1⃣ 🔴تفاوت شعر آوانگارد با کلاهبرداری زبانی ✍سینا جهاندیده یکی از سوءتفاهم‌های رایج درباره‌ی شعر آ

1⃣ 🔴تفاوت شعر آوانگارد با کلاهبرداری زبانی ✍سینا جهاندیده یکی از سوءتفاهم‌های رایج درباره‌ی شعر آوانگارد این است که دشواری را با عمق، ابهام را با پیچیدگی و نامفهومی را با آوانگاردیسم یکی می‌گیریم. گویی هرچه شعر کمتر به خواننده اجازه دهد چیزی از آن بفهمد،…2⃣مفسر ممکن است راهی را پیدا کند که خود شاعر از وجود آن بی‌خبر بوده است. این نه تنها ممکن، بلکه یکی از جذابیت‌های ادبیات است. شاعر همیشه بر تمام نشانه‌هایی که در متن فعال کرده مسلط نیست. ناخودآگاه شاعر، تاریخ، فرهنگ، گفتمان و تجربه‌ی زیسته‌ی او در متن کار می‌کنند. گاهی متن از مؤلف خود بیشتر می‌گوید. اما از این واقعیت نمی‌توان نتیجه گرفت که متن هر معنایی را می‌پذیرد. ناخودآگاه، مجوز هرمنوتیک بی‌حدومرز نیست. اگر شاعر از همه‌ی معناهای شعر خود آگاه نیست، این بدان معنا نیست که مفسر از همه‌ی نشانه‌های متن بی‌نیاز است. اتفاقاً برعکس: هرچه از قصد آگاهانه‌ی مؤلف فاصله می‌گیریم، باید بیشتر به خود متن، شبکه‌ی نشانه‌ای آن و روابطی که در آن شکل گرفته‌اند توجه کنیم.این نکته درباره‌ی فروید نیز اهمیت دارد. فروید نشان داد که رؤیا، برخلاف تصور سنتی، آشفتگی بی‌منطق نیست؛ رؤیا منطق خاص خود را دارد. آنچه سطحی از رؤیا به شکل گسسته و بی‌معنا نشان می‌دهد، در لایه‌ی عمیق‌تر از روابط پیچیده‌ای میان میل، جابه‌جایی، تراکم، خاطره و نشانه‌ها ساخته شده است.اما اگر شعر را با رؤیا مقایسه کنیم، نباید از این مقایسه نتیجه بگیریم که شعر مجوز هر تفسیری را صادر می‌کند. حتی اگر شعر با ناخودآگاه نسبت داشته باشد، ناخودآگاه نیز در متن خود را از طریق نشانه‌ها نشان می‌دهد. تفسیر باید چیزی را کشف کند که متن امکان ظهورش را فراهم کرده است، نه چیزی را که مفسر صرفاً دوست دارد در آن ببیند. اینجا تفاوت تفسیر و فرافکنی آشکار می‌شود.خواننده همیشه با افق خود به سراغ متن می‌رود. هیچ خواننده‌ای خالی از تاریخ، زبان، تجربه و باورهای خود نیست. بنابراین معنا نه کاملاً در متن قرار دارد و نه کاملاً در ذهن خواننده. معنا در رابطه‌ی میان متن و افق خواننده پدیدار می‌شود. اما این رابطه نامحدود نیست. خواننده آزاد است، اما متن بی‌دفاع نیست. متن باید در برابر مفسر مقاومت کند. اگر هر تفسیری بدون توجه به نشانه‌های متن معتبر باشد، دیگر با چندمعنایی مواجه نیستیم؛ با فرافکنی مواجهیم. چندمعنایی یعنی یک شبکه‌ی نشانه‌ای بتواند امکان‌های مختلفی را فعال کند؛ فرافکنی یعنی ذهن خواننده بتواند بدون پاسخ‌گویی به متن هر معنایی را بر آن تحمیل کند. پس آزادی تفسیر نباید به معنای بی‌مسئولیتی تفسیر باشد.دریدا در واسازی نیز دقیقاً به همین دلیل اهمیت دارد. واسازی به معنای آزاد کردن متن برای هر معنایی نیست. دریدا به تناقض‌ها، حذف‌ها، حاشیه‌ها، سکوت‌ها و نشانه‌هایی توجه می‌کند که متن در ساختار خود تولید کرده اما ممکن است آنها را پنهان یا سرکوب کند. واسازی از متن آغاز می‌شود و با دقت در متن پیش می‌رود. حتی متنی که علیه انسجام ظاهری خودش خوانده می‌شود، باید از خود متن خوانده شود. بنابراین اگر بگوییم شعر آوانگارد «معنا را تعلیق می‌کند»، باید فوراً بپرسیم: این تعلیق چگونه ساخته شده است؟اگر پاسخ در ساختار متن پیدا شود، با یک تجربه‌ی زیبایی‌شناختی مواجهیم. اگر هیچ چیزی برای توضیح این تعلیق وجود نداشته باشد، ممکن است اساساً چیزی به نام تعلیق در کار نباشد. تعلیق، خلأ نیست. تعلیق معنا یعنی معنا هنوز بسته نشده است؛ نه اینکه اصلاً چیزی ساخته نشده باشد. این تمایز شاید کلید فهم شعر آوانگارد باشد.شعر آوانگارد می‌تواند معنای واحد را متلاشی کند، اما باید امکان‌های دیگری از معنا ایجاد کند. می‌تواند نحو را بشکند، اما باید از این شکست نیرویی زیبایی‌شناختی بسازد. می‌تواند تصویر را از مرجع معمولش جدا کند، اما باید میان تصویر و دیگر عناصر شعر روابطی برقرار کند. می‌تواند روایت را از هم بگسلد، اما گسست باید چیزی تولید کند.آوانگاردیسم علیه نظم موجود است، نه علیه هرگونه نظم. در غیر این صورت، هر بی‌نظمی‌ای می‌تواند خود را آوانگارد بنامد. این نکته به تعریف دیگری از پیچیدگی نیز منجر می‌شود. پیچیدگی شعر را نباید در دشواری واژه‌ها، تعداد ارجاعات فلسفی یا میزان نامأنوس بودن ترکیبات زبانی جست‌وجو کرد. پیچیدگی واقعی حاصل تراکم روابط میان عناصر اثر است. شعری با ساده‌ترین واژگان می‌تواند بسیار پیچیده باشد؛ زیرا یک واژه ممکن است هم‌زمان در چند شبکه‌ی معنایی فعال باشد. و شعری با انبوهی از کلمات دشوار ممکن است کاملاً سطحی باشد؛ زیرا میان اجزای آن هیچ رابطه‌ی ضروری‌ای برقرار نشده است.پس پیچیدگی واژگان، پیچیدگی ساختار نیست. و ابهام، تا زمانی که ساختار تولیدکننده‌ی آن را نداشته باشد، ارزش زیبایی‌شناختی مستقلی ندارد.@tabarshenasi_ketab