صفحه سه💠توسعه‌ای که قربانی شد؛ چهار دهه تقابل ایران و غرب در ترازوی هزینه‑فرصت✍️دکتر اسماعیل خلفازا

صفحه سه💠توسعه‌ای که قربانی شد؛ چهار دهه تقابل ایران و غرب در ترازوی هزینه‑فرصت✍️دکتر اسماعیل خلفازاده دانش آموخته مدیریت توسعه5⃣جمع‌بندی؛ فراسوی جنگ و صلح، زیست‌بوم توسعهعبور از دوگانه‌های ساده‌انگارانه، نخستین قدم برای رهایی از عقب‌ماندگی است. انقلاب اسلامی ایران برخلاف انقلاب‌های سوسیالیستی قرن گذشته، استراتژی اقتصادی مشخصی برای سازماندهی مجدد اقتصاد ارائه نداد. به‌جز حذف بهره از نظام بانکی – که تنها به صورت اسمی محقق شد – انقلاب سیاست‌های اقتصادی مشخصی که بتوان آن را «استراتژی توسعه‌ی اسلامی» نامید، به پیش نگذاشت. به‌جای آن، عمل‌گرایی و جهان‌بینی رهبرانِ هر دوره – نخست‌وزیران در دهه‌ی ۱۳۶۰ و روسای جمهور پس از آن – جهت حرکت اقتصاد را تعیین کرد. سیاست‌های شدیداً ضد بازار دهه‌ی ۱۳۶۰ – که در آن دولت اقدام به سهمیه‌بندی کالاها و تصرف بانک‌ها و صنایع بزرگ کرد – بیشتر ناشی از شرایط خاص بود تا ایدئولوژی؛ شرایطی مثل جنگ هشت‌ساله با عراق و فرار طبقه‌ی بالای دوران پهلوی. در اوایل دهه‌ی ۱۳۷۰، دولت هاشمی رفسنجانی به‌طور ناگهانی رویکردهای خود را به سمت بازار آزاد تغییر داد، بدون اینکه وامی از بانک جهانی یا صندوق بین‌المللی پول دریافت کند. این تغییرات سیاستی، خود نشانه‌ای از عدم وجود یک چشم‌انداز توسعه‌ای پایدار است.به عنوان یک کارشناس توسعه، معتقدم که وظیفه‌ی نخبگان، نه تحلیلِ صرفِ روایت‌های دیپلماتیک، بلکه محاسبه‌ی دقیق هزینه‌ی فرصت هر تصمیم است. آینده‌ی ایران در گرو آن نیست که در تنگه‌ی هرمز چند ناو جنگی حضور دارند؛ آینده‌ی ایران در گرو آن است که نرخ مشارکت اقتصادی زنان و جوانان افزایش یابد، سهم صنایع دانش‌بنیان از تولید ناخالص به سطح جهانی نزدیک شود، و زیرساخت‌های آموزش و بهداشت، علیرغم تحریم‌ها، ارتقا یابند.مقاومت واقعی، نه در حفظ وضعیت موجود، بلکه در گسست از الگوهای فرسوده‌ی مدیریتی و جهش به سوی تمدن‌سازی بر پایه‌ی عقلانیت و علم است. ایران زمانی در این بازی بزرگ پیروز می‌شود که آنقدر در مسیر توسعه پایدار قدرتمند شود که برای بازیگران خارجی، هزینه‌ی تقابل با آن بیش از منافع حاصل از مهار آن باشد.پرسش نهایی از منظر توسعه این نیست که «تسلیم می‌شویم یا می‌جنگیم»؛ بلکه این است: آیا ساختار تصمیم‌گیری کشور به گونه‌ای طراحی شده که بتواند از دل هر توافق یا تنشی، منافع ملموس و شاخص‌های عینی رفاه و پیشرفت را برای نسل امروز و فردا استخراج کند؟ اگر پاسخ منفی است، بدانیم که در بازی دیگران نقش می‌بازیم، نه در مسیر عزت‌آفرین توسعه.https://t.me/tadbirvatoseh