پریشانیِ شب‌هایِ دراز...آورده‌اند که یعقوب از یوسف پرسید: برادرانت با تو چه کردند؟ یوسف از بزرگواریِ خود نخواست آن ماجراها را پیش پدر یاد کند، که مبادا اندوهِ آن در دل او تازه شود و برادران از آن خجلت‌زده شوند.گفت: ای پدر، اکنون وقتِ شُکر است نه شکایت؛ آنچه بود گذشت، دیگر در آن درنگ نکنیم:«در اخبار است که یعقوب از یوسف پرسید که: برگوی که برادران با تو چه کردند؟ یوسف از کرم خود نیافت آن حال‌ها پیش پدر یاد کردید که آن بر دل وی تازه گشتید و برادران از آن تشویر خوردید. گفت: ای پدر، وقت آن است که به شُکر مشغول باشیم نه به شکایت، آنچه بود و رفت با سر آن نشویم.»(قصص قرآن مجید، برگرفته از تفسیر ابوبکر عتیق نیشابوری، به اهتمام یحیی مهدوی، ص۱۸۴).این حکایت نغز یادآور سخنی است از سهل بن عبدالله تُستَری که می‌گفت وقتی به خدا بازگشتی و نادم شدی، از آن لغزش‌ها که داشته‌ای یاد مکن:«... ندانسته‌ای که ذکرِ جفا بر ایّامِ وفا، جفا بوَد؟»(تذکرةالاولیاء، تصحیح شفیعی کدکنی، ص۳۲۴)اما فراتر از این هم می‌توان رفت. آنجا، در آستان انس و اقلیم راستی، و نزد دوست، آدمی دیگر از آنچه بر او رفته است شکایتی نخواهد داشت. تو گویی محفل انس و اجتماع دوستان چنان بر گذشتهٔ دردآلود او سایه می‌افکنند که به کلّی از شکایت وامی‌رهد و به آنچه از سرگذرانده لبخندی شکرآمیز می‌زند. راضیةً مَرضیّةً.«و گویند: ستایش از آنِ خدایی است که اندوه را از ما زدود، همانا، پروردگار ما بسی آمرزنده‌ٔ قدرشناس است.»(سوره فاطر، آیه ۳۴)آن همه ناز و تَنَعُّم که خزان می‌فرمودعاقبت در قدمِ بادِ بهار آخر شدشُکرِ ایزد که به اقبالِ کُلَه‌گوشهٔ گُلنخوَتِ بادِ دی و شوکتِ خار آخر شدآن پریشانیِ شب‌هایِ دراز و غمِ دلهمه در سایهٔ گیسویِ نگار آخر شد(حافظ)✍صدیق قطبی@sedigh_63