ببین چقدر زود این کتاب به چاپ دوم رسیده. من کتاب را باز کردم و دیدم در شناسنامه چاپ اول خورده و روی جلد چاپ دوم. برای خوانندگانی که احتمالا اطلاع کافی ندارند باید توضیح دهم که در هر چاپ جدید یک کتاب شناسنامه آن باید عوض شود تا بتواند از ارشاد اعلام وصول بگیرد و این موضوع باید مشخص و روشن باشد. ولی این اتفاق در مورد این کتاب نیفتاده یعنی روی جلد کتاب چاپ دوم است و در شناسنامه کتاب چاپ اول. این اتفاق در روز دوم افتاده بود. شش روز بعد، یعنی به فاصله یک هفته از چاپ اولی که من دیده بودم، چاپ هفتم این کتاب را برای من آوردند. در مورد چاپ هفتم هم همان اتفاق در شناسنامه افتاده بود؛ یعنی روی جلد، چاپ هفتم خورده بود و در شناسنامه چاپ اول. سپس این خطا اصلاح شد و همه این نوبت‌های چاپ با هم موجود شد. خب این اتفاق عجیبی بود؛ چون پرفروش‌ترین کتاب بازار هم منطقا چنین شیب فروشی ندارد. فرضا کتاب «ملت عشق» را در نظر بگیرید که کتاب بسیار پرفروشی بود و به چاپ‌های بالاتر از صدم رسید. در آن مورد هم محال است که با چنین شیبی از چاپ اول به فروش رفته باشد، چه رسد به «آیشمن در اورشلیم» که در مجموع می‌توان آن را کتابی نخبه‌گرایانه تلقی کرد و لزوما مخاطب عام ندارد. در این مورد می‌توان گفت تقریبا پهلو به غیرممکن می‌زند و برای ما که در حوزه نشر فعالیم چنین چیزی محال به نظر می‌آید».ادامه...http://www.madomeh.com/site/news/news/10340.htm