زمزمه ۱۱. "خوش دارم درباره تجربهٔ در کام کشنده و زیر و زبر کننده ای که بیست و پنج سال پیش از سرگذران

زمزمه ۱۱. "خوش دارم درباره تجربهٔ در کام کشنده و زیر و زبر کننده ای که بیست و پنج سال پیش از سرگذراندم و‌ در زمزمهٔ قبلی بدان اشارتی رفت، بیشتر بنویسم. چه شد که ناگهان و بدون زمینه قبلی چشم اندازم عوض شد و با تماشای بچه هایی که سرخوشانه و غافلانه سرگرم بازی بودند، احوال اگزیستانسیل غریبی را تجربه کردم و به زبان اروین یالوم، " آزادی و مسئولیت انسان" را به رای العین دیدم؟چه‌ شد که به تعبیر ویتگنشتاین، در یک آن، تحول گشتالتی را تجربه کردم، ادراک از منظر( aspect perception) من تغییر کرد، همان تصویری را که اقتضای خرگوش وارگی/ اردک وارگی داشت و تاکنون تنها تحت عنوان خرگوش درک کرده بودم، تحت عنوان اردک هم دیدم و تجربه کردم؟ تو گویی کل دنیایی را که تحت عنوان خرگوش می دیدم، یکدفعه و بدون واسطه رنگ باخت و آنرا تحت عنوان اردک دیدم و فهمیدم. چه تجربهٔ دربرگیرنده ای بود که سویه های روان-تنی محسوسی داشت و برای لحظاتی تپش قلب گرفتم و صدای محیط اطراف را نمی شنیدم؟ همچنین نوک انگشتان دستانم سرد شده بود...از منظر اینجا و اکنون، اگر بخواهم آن تجربه را صورتبندی زبانی و تبیین کنم، از این قرار می شود: به تعبیر چالرز تیلور، انسان حیوان زبانی و حیوان روایت‌گر است؛ موجودی که تخته بند زبان است و به مدد آواها و اصوات گوناگون تولید معنا می کند، با دیگر همنوعان وارد تعامل زبانی میشود و روایت می سازد. هر چند سایر موجودات، خصوصا پستاندارانی چون دلفین و شامپانزه میتواننداز طریق صداها و آواهای خود، پیامهایی را مخابره کنند؛ پیام‌هایی که معنای بسیط و ارزش ابقایی( survival value) دارند و میتوانند دیگر موجودات را از خطرهای پیش رو آگاه سازند؛ اما توان معناسازی پیچیده و روایت گری به سبک انسانها را ندارند. بچه های ده ساله ای که در آن مهمانی مشغول بازی "قایم با شک" بودند؛ با حرف زدن،‌ تبعیت کردن، جر زدن و عدم تبعیت از قوانین دویدن و پنهان شدن و پیدا کردن، در یک "بازی- زبانی" غوطه می خوردند؛ بازی- زبانی ای که تولید معنا می‌کرد، بخشی از یک روایت را می ساخت و کودکان ده ساله را در کام می کشید و سرگرم می کرد. روایتی که بعدها از طریق بازگویی خاطرات توسط بچه ها و خانواده هایشان تقویت می‌شود و در ذهن و‌ ضمیر و‌ زبان دیگر انسانها ریشه می دواند. و‌ سایر موجودات و جنبندگان از عهدهٔ این کار بر نمی آیند.. انسانی که در کسوت یک حیوان زبانی، با روایت هایی که در حوزه های گوناگون بر می سازد، آزادی اگزیستانسیل اش را بر آفتاب می افکند و اعمال می کند؛ آزادی ای که مسئولیت زا و هراس انگیز است و‌ با بود و باش من و تو سخت گره خورده. کارستانی از این دست البته از توش و توان درخت و دریا و صخره و حشره و خزنده و پرنده بیرون است؛ که جملگی حیوان زبانی نیستند و بی بهره از قدرت معناسازی پیچیده و روایت گری." نقل از: "زمزمه های مخملین: نجواهای اگزیستانسیل"، جلد دوم.نویسنده: سروش دباغ