ع از مخرج حرف ، در حالت سکون مراد از صفت قلقله این است که حرف در حالت سکون از مخرج خود با جنبش ادا ش

ع از مخرج حرف ، در حالت سکون مراد از صفت قلقله این است که حرف در حالت سکون از مخرج خود با جنبش ادا شده و رها شود نه اینکه به حرکت کامل بیانجامد . حروف قلقله پنج تا هستند كه در عبارت « قطب جده گرد آمده اند . مثال : « أيوبها - بالحق . أطوارا ۔ تجرى . أدبرهن } . بالاترین میزان قلقله زمانی است که در آخر كلمه صورت گیرد ، مانند : شهيد - العقاب - بالحق Page number 36۷۳۶ بالقران ٢ . لين در لغت به معنای نرمی و در اصطلاح به ترمی ادا شدن حرف را می گوینده بگونه ای که قابلیت کشش را داشته باشد . حروفي كه دارای این صفت هستند ، به « حروف لین » مشهورند . یعنی این حروف طوری با نرمی از مخرج خود ادا می شوند كه اگر کسی بر آنها مذ كند برایش مقدور باشد . حروف لين عبارتند از : ١ - واو ساكن ماقبل مفتوح ، مانند : ځوف . ۲ - یای ساکن ماقبل مفتوح ، مانند : « والضيف . . انحراف در لغت به معنای کجی و منحرف شدن ؛ و در اصطلاح تجوید عبارت است از انحراف حرف از مخرج خودش به مخرج دیگر . حروفي كه این صفت در آنها یافت شود به آنها منحرفه میگویند و آنها دو حرف « ل » و « ر » هستند ، كه حرف « ل » از مخرج خود به طرف كناره زبان و حرف « ر » از مخرج خود به سمت پشت زبان و گاهی به سوی مخرج لام تجاوز می کند . مثال : ( وقالوا ما لا لا ترئ رجالا تا تعدهم من الأشراره } ؛ . به همین جهت در صورت وقت پر حروف لین ، می توان آن را پیش از میزان طبیعی کشید . چنانچه در بحث مدها می خوانید . بنابه گفته برخی از محققین ، حرف لام از مخرج خودش به سوی نوک زبان انحراف پیدا می کند . الوجيز ص ۳۰ . أحكام قراءة القرآن الكريم ص ۱۰۴ ) | . درة الفريق . سوره ص ، آیه ۲ : . Page number 37۳۸ ما الفقر منظور از استطالت این است كه هنگام تلفظ حرف « ض » ، صوت از ابتدای مخرج ، يعني شروع حافه زبان تا آخر حافه زیان امتداد پیدا می کند . یعنی به همان مقدار كه مخرج حرف طولانی است ، صدا نیز به تبع آن كشيده خواهد بود . تمرین کنید : « ولا الضالين أنقض ظهره } . جهد المقل کیفیت ادای آن را باید به صورت شفاهی از استاد ماهر و مجرب قرآنی آموخته ذکر این نکته ضروری است که امروزه تلفظ حرف اض » به دو صورت در بلاد اسلامی رایج است . ضاد مصری . . ضاد حجازی و تعریفی که در این بحث برای فساد گفته شد و در اکثر متون تجویدی به چشم می خورد همین ضاد حجاری یعنی شاد ترم است . Page number 38جمال قرآنی ۳۷۶ د - تكرير در لغت به معنای تکرار ؛ و در اصطلاح علم تجوید به معنای تکرار حرف به صورت پی در پی این صفت فقط در حرف راء » یافت می شود . مراد از تكرير در حرف راء » این است که این حرف قابلیت و پذیرش تكرار را دارد ، اما نباید آن را به صورت پیاپی تکرار کرد ' ، بلکه از آن اجتناب كرد ، گرچه آن حرف تشدید هم داشته باشد ، زیرا تشدید به منزله یک حرف است ، نه دو حرف تمرین کنید : ترميهم . الأبرار . من ربك } . . تفشي در لغت به معنای پخش شدن و در اصطلاح عبارت است از منتشر شدن آواز در دهان ) . این صفت مربوط به حرف « شه است ، یعنی هنگام ادای این حرف ، صدا در دهان پخش می شود ؟ تمرین کنید : شهید . مشگورا ۔ والشمس } . ۷ . استطالت در لغت به معنای طولانی و دراز بودن ؛ و در اصطلاح تجوید عبارت است از امتداد و جریان صوت از کتاره ابتدای زیان تا انتهای آن . این صفت ، ویژه حرف « ض » است . . همچنین نباید در در تلفظ وراء مفخمه ، زیاده روی کرد ، به گونه ای که همانند حرف وطه یا به صورت جونی ادا شود . درة الفريد ملخ . درة القرية Page number 39جمال القران ۳۹۶ جدول حروف صفات غير متضاد شماره صفت تعداد حرف صغير سه حرف ص - ز - س پنج حرف في - ط - ب - ج - د دو حرف واو و پای ساکن ماقبل مفتوح دو حرف ل - ر یک حرف یک حرف ۷ استطالت یک حرف انحراف فائده اول اگر این سؤال در ذهن کسی بیاید که ده صفت اول ، هركدام برای خود ضدی داشت ، اما در این هفت صفت اخير چرا نمیتوان برای هر کدام ضدی در نظر گرفت ؛ مثلا در حرف « ض » استطالت وجود دارد ، پس در بقیه حروف باید ضد آن یعنی عدم استطالت باشد ، لذا این دو ضدت ، همه حروف را در بر می گیرند ، آنگاه فرق متضاد با غیر متضاد در چیست ؟ در پاسخ باید گفت که در صفات متضاد ، ضد هر صفت برای خود ، نام جداگانه ای داشت و كليه حروف را شامل میشدند ( مثلا حرف « ک » با هم داشت یا جهر ، با شدت داشت یا رخوت و ... ولی در صفات هفتگانه آخر ، ضد هر صفت نام جداگانه ای ندارد ، لذا آن را | اعتبار نكردند ، این است فرق بين صفات متضاد و غير متضاد . Page number 40۷۴۰ بالقران فائده دوم نباید با خواندن و مطالعه مخارج و صفات حروف بر صحت تجوید خود يقين نمود ، بلكه ضروری است نزد استاد ماهر و متبخر قرآنی رفته و از محضر او كسب فيض نماید . اگر استادی یافت نشد یا برایش این امکان فراهم نبود ، از کتابهای تجويد استفاده كند . فائده سوم در ابتدای