🔸 پاسخ استاد واحدجوان به نقد و نفی‌ شتاب‌زده برخی منتقدان عرفان و جسارت به حضرت استاد آیت الله رمضا

🔸 پاسخ استاد واحدجوان به نقد و نفی‌ شتاب‌زده برخی منتقدان عرفان و جسارت به حضرت استاد آیت الله رمضانی (حفظه الله تعالی)✅ هنر فهم🔸اگر عارفی بگوید: «شیطان سگ کوی خداست»، یا «به سگ کوی خدا هم باید محبت و عشق ورزید»، یا از او حتی عبارتی مانند «باید به شیطان عشق ورزید» نقل شود، پیش از هر داوری و اتهام باید روشن شود مراد او از «محبت» و «عشق» چیست و سخن در کدام ساحت بیان شده است و نمی‌توان با شنیدن یک بیان، بدون توجه به اصطلاحات عرفانی، سیاق سخن و مبانی و اصول گوینده، شتاب‌زده حکم کرد و بزرگی را متهم نمود. ۱. تفکیک ساحت تشریع و تکوینبرخی میان دو ساحت تشریع و تکوین خلط می‌کنند.در ساحت تشریع، حکم خداوند روشن است: شیطان دشمن انسان است و راه او، راه اغوا، استکبار، عصیان و گمراهی. پیروی از شیطان، دوستی با او و رضایت به راه او، مردود و محکوم است. ما نیز بر همین حقیقت تأکید داریم؛ از شیطان و شیطنت، از کفر و استکبار و عصیان، باید بیزاری جست و به خداوند پناه برد.اما در ساحت تکوین، سخن از خلق، صنع و فعل حکیمانهٔ خداوند و نظام احسن آفرینش است، نه از حسن و قبح اخلاقی هر فعل و هر فاعلی. قرآن کریم می‌فرماید: ﴿الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ﴾ «همان که هر چیزی را که آفرید، نیکو آفرید.» و نیز: ﴿صُنْعَ الله الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ﴾ «این، صنع خداست که هر چیزی را استوار و متقن آفریده است.»در این ساحت، ابلیس نیز مخلوق و صنع خداست؛ همچنین مملوک، مربوب، مرزوق و تحت احاطه و تدبیر اوست و حول و قوه‌ای جز بالله ندارد.پس باید میان این دو مطلب تفاوت گذاشت:1. شیطان و راه شیطان، محبوب و مطلوب تشریعی خداوند نیست؛ بلکه دشمن انسان است و باید با او مخالفت کرد. 2. وجود شیطان و جایگاه او در نظام تکوین، بیرون از علم، قدرت، حکمت و تدبیر الهی نیست؛ هیچ موجودی خارج از قلمرو آفرینش و احاطهٔ تکوینی خداوند نیست.وجود شیطان، گرچه از جهت تشریعی منشأ شرّ و دشمنی است، در نظام امتحان، اختیار، مجاهده، توبه و ظهور مراتب اخلاص و عبودیت، نقشی دارد که بیرون از حکمت الهی نیست. بنابراین، اگر عارفی از «عشق» در نسبت با شیطان سخن بگوید، مقصودش عشق به عصیان، اغوا، کفر و استکبار شیطان نیست؛ بلکه نظر به فعل و خلق خداوند و حکمت او در نظام تکوین است.به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوستاین «عشق بر همهٔ عالم»، عشق به عالم از آن حیث است که آفریده و آیت و مظهر خداوند است، نه تصدیق و ستایش همهٔ رفتارهای موجودات.بنابراین، عارف، ظلم و کفر و فساد را تأیید نمی‌کند؛ بلکه عالم را در نسبت با خدا و در مقام مظهریت اسماء و افعال او می‌نگرد. ۲. حقیقت عشق در منطق عرفانیدر منطق عرفانی، عشق به مخلوقات، عشق حقیقی و مستقل نیست؛ بلکه عشقی آیتی، تبعی و مجازی است. «مجازی» یعنی مخلوق بالذات و مستقلاً منشأ عشق نیست؛ محبوبیّت او از آن روست که آیه و مظهر اسماء و افعال خداوند است.عارف موحّد، هیچ محبوب مستقلّی جز خداوند نمی‌بیند؛ هر جمال را پرتوی از جمال او، هر کمال را جلوه‌ای از کمال او، و هر موجود را نشانه‌ای از وجود و فیض او می‌داند. پس اگر به مخلوقات عشقی دارد، این عشق در حقیقت عشق به خداوند است.از این‌رو، حتی اگر در زبان برخی اهل عرفان تعبیر «عشق به شیطان» به‌کار رود، نمی‌توان آن را عشق حقیقی، ذاتی و استقلالی دانست؛ چه رسد به عشق به عصیان و کفر و استکبار او. به بیان دیگر، عارف در هیچ مخلوقی، از جمله شیطان، چیزی را مستقل نمی‌بیند؛ اگر در مقام تکوین و شهود توحیدی به او نظر می‌کند، او را جزئی از قلمرو آفرینش و فعل و حکمت الهی می‌بیند، نه موجودی مستقل و شایستهٔ محبت و پیروی.۳. نسبت ناروا به عارف و عالم مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلامبا این توضیح، نمی‌توان استاد عارفی را صرفاً به سبب یک تعبیرِ عرفانی دقیق ـ آن هم قابل‌تفسیر و قابل‌تفکیک از نظر تشریعی و تکوینی ـ به دوری از مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام متهم کرد. (پناه به خدا می‌بریم)این امور نیازمند فهم مراد گوینده، دیدن مجموع سخنان و سنجش علمی مبانی اوست؛ نه برداشت شتاب‌زده از یک جمله.روش اهل‌بیت علیهم‌السلام، روش علم و انصاف بوده است و پرهیز از داوری بی‌دلیل یا سطحی.اتفاقا کسی که واژه‌ای مانند «عشق» را می‌شنود و بدون بررسی عالمانه مقصود، اصطلاحات عرفانی، سیاق سخن و مرز تکوین و تشریع، فوراً گوینده را به انحراف و دوری از اهل‌بیت متهم می‌کند، خود از روش علمی و اخلاقی و تربیتی آن بزرگواران فاصله گرفته است؛ زیرا داوری غیر عالمانه، قضاوت نسنجیده و متهم‌کردن آسان دیگران با ادب و اخلاق و عقیده دینی و انصاف ایمانی سازگار نیست.خداوند توفیق فهم درست معارف الهی و رعایت مرزهای دقیق توحید و شریعت را به همهٔ ما عطا فرماید.✍ وحید واحدجوان ۳۱ مرداد ۱۴۰۵@sokhanerfan