پیامبرِ جان؛ خوانشی در ساحتِ مسلمانیِ معاصربرای مسلمانِ زیسته در سده‌ی بیست و یکم؛ آن که در میانه‌ی هیاهوی جهانِ مدرن ایستاده و هم‌زمان، شعله‌ای از ایمان را در جانِ خود روشن نگه می‌دارد، تعریفِ نسبتِ خویش با «نبی»، بازخوانیِ بنیادینِ معنای «نبوت» است. این مسلمان، فرزندِ عقلانیت است؛ او که در دادگاهِ خرد، فرآورده‌های علم را می‌سنجد، در حریمِ حقوقِ بشر زانو می‌زند و کرامتِ انسان را نه در عقیده، که در «بودنِ» او می‌جوید، دیگر نمی‌تواند پیامبر را در قابی کهنه و ایدئولوژیک بازشناسد.برای این سالکِ مدرن، نبوت نه یک «سیاست‌نامه‌ی» سیاسی است و نه یک «قانون‌نامه‌ی» قضایی. او محمد (ص) را نه به کسوتِ یک جهانگشا می‌بیند که مرزها را درمی‌نوردد تا حکومتی بنا کند، و نه به هیبتِ یک ایدئولوگ که سلاحی تیز برای دگرگونی‌های انقلابی ساخته باشد. چنین خوانشی، بیش از آنکه تجلیلِ مقامِ پیامبری باشد، تنزلِ آن به ساحت‌های زمینی و گذراست.مسلمانِ خردمندِ معاصر، در پیامبر، «معلمِ اخلاق و راهبرِ سلوک» را می‌بیند. برای او، نبوت یعنی گشودنِ دریچه‌ای به سویِ آرامشِ عمیق؛ یعنی نشان دادنِ راهِ زیستن در صداقت، مهرورزی، سخاوت و بخشش. وقتی او به محمد می‌نگرد، نه استراتژیستِ نظامی را می‌بیند که لشکر می‌آراید، و نه اقتصاددانی که نسخه‌ی حکومتی می‌پیچد. او «انسانِ تراز» را می‌بیند؛ انسانی که در اوجِ تنهاییِ با خدا، در اوجِ یگانگی با خلق نیز هست.در جهانِ این مسلمان، کثرت‌گرایی یک ضرورتِ ایمانی است، نه یک مصلحتِ سیاسی. او که دگراندیشان را همسفرانِ زمینیِ خود می‌داند و «بی‌دینان» را در آیینه‌ی کرامتِ انسانی، عزیز می‌شمارد، نبوت را رسالتی برای «تحمیل» نمی‌داند، بلکه آن را دعوتی برای «تلطیفِ جان» می‌فهمد. پیامبری که او می‌شناسد، پیامبرِ «طمانینه» است؛ آن که در میانه‌ی اضطراب‌های هستی، بذرِ امید و اعتماد می‌کارد.اگر رسالتِ پیامبر را در «سیاست و قدرت» محصور کنیم، پیامبر را به بندِ زمان کشیده‌ایم. اما وقتی او را در ساحتِ «معنویت و اخلاق» بازمی‌یابیم، او را از زندانِ تاریخ آزاد کرده‌ایم. برای این مسلمانِ مدرن، پیامبر، پلی است میانِ «انسانِ محدود» و «بی‌نهایتِ الهی». او به جهان نمی‌آید تا فیزیک یا جامعه‌شناسی بیاموزد؛ او می‌آید تا «چگونه زیستن» را، در زیباترین و اخلاقی‌ترین شکلِ ممکن، مشق کند.او نه طبیبِ جسم است که دارو تجویز کند، نه فیلسوف که برهان‌های عقلیِ محض اقامه کند، نه اقتصاددان که مدل‌های معیشتی بنویسد. او «طبیبِ جان» است. پیامبریِ او، بازی و زمینِ خود را دارد؛ زمینی که در آن نه شمشیر، که لبخند؛ نه قانونِ خشک، که شفقت؛ و نه زورِ بازو، که قدرتِ مدارا، حرفِ اول را می‌زند.این مسلمانِ آزاد، که هوادارِ جامعه‌ی باز است و غرب و شرق را در ترازویِ انصاف می‌سنجد، پیامبر را «الگویِ رهایی» می‌داند. او در پیِ آن است که از میانِ آموزه‌های محمد، «حکمتِ زیستن» را استخراج کند. برای او، دین نه ابزارِ سلطه بر دیگران، که ابزارِ غلبه بر «خویشتنِ خویش» است.در این ساحت، نبوت یعنی دعوت به «خیر»؛ خیری که در آن نه کسی حقیر می‌شود، نه کسی از دایره‌ی حقوقِ انسانی بیرون می‌ماند و نه کسی مجبور به تسلیم است. این است معنای ایمان برای انسانی که در این سده نفس می‌کشد؛ ایمانی که از «آزادی» نه‌تنها نمی‌هراسد، که آن را پیش‌شرطِ شکوفاییِ جان می‌داند. پیامبرِ او، پیامبرِ «صلح و دوستی» است؛ همان که به دشمن هم رواداری پیشکش می‌کند، چرا که می‌داند در پسِ هر چهره‌ای، حقیقتی نهفته است که تنها با «مهر» گشوده می‌شود.این مسلمان، در جستجوی آن «مدینه‌ی فاضله» نیست که با دیوار و حصار و قانونِ اجباری بنا شود؛ او «مدینه‌ی فاضله» را در قلبِ خود و در میانِ روابطِ اخلاقی با دیگران می‌سازد. و در این راه، محمد (ص) نه یک حاکمِ مقتدر، که یک «دوست»، یک «راهنما» و یک «آینه» است. آینه‌ای که هرچه زلال‌تر دیده شود، انسانِ معاصر را به اصلِ خویش نزدیک‌تر می‌کند.زهرا مهر (شیرازی مهر)@Tafakkor