مشروطیت، گامی بزرگ و آغازی مبارکچهاردهم مرداد 1285 خورشیدی، مهم‌ترین روز در تاریخ معاصر ایران است. 1

مشروطیت، گامی بزرگ و آغازی مبارکچهاردهم مرداد 1285 خورشیدی، مهم‌ترین روز در تاریخ معاصر ایران است. 110 سال از آن روز باورنکردنی می‌گذرد؛ روزی که قدرت مطلقه تن به مشروطیت داد. نهضت مشروطیت، سرآغاز تحولاتی شگفت در ایران بود. قدرت پادشاهی که تا آن روز، ایران را ملک شخصی خود می‌پنداشت، بخشی از اختیارات خود را به مجلس شورای ملی واگذار کرد. پس از آن بود که اندک‌اندک تعاملات بین‌المللی نیز رونق گرفت؛ مطبوعات آزاد به میدان آمدند؛ چراغ قانون در ایران روشن شد و سخن از دادگاه و محاکمه و آیین دادرسی و انتخابات و خزانۀ ملی و بودجۀ سالانه و ده‌ها مفهوم جدید برای ایرانیان به میان آمد. مشروطه به همۀ آنچه می‌خواست، نرسید؛ اما شکست هم نخورد. خواستۀ نخست مشروطه، کاستن از قدرت پادشاه و تقسیم آن میان شاه و ملت بود. تفکیک قوا خواستۀ دیگر مشروطه‌خواهان بود که به آن نیز رسیدند؛ اگرچه ناقص. آنان که از شکست مشروطه سخن می‌گویند، آیا هیچ تفاوتی میان دودمان پهلوی و سلسلۀ قاجار نمی‌بینند؟ آیا دستگاه قضایی ایران را در دوران پس از مشروطه که دست‌کم دو بار توانست پادشاه قدرت‌مندی مانند رضا شاه را به دادگاه بکشد و علیه او حکم دهد، با محکمه‌های قرون وسطایی قاجار یکسان می‌انگارند؟ آیا اگر کشور همچنان در دست قجری‌های عیاش و کوته‌فکر بود، ایران می‌توانست در زمانی کوتاه صاحب قانون اساسی، دانشگاه، راه‌آهن، آیین دادرسی، بهداشت و اشتغال زنان بشود؟ بله؛ مشروطه اگر پیروز هم‌ نمی‌شد، دولت قاجار یا هر دولت دیگری، سرانجام به دانشگاه و راه‌آهن و بهداشت ملی و... تن می‌داد؛ اما چند دهه دیرتر و با گام‌هایی سست‌تر و با هزینه‌ای بیشتر. (تا روز چهاردهم مرداد، فقط دربارۀ مشروطه می‌نویسم و از دوستان تاریخ‌دان یا آشنا با مسائل تاریخی ایران نیز می‌خواهم که در این روزها یادداشتی دربارۀ مشروطه بنویسند)رضا بابایی@rezababaei4395/5/10