🔰 عزاداری و هژمونی زندگی به‌مثابه‌ی رنج📝 «فریزر» به تفصیل، به انواع مناسک عزا می‌پردازد تا در عین‌

🔰 عزاداری و هژمونی زندگی به‌مثابه‌ی رنج📝 «فریزر» به تفصیل، به انواع مناسک عزا می‌پردازد تا در عین‌حال، درهم‌تنیدگی این قسم سوگواری با خواست شورمند زندگی را نشان دهد. به تحقیق او؛ در آسیای غربی و در سرزمین‌های یونانی، هر ساله با شیون و زاری، در ماتم مرگ «آدونیس» سوگواری می‌کردند. تندیس‌های این خدا را به‌صورت نعش برای تدفین بیرون می‌آوردند و به آب‌ها می‌انداختند؛ و در بعضی جاها بازگشت او به زندگی را روز بعد جشن می‌گرفتند. در اسکندریه، تندیس‌های آفرودیته و آدونیس را روی دو تخت قرار می‌دادند و انواع میوه‌، گیاه و آلاچیقی را که با رازیانه سبز شده بود، در کنار آن‌ها می‌گذاشتند‌. ازدواج عاشق و معشوق را یک‌روز جشن می‌گرفتند و روز بعد، زنان در جامه‌ی سوگواری، با موی پریشان و سینه‌ی برهنه، تندیس آدونیس مرده را به ساحل دریا می‌بردند و آن را به امواج می‌سپردند. لیکن: «سوگواری آنان با امیدواری همراه بود، زیرا آواز می‌خواندند: از دست‌رفته دوباره بازمی‌گردد.»مناسک سوگواری در ایران، در ستایش مرگ است و هیچ اثری از زندگی را با خود ندارد. حتی داغ‌کردن بازار گریه هم آداب خودش را دارد؛ نوحه‌خوان حتماً باید صدای خش‌دار داشته باشد؛ حنجره‌ای که گویی پیش‌تر در میدان بلا «زخم کافی» دیده است و حالا حرف که می‌زند، چیز چندانی نگفته پیداست که همه‌ی واقعه‌ی رنج را تجربه کرده؛ صدایش مدعای «شاهد بودن» را دارد. مداح قبل از برگزاری مجلس، مدام در میکروفن می‌گوید: «الو، صدا، یک‌.دو.سه، الو، صدا میاد؟...» اکو‌ در کوچه، آمدن دانای کل از دوزخ را خبر می‌دهد، اما تمامی این قاصدگری معطوف به گذشته‌ی بی‌خطر است. در مراسم عزا «گذشته‌ی نزدیک» کاملاً حذف می‌شود.عزاداری ایرانی، همان کاری را می‌کند که اکثریت مردم آلمان پس از ماجرای رأی‌دادن به نازی‌ها کردند، و مثل بچه‌هایی که دستشان با آتش سوخته باشد، از مداخله در صحنه‌ی سیاست رو برگرداندند. جمهوری فدرال به‌جای روبه‌رو شدن با دوازده‌سال حکومت نازی‌ها، تمام تلاشش را می‌کرد که کوره‌های آدم‌سوزی‌ و اتاق‌های گاز را این‌بار «اجباراً» فراموش کند. در کتاب «مبارزه علیه وضع موجود» می‌خوانیم که طی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۶۰ کسانی که به مدرسه می‌رفتند، درس تاریخ را از عصر یونان و روم باستان تا دوره‌ی باشکوه امپراتوری روم می‌خواندند. تاریخ نزدیک آلمان از ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵ به‌طرز چشم‌گیری غایب بود.عزاداری در ایران، نه واجد مکان و نه زمان ارجاع‌دهنده به «حال» است؛ مصیبت‌خوانی را از جا و وقت دیگری انجام می‌دهد؛ تا وضعیت را درست در وسط این جمله حفظ کند: «شیطان این‌جا نبوده است.» آیین سوگواری‌ ما، مداخله‌ای فرادستانه در معنای «إِنَّ مَعَ العُسرِ يُسرًا» است؛ قطعیت وقوع آسانی با هر سختی، تولید نوعی تجربه‌ی امیدورزی‌ست؛ اما مراسم در بسط تجربه‌ی «عسر» تنظیم می‌شود، در بسط هژمونیک «دشواری». در آیین عزاداری، بشارت شادمانی دوباره نیست؛ از دست‌رفته برنمی‌گردد، آن بخش نویددهنده‌ی آدونیسیِ از دست‌شدگی، غایب است و رنج ابدی‌ست. چنین فهمی، وضعیت مستقر را «بدیهی» جلوه می‌دهد و مقاومت و مبارزه را از کار می‌اندازد. این‌همانی با رنج، صورت رنج را متکثر می‌کند. در چنین تکثری‌ست که «بسوز و بساز»، ذاتی زندگی فهم‌شده و اراده، همان لاشه‌ای‌ست که بی‌آنکه قرار باشد در هیئت زندگی مجدد برگردد، روی امواج آب‌ها و اشک‌ها دور و دورتر می‌شود.@SooreMa✍🏼 آرزو رضایی مجاز