مشروطیت، گامی بزرگ و آغازی مبارک چهاردهم مرداد 1285 خورشیدی، مهم‌ترین روز در تاریخ معاصر ایران است. 110 سال از آن روز باورنکردنی می‌گذرد؛ روزی که قدرت مطلقه تن به مشروطیت داد. نهضت مشروطیت، سرآغاز تحولاتی شگفت در ایران بود. قدرت پادشاهی که تا آن روز، ایران…در ارتباط با یادداشت رضا بابایی دربارهٔ مشروطیت:اگر بخواهیم از «مهم‌ترین روز» در تاریخ معاصر ایران سخن بگوییم، شاید بهتر باشد به جای یک روز، از یک دورهٔ تاریخی سخن بگوییم؛ دوره‌ای که با شکست‌های ایران از روسیه در عصر فتحعلی‌شاه قاجار آغاز شد.این شکست‌ها با بسیاری از شکست‌های پیشین تفاوت داشت. شکست در برابر روسیه، فقط از دست رفتن سرزمین و تحمیل قراردادهای سیاسی نبود؛ پنجره‌ای بود به دنیایی جدید. گویی لاکِ بسته‌ای که ایران قرن‌ها در آن زیسته بود، ترک برداشت و ایرانیان ناگهان با جهانی دیگر روبه‌رو شدند؛ جهانی که در آن، قدرت، دانش، قانون، نهادهای سیاسی و مناسبات اجتماعی شکل دیگری داشت.از همین‌جا بود که نوعی فهم تازه از «خود» و «دیگری» شکل گرفت؛ فهمی که به‌تدریج به شناختِ عقب‌ماندگی ایران انجامید. مشروطه و مطالباتی که در مشروطه‌خواهی تبلور یافت، در واقع قلهٔ همین مسیر بود؛ مسیری که از شکست آغاز شد، با آگاهی ادامه یافت و سرانجام به مطالبهٔ قانون، عدالت، مشارکت سیاسی و محدود شدن قدرت مطلقه رسید.از این منظر، شاید مهم‌ترین اتفاق در تاریخ معاصر ایران نه صدور فرمان مشروطیت، بلکه آن لحظهٔ تاریخیِ فهمیدن بود؛ لحظه‌ای که ایرانیان، در مواجهه با «دیگری»، عقب‌ماندگی خود را دیدند و پذیرفتند که برای تغییر این وضعیت، باید در شیوهٔ ادارهٔ جامعه و مناسبات قدرت دگرگونی پدید آید. این کوشش‌ها همان نهضت بود؛ نام این نهضت هرچه باشد، تا امروز ادامه دارد. مشروطه یک نقطهٔ عطف بود.شهرام یاری@Shsyari۱۴۰۵/۵/۱۴