🔰 عاملیت پروستی و بازصورت‌بندی رنج شخصی در متن «زن، زندگی، آزادی»📝 "مارسل پروست" از «بازصورت‌بندی رنج شخصی» دفاع می‌کند. در حالی‌که تاب‌آوری برابر رنج را شهامت پزشکی می‌فهمد که: «تلقیح خطرناکی را دوباره روی خودش آزمایش می‌کند»؛ اصرار دارد باید رنج شخصی را: «به‌صورتی عام در نظر آوریم.»او ادغام‌شدن در درکی هستی‌شناسانه از رنج، میان چشم‌اندازهای متکثر زندگی‌ دیگران را، راه رهایی از «تنگنای رنج» می‌داند و می‌گوید؛ باید سعی کرد: «همه را در رنج شریک کنیم.» و در پس این شراکت است که امکان «شادمانی» را مطرح می‌کند.در چنین موضعی ایستادن، واجد هوش زندگی‌خواه است؛ هر کجا دیواری افراشته، این هوش می‌تواند دری بگشاید. این‌جا موضع «مشاهده‌ی رنج» نیست؛ پنجره‌ی صحبت درباره‌ی رنج است؛ هوشی‌ست که از «وضعیت‌های بسته» بالاتر ایستاده؛ عقلی ارتباطی که: «وضعیت‌های بی‌گریزگاه زندگی را نمی‌شناسد.»پروست از نوعی «دوام» سخن می‌گوید که: «در واقعیتی گسترده‌تر محو [شده باشد]»؛ از فرم عمومی‌شده‌ی مقاومت، و در «زمان بازیافته» می‌نویسد: «هر چیزی فقط در صورتی دوام می‌یابد که عام شده باشد.» از همین‌روست که معتقد است؛ هر فرد در نسبت با زندگی دیگران یک «انباری‌»ست. تجربه‌ی اشتراک در رنج‌ها، مهربانی‌ها و شادمانی‌های دیگران «مصالح اثر ادبی» اوست‌.وی خود را دانه‌ای می‌بیند که خوراک نهال خواهد شد: «همچون دانه، می‌شد که وقتی نهال افراشته شود، بمیرم و ببینم که برای او زندگی کرده بودم.» در جایی‌که "پروست" ایستاده و به زندگی نگاه می‌کند؛ زندگی غریزی مردم به قریحه‌ی نویسنده شباهت دارد. قریحه‌ی نوشتن را همان غریزه‌ی عام می‌بیند که: «نویسنده با تحمیل سکوت بر هر چیز دیگری، مؤمنانه به آن گوش سپرده است.»در همین قلمرو اشتراک‌هاست که نتیجه می‌گیرد: «تنها زندگیِ به‌راستی زیسته، ادبیات است‌.» چرا که به «روح همه‌شمول» باور دارد، به‌اینکه؛ «باید از فردها جدا شود تا به عاملیت ایشان برسد.» و عاملیت پروستی در «جمع» است.«در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته» احضار نام‌هاست. ادیسه‌ای که سفر خود را برای کشف «صورت عام» آغاز می‌کند و نوشتن برای او: «سد خون‌فشانی از انسان که مدام ترمیم می‌شد» است‌. عشق هم برای "پروست" همین‌قدر عمومی‌ست. باور دارد مهرورزی: «نه فقط ما را به بزرگ‌ترین فداکاری‌ها برای کسی که دوست می‌داریم، بلکه حتی گاهی به فدا کردن خود تمنا می‌کشاند.»رانه‌ی مهرورزی او میل نیست؛ تمنای تصاحب و «زوزه‌ی دراز توحش در عضو جنسی حیوان». او را شاید بتوان هم‌منظر "فروغ" دانست؛ بیرون از «حرکت حقیر کرم در خلاء گوشتی» به عرصه‌ی رابطه نگاه می‌کند و در «تعهدی به تبار خونی گل‌ها» می‌نویسد. از همین‌روست که می‌گوید: «زندگیِ نجابت را گناه تأمین می‌کند!» گناهی که در خلوت رخ نمی‌دهد و پیشاپیش، تجلی خود را منوط به حضور دیگری یا دیگران بسته است.او در مسیر انکارِ «خود به‌مثابه‌ی مرکز» است. در "اسیر" به اشتراک‌گذاشتن رنج شخصی‌اش را این‌طور توضیح می‌دهد: «همه‌ی شک‌هایم را به او می‌دادم تا از آن‌ها آزادم کند، با همان نفی خویشتنی که مؤمن هنگام نماز دارد.»در چنین منظری ایستادن، جاگیری در نقطه‌ی مقابل روان‌شناسی مثبت‌نگر است؛ ایستاری ضد گفتمان نکوهش‌گر که رنج قربانی را برمی‌سازد و با فردی‌دیدن مصیبت، نیروهای جمعی تغییر سرنوشت را بی‌اثر می‌کند. وقتی "پروست" در کتاب "گریخته" می‌نویسد: «رنج آدمی در روان‌شناسی چه اندازه از خود روان‌شناسی ماهرتر است!» فضای تکین رنج را پس می‌زند. گمان می‌کنم؛ بر چنین گفتارسازی‌ای باید دقیق شد. رنج‌ها، شادمانی‌ها، خواست‌ها و از همه مهم‌تر رؤیا را بایستی جمعی فهمید. این حوزه‌ی اشتراک، دقیقه‌هایی را شکل می‌دهد که می‌توانیم «هم را پیدا کرده» و بازتعریف ترم «مردم» از میان بازتولید توده‌ای آن را آغاز کنیم. «ما» قدرت است؛ همان مایی که "اسکار وایلد" زمانی که به لجن نگاه می‌کند، آن‌ را می‌بیند؛ کسانی را که به ستاره‌ها چشم دوخته‌اند.«زن، زندگی، آزادی» بر ستیغ چنین مواجهه‌ای با رنج شخصی برپا شده و می‌تواند احیای جمع درهم‌شکسته و رستاخیز قدرتی باشد که در فردِ تنها نیست. رهایی از اسطوره‌ی سیزیفی روزمره است که زندگی شخصی و پوچی تلاش، لابه‌لای چرخ‌دنده‌های معاش را به چشم‌های درشت آینده می‌دوزد. در این نسبت معناساز، آنچه شخصی‌ست در مناسبات‌اش با جامعه بازتعریف می‌شود؛ آزادی و گستره‌ی زندگی.«زن» به اقلیت‌ها صورت می‌دهد و بی‌چهره‌های محذوف را به هر متن ممکنی می‌آورد. در چنین فضایی، دال مرکز از هم می‌پاشد و منفعت، میان جمعیت ذی‌نفع سرشکن می‌شود؛ چشم‌انداز من در نسبت با جمع؛ با همان نفی خویشتنی که مؤمن هنگام نماز دارد و همان‌طور که «پروست» می‌گوید؛ امکان آزادی مرا با دست‌های «تو» محتمل می‌کند.@SooreMa✍️ آرزو رضایی مجاز