مرکز افتاد برون بس که شد این دایره تنگ بیدلدرود بر استاد عزیزم جناب دکتر جهاندیده و همه‌ی یاران کتاب و کلمه۱-نخست آن‌که واژگان افراطی در این متن گواهی می‌دهند که صدای غالب این متن صدای خشم است. خشمی که اجازه نمی‌دهد سیالیت اندیشه مسیر خودش را طی کند. در چنین حالتی، پیش‌انگاره‌ها سلبی خواهند بود و هیجان و احساس جای خود را به استدلال و تحلیل اختصاص می‌دهد.دیرزمانی است که گمان می‌کنم سلامت یک جامعه و شما بخوانید سلامت یک گفت‌وگو را می‌توان از کاربرد واژگان افراطی در آن جامعه سنجید. انسان مدرن اولین ویژگی‌اش این است که از کلمات تند عبور می‌‌کند و جای آن را به بینش نظری می‌دهد.۲-متن مقدس، متن مرده است. زندگی اگر مهم‌ترین متن ما باشد، روان ِانسان امروز همواره این متن را در گفت‌وگوی با دیگر متون می‌سنجد. حوزه‌ی بینارشته‌‌ای و مطالعات بینارشته‌ای مجالی است برای گفت‌وگوی صداهای مختلف. نویسنده‌ی این متن خود بدل به چیزی شده است که به آن حمله می‌کند. او از «گفت‌وگو» سخن می‌گوید اما پیشاپیش امکان گفت‌وگوی ساحت‌های مختلف نظری را سلب کرده است. روزی که نیچه گفت «یگانه روان‌شناسی که از او چیزی آموخته‌ام داستایفسکی است» گویی پاسخی به درازای تاریخ داده است به آنان‌که سویه‌های مغفول این گفت‌وگو را نادیده می‌گیرند. ۳-تاریخ فلسفه از افلاطون گرفته تا ریچارد رورتی به‌روشنی گواهی می‌دهد که چه‌گونه ادبیات و فلسفه صدای رسای یکدیگرند برای آن‌که مفهومی را به جهان پرتاب کنند یا آن را به چالش بکشند. ذهن آگاه همواره به این نکته واقف است که ورود هرکدام به حوزه‌ی دیگری، نه به‌میانجی ادعایی برای شناخت کامل آن حیطه، بلکه برای انضمامی‌سازی مباحث و دریچه‌هایی است که در این گفت‌وگو گشوده می‌شوند.حتی کافی است تاریخ پیدایش علم را مرور کنیم [ریچارد وستفال ، تاریخ پیدایش علم جدید] که بخوانیم و بدانیم چه‌گونه این تاریخ و متونی که به آن می‌پردازند به نقش ادبیات در فلسفه و فلسفه‌ی علم اشاره کرده‌اند.ادبیات زبان فلسفه را غنی‌تر می‌کند و فلسفه با پرسشگری‌اش ادبیات را همواره به صداهای دیگری که در زیستن است می‌رساند.[نگارنده می‌تواند به فهرست این منابع صدها مرجع را ضمیمه کند تا به‌روشنی نشان دهد چه‌گونه این ارتباط بحرانی شده است] ۴-آن‌جا که کامو، مورسو را خلق می‌کند [مورسو در فرانسه یعنی تکه، قطعه، بیش از همه نشان نقص است و یک نقیصه است] می‌خواهد از حیثیت این شکست دفاع کند. چنین نگاهی و چنین مواجهه‌ای جز انضمامی‌سازی ارجمندترین مبانی فلسفی اوست؟ آیا جز این است که مورسو قرار است که تجسم فلسفه‌ی ابسورد کامو در جهان داستانی باشند؟ آیا این همان معاصریتی [به‌شکل تاریخی] نیست که ادبیات و فلسفه در گفت‌وگوی با یکدیگر به آن می‌رسند؟ آیا زمانی که هایدگر به شعر «هولدرین» اشاره می‌کند و آن را «راهی برای آشکارسازی وجود» می‌داند داعیه‌ی ادیب بودن داشته است ؟ چرا دریدار به مالارمه و جویس می‌پردازد یا نیچه زبان متفاوتی برای بستر فکری-فلسفی خود انتخاب می‌کند؟ ۵-آگاهی و شعور خاستگاه ندارد.رودخانه‌ای است که جاری می‌شود و برای سیالیت‌اش مسیرش را بارهاوبارها تغییر می‌دهد و در این تغییر فرمی تازه از خودش می‌آفریند. شمس می‌گفت «هنوز ما را اهلیت گفتن نیست، کاشکی اهلیت شنودن بودی» و اگر کسی اهلیت شنیدن داشته باشد، نگاه به عمیق‌ترین لایه‌های فلسفه و ادبیات کافی است که روشن شود چه‌گونه این صداها یکدیگر را فرامی‌خوانند. صداهایی که مدعی تسلط کامل بر یکدیگر نیستند، اما برای غنای یکدیگر همواره می‌شتابند.محمد شاه‌شمس @tabarshenasi_ketab